I SA/Lu 765/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 9 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2007 r. p o s t a n a w i a 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od każdej opłaty sądowej ponad kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi A. M. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, córką i chorą na epilepsję siostrą. Rodzina utrzymuje się z niewielkiej działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę, która przynosi miesięczny dochód w kwocie 2.500,00 zł brutto miesięcznie. Jak wskazał dochód ten z ledwością wystarcza na pokrycie koniecznych kosztów utrzymania, co uniemożliwia poniesienie kosztów wpisu w tej sprawie (1500 zł) oraz w pozostałych trzech zainicjowanych przez niego oraz jego żonę. Skarżący podała, iż nie posiada żadnych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Jedyny majątek stanowi dom o pow. 240 m2 , położony na działce o pow. 1050 m2. W wyniku wezwania do uzupełnienia wniosku skarżący nadesłał zeznanie podatkowe żony za 2012 r., zaświadczenia o zameldowaniu, wyciągi z rachunków bankowych, kserokopie faktur za energię i gaz oraz oświadczenie dotyczące majątku i dochodach siostry. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy na wstępie zaznaczyć należy, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej - p.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, że dopiero gdy środki, którymi dysponuje strona skarżąca okażą się niewystarczające może on wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub osób posiadających bardzo niski dochód, a więc takich, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Dodatkowo należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Z wyjaśnień skarżącego wynika, że jedynym źródłem utrzymania czteroosobowej rodziny jest dochód z prowadzonej przez jego żonę działalności gospodarczej w łącznej wysokości 2.500 zł brutto. Wpis od skargi ustalono natomiast na kwotę 1.500,00 zł. Zestawienie jedynie tych kwot wskazywałoby na zasadność przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, jednakże z nadesłanych w wyniku uzupełnienia wniosku dokumentów (m.in. PIT-36 za 2012 r.) wynika, że żona skarżącego osiągnęła w 2012 r. przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 66.640,00 zł. W przypadku zaś przedsiębiorców, a do takich należy zaliczyć żonę skarżącego, miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe lub dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie. Istotne zatem jest to, iż małżonka skarżącego prowadzi działalność gospodarczą osiągając stały dochód w wysokości pozwalającej na utrzymanie domu oraz członków rodziny. Na dysponowanie środkami finansowymi znacznej wartości wskazuje również wysokość rachunków za energię elektryczną i gaz. Z przedłożonych dokumentów wynika, iż należności te są na bieżąco regulowane i rodzina skarżącego nie ma żadnych zaległości w ich opłacaniu. Powyższe przemawia więc za tym, że rzeczywiste możliwości płatnicze skarżącej są większe, niż te które deklaruje. Również analiza operacji na rachunkach bankowych nie wskazuje na trudną sytuację finansową rodziny. Zarówno konto skarżącego jak i jego żony zasilane są środkami pieniężnymi przeznaczonymi następnie na spłatę zobowiązań (faktury, składka ubezpieczeniowa). Nie są to kwoty znacznej wartości, jednakże w ocenie referendarza sądowego pozwalają na uznanie, że kwota 250 zł jaką skarżący będzie zobowiązany uiścić w niniejszej sprawie jest w zasięgu jego możliwości finansowych. Konkludując, stwierdzić należy, że co prawda, mając na uwadze wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie, uiszczenie pełnych kosztów sądowych byłoby dla skarżącego nadmiernym obciążeniem, to uiszczenie wymaganego na obecnym etapie postępowania wpisu sądowego w wysokości 250 zł nie tylko nie stworzy zagrożenia dla jego egzystencji, ale też uczyni zadość konstytucyjnej zasadzie ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznoprawnych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.