I SA/Lu 769/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr Rep. [...] w przedmiocie interpretacji co do sposobu i zakresu zastosowania prawa podatkowego - na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego; postanawia I. przyznać J. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od wpisu sądowego od wniesionej skargi, II. odmówić J. K. przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. J.K. w związku ze złożoną skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie interpretacji co do sposobu i zakresu zastosowania prawa podatkowego po uzupełnieniu braków formalnych złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Złożone na urzędowym formularzu oświadczenie, stanowi środek dowodowy, za pomocą którego strona skarżąca wykazuje zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, dlatego powinno ono zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym. Z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy odnoszącego się do sytuacji ekonomicznej (co stanowi jedyną przesłankę oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy - przypis własny) wynika, iż skarżący sam prowadzi swoje gospodarstwo domowe, podupadł na zdrowiu i jest ogólnie w złej sytuacji. Jego majątek stanowi dom drewniany o powierzchni [...] , z czego część mieszkalna zajmuje [...] m2. W skład jego majątku wchodzi również nieruchomość rolna o powierzchni około [...] ha. Skarżący wskazał również, iż uzyskuje dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych. W ubiegłym roku była to kwota około [...] zł. (w przeliczeniu jest to kwota ok. [...] zł miesięcznie - przypis własny). Z kolei, wskazując na swoje dochody skarżący podał, iż z tytułu posiadanego gospodarstwa domowego nie osiąga w ogóle dochodów (we wniosku określono je w wysokości [...] zł). Nie mniej jednak wśród danych które wnioskodawca uważa za istotne skarżący podał, iż z zaświadczenia z urzędu gminy wynika, iż jego gospodarstwo może uzyskiwać dochód w wysokości około [...] zł rocznie (w przeliczeniu jest to kwota ok. [...] zł miesięcznie - przypis własny). Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdził, co następuje: Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa", stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Skarżący wnosząc o zwolnienie w całości od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – art. 245 § 3 ppsa. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu (bądź referendarza sądowego) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 20 września 2005 r., sygn. akt I FZ 429/05 - niepublikowane). Z uwagi na przedmiot postępowania, koszty sądowe związane z niniejszym postępowaniem sądowoadministracyjnym, które skarżący może ponieść mogą się sprowadzać do wpisu stałego od wniesionej skargi w kwocie 200 zł ( § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Do kosztów postępowania należy zaliczyć również ewentualne koszty sądowe (zażalenie, opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, wpis od skargi kasacyjnej), które mogą ale nie muszą wystąpić, a nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł ( § 2 ust. 1 pkt 7, § 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192). Na koszty postępowania składać się będzie również koszt ustanowienia doradcy podatkowego, którego stawka minimalna za udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, w tym wypadku wyniesie 240 zł (§ 2 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu - Dz.U. Nr 212, poz. 2075 ze zm.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym przyznawane jest tej stronie, która wykaże, że obiektywnie i rzeczywiście nie dysponuje żadnymi środkami pozwalającymi jej na poniesienie kosztów udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym i nie ma możliwości pozyskania tych środków. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowany w przypadku osób charakteryzującym się ubóstwem. Odnosząc to na grunt niniejszej sprawy nie można przyjąć, iż skarżący wykazał, że obiektywnie i rzeczywiście nie dysponuje żadnymi środkami umożliwiającymi jemu poniesienie jakichkolwiek kosztów udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a także aby nie miał możliwości pozyskania tych środków. Z danych wynikających z urzędowego formularza wynika, iż skarżący nie jest osobą ubogą. Co więcej jest on osobą, która osiąga dochody z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego oraz z tytułu dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych. Wobec powyższego brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Nie mniej jednak, brak podstaw do przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym nie oznacza możliwości rozważenia przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w ww. przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu z drugiej strony jej możliwości finansowych. Biorąc pod uwagę strukturę i wysokość uzyskiwanych dochodów jak również wysokość kosztów utrzymania, których jednak we wniosku nie sprecyzowano postanowiono zwolnić skarżącego w całości od wpisu od wniesionej skargi. Stronie poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi zapewnione zostało prawo dostępu do Sądu. Jednak w pozostałym zakresie brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy. W przedstawionych przez skarżącego okolicznościach, rozważając możliwości poniesienia przez niego pozostałych (innych) kosztów postępowania (innych poza wpisem kosztów sądowych jak również kosztów ustanowienia doradcy podatkowego), które mogą ale nie muszą wystąpić stwierdzić należy, że obecna sytuacja finansowa skarżącego mimo uzyskanego zwolnienia od wpisu sądowego nie należy do skrajnie trudnych. Uiszczenie ww. kosztów postępowania leży w zasięgu jego możliwości finansowych i nie spowoduje braku możliwości zapewnienia jemu minimum warunków socjalnych. Pozytywna ocena możliwości poniesienia przez skarżącego ww. kosztów postępowania wynika przede wszystkim z tego, iż skarżący obecnie może osiągać dochody z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego w wysokości około [...] zł miesięcznie. Do tego dochodzi również kwota uzyskiwanych dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych w wysokości około [...] zł miesięcznie). Biorąc pod uwagę powyższe, działając art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.