I SA/Lu 782/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a zwolnić T. B. z wpisu sądowego od skargi. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, skarżący zwrócił się o zwolnienie go z obowiązku uiszczenia tej opłaty. W złożonym na tę okoliczność oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą rozwiedzioną, posiada czworo dzieci, które otrzymują alimenty z organów pomocy społecznej. Majątek jaki posiada to grunty orne, budynki gospodarcze (dom, garaż, obora, stodoła), ciągnik oraz sprzęt towarzyszący. Z akt sprawy oraz wyjaśnień skarżącego wynika, że nie prowadzi gospodarstwa rolnego. Nie pozwala na to stan jego zdrowia (choroba kręgosłupa i przewlekła depresja). Posiadane grunty oddał w dzierżawę (ustną) w zamian za czynsz i część dopłat. Z akt sprawy wynika również, że skarżący od czerwca 2012 r. do chwili obecnej niemal stale przebywa na zwolnieniu lekarskim. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na wstępie wskazania wymaga, że prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części albo tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Uwzględniając powyższe referendarz sądowy uznał, że wniosek strony obejmuje swym zakresem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Jakkolwiek treść rubryki nr 4 urzędowego formularza odnosząca się do zakresu żądania nie została przez stronę wypełniona, jednakże z treści pisma przewodniego z dnia 20 stycznia 2015 r. jednoznacznie wynika, że żądanie jej dotyczy zwolnienia z wpisu od wniesionej skargi. W tych okolicznościach referendarz uznał, że skarżący domaga się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, a wniosek ten jest uzasadniony. Zdaniem referendarza sądowego skarżący wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Rozpocząć należy od wskazania, że intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W ocenie referendarza skarżący wykazał, iż znajduje się w takiej sytuacji. Skarżący jest osobą przewlekle chorą, mającą problemu w samodzielnym poruszaniu. Stan ten trwa od dłuższego czasu, na co wskazują przedłożone zaświadczenia lekarskie. Z uwagi na powyższe nie jest w stanie uprawiać posiadanych gruntów rolnych, które oddał w dzierżawę za czynsz i część dopłat, co stanowi jedyne źródło jego utrzymania. Oczywistym zatem jest, iż posiadane środki, nie są w stanie pokryć wymaganych kosztów wpisu sądowego. Niepodobna przy tym żądać zbycia majątku (gruntów rolnych) stanowiącego w istocie jedyne źródło utrzymania skarżącego. Referendarz sądowy rozstrzygając wniosek miał również na uwadze zadłużenie skarżącego z tytułu zobowiązań podatkowych oraz stan zdrowia zwiększający konieczne koszty utrzymania. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.