I SA/Lu 805/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Szarewicz - Iwaniuk po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2005r. - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych; p o s t a n a w i a : I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 500 (pięćset) złotych. II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 kwietnia 2010 r., sygn. I SA/Lu 805/09, K. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia złożonego na urzędowym formularzu PPF wniosku oraz dodatkowych dokumentów odnoszących się do sytuacji finansowej skarżącego złożonych w sprawie I SA/Lu 859/09 wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i córką żony. Córka skarżącego z pierwszego małżeństwa nie mieszka ze skarżącym (uczy się w Australii), lecz skarżący partycypuje w jej utrzymaniu. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód z działalności gospodarczej skarżącego, z czego strona uzyskuje około 2.500 -2.600 zł miesięcznie (kwotę tę wnioskodawca zamieścił w rubryce dochód brutto). Skarżący pobiera też (do 18 listopada 2010 r.) świadczenie rehabilitacyjne (870 zł miesięcznie). Cały miesięczny dochód z działalności gospodarczej wnioskodawca przeznacza na pokrycie kosztów utrzymania własnego i rodziny. W skład majątku K. K. wchodzą: mieszkanie o pow. 68 m2, niezabudowana działka o pow. 0,36 ha, Mercedes Benz rok 2004, Man rok 1996, Mercedes Benz rok 1998, Mitsubishi Spacestar rok 2003, Daevo Nubira rok 2005, VW Passat rok 2001, przy czym prowadzone jest wobec niego postępowanie egzekucyjne i cały jego majątek jest przedmiotem zajęcia dokonanego przez Urząd Skarbowy. Postanowieniem z dnia 7 września 2010 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił K. K. przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw. Argumentował, że skarżący nie posiada środków na zapłacenie wpisu od skargi kasacyjnej, na co znaczący wpływ ma prowadzenie wobec niego egzekucji administracyjnej. Wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień K. K. oświadczył (pismo datowane na dzień 8 listopada 2010 r.), że na jego stałe koszty utrzymania gospodarstwa domowego w łącznej kwocie 2.930 zł składają się: czynsz i woda – 660 zł, energia elektryczna - 70 zł, opłata telefoniczna – 200 zł, opłata RTV – 100 zł, koszty wyżywienia jego i domowników – 1.500 zł oraz koszty związane z leczeniem – 400 zł. Poinformował również, że córka J. od bieżącego miesiąca jest na własnym utrzymaniu , a córka żony nie otrzymuje alimentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 243 ( 1, 245 ( 1 i 2, art. 246 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego trakcie. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego /( 2/, zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego / ( 3/. Zgodnie z art. 246 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, beż uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący K. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Wykładnia art. 246 ( 1 prowadzi do wniosku, iż zasadą jest, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, wobec tego należy przyjąć, że jeżeli po zaspokojeniu najbardziej elementarnych potrzeb skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie, pozostają jakiekolwiek środki finansowe, to strona zobowiązana jest – na miarę swoich możliwości - w tych kosztach uczestniczyć. W ocenie Sądu, przedstawiona przez skarżącego sytuacja majątkowa i finansowa uzasadnia zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych powyżej kwoty 500 zł. Z przedstawionego wniosku oraz dodatkowych dokumentów wynika bowiem, że skarżący posiada źródło dochodu w postaci działalności gospodarczej (uzyskując z niej dochód miesięczny 2.500-2.600 zł), do chwili obecnej otrzymywał też świadczenie rehabilitacyjne w kwocie 870 zł. Strona posiada własnościowe mieszkanie, niezabudowana działkę oraz 6 samochodów (każdy o wartości powyżej 3000 euro) wyprodukowanych pomiędzy 1996 a 2005 rokiem. W ocenie Sądu nie można przyjąć, że osoba prowadząca działalność gospodarczą i uzyskująca z niej dochody, utrzymująca dobrowolnie córkę żony, finansująca utrzymanie 6-u samochodów nie jest w stanie choć częściowo partycypować w kosztach prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Wskazać też należy, że jakkolwiek Sąd nie kwestionuje ponoszenia wydatków na wyżywienie w podanej kwocie 1.500 zł miesięcznie, to jednak nie sposób nie zauważyć, że wydatki wskazane przez stronę na wyżywienie skarżącego, jego żony i jej córki, biorąc pod uwagę zasady doświadczenia życiowego i przeciętne ceny żywności - nie świadczą o oszczędnym, niskim standardzie życia skarżącego. Tymczasem niewątpliwym jest, że "prawo ubogich", jak niejednokrotnie określa się prawo pomocy należy się osobom o niskich dochodach, które po dołożeniu należytej staranności i poczynieniu oszczędności w wydatkach niekoniecznych – nie są w stanie w jakikolwiek sposób uczestniczyć w kosztach prowadzonego postępowania. Okoliczność prowadzonej wobec strony egzekucji administracyjnej i fakt zajęcia posiadanych przez niego nieruchomości i samochodów nie oznacza niemożności wykorzystywania ich w prowadzonej działalności gospodarczej (skarżący zresztą działalność tę prowadzi i wykazuje dochód) i nie uniemożliwia swobodnego dysponowanie tymi rzeczami. Rozstrzygnięcie oparto na podstawie przepisu art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.