I SA/Lu 815/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w zakresie prawa pomocy p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy postanowienie z dnia 4 listopada 2016 r. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uzasadniając wniosek trudną sytuacją ekonomiczną. Wyjaśnił, że nie posiada majątku ruchomego, nieruchomego. Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną, a ich łączny dochód wynosi [...] zł miesięcznie (wynagrodzenie za pracę skarżącego i emerytura małżonki). Natomiast koszty utrzymania małżonków skarżący określił na [...] zł. Postanowieniem z dnia 4 listopada 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy przyjmując, że wpis sądowy od skargi wynosi [...] zł, zaś sytuacja skarżącego nie jest na tyle trudna, wyjątkowa, aby uniemożliwiała poniesienie wymaganych kosztów sądowych. Zaznaczył przy tym, że skarżący złożył wniosek o prawo pomocy w pozostałych 15 sprawach zawisłych przed tutejszym sądem, a łączna kwota wpisów od skarg wyniesie [...] zł. Referendarz sądowy, powołując się na dodatkowe wyjaśnienia skarżącego w sprawie I SA/Lu 810/16 ocenił, że uzyskuje on wraz z małżonką stałe dochody, rodzina ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe, a skarżący na dzień otrzymania wezwania do uiszczenia wpisu dysponował środkami zgromadzonymi na rachunku bankowym w wysokości [...] zł, z kolei w dniu złożenia wniosku o prawo pomocy stan środków na rachunku bankowym skarżącego wynosił [...] zł. W sprzeciwie skarżący powoływał się na okoliczności, że pełnił funkcję prezesa Z. D. spółki z o.o. w Z.. Na skutek spadku koniunktury gospodarczej zakład upadł, a skarżący stał się odpowiedzialny za jego zobowiązania, w tym z tytułu VAT. Zobowiązania upadłej spółki są dużo większe niż wartość majątku małżonków oraz ich oszczędności, zatem nie jest w stanie wywiązać się z obowiązku zapłaty wpisu od skarg we wszystkich sprawach zawisłych przed WSA w Lublinie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Wniosek skarżącego zawiera żądanie osoby fizycznej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718 ze zm. - p.p.s.a.). Dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym, częściowym zakresie skarżący powinien więc wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie sądu, przyznanie prawa pomocy trzeba postrzegać jako przywilej, który może znaleźć zastosowanie jedynie w sytuacjach mieszczących się ściśle w wyżej przytoczonej ustawowej przesłance. Przyznanie prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych oznacza bowiem przerzucenie ciężaru ich ponoszenia na innych współobywateli. Należy zauważyć, że skarżący i jego małżonka uzyskują stałe miesięczne dochody, mają zapewnione potrzeby mieszkaniowe, posiadają i utrzymują dom letniskowy w O. (własność żony). Poziom uzyskiwanych przez nich dochodów z tytułu wynagrodzenia za pracę i emerytury, po odliczeniu wydatków ujętych w formularzu PPF, pozwala na poniesienie kosztów sądowych wymaganych w niniejszej sprawie. Dodatkowo trzeba mieć na uwadze, że skarżący nie wykazał żadnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności mających wpływ na sytuację życiową, finansową małżonków. Sąd ma na względzie również konieczność poniesienia przez skarżącego kosztów sądowych w pozostałych sprawach, w których wniósł on skargi do tutejszego sądu. Jest to łącznie kwota – na obecnym etapie postępowania – [...] zł. Jednak skarżący, który w sierpniu 2016 r. zdecydował się zainicjować postępowanie sądowe, miał czas i był w stanie wygospodarować środki niezbędne na poniesienie kosztów sądowych, skoro w każdym kolejnym miesiącu nadwyżka dochodów nad koniecznymi wydatkami znacznie przekraczała wysokość wpisu od skargi wymaganego w tej sprawie. Nie sposób pominąć, że skarżący w formularzu PPF nie wykazał oszczędności. Natomiast ze złożonego wykazu operacji na rachunku bankowym wynika, że we wrześniu 2016 r. dysponował kwotą rzędu [...] złotych, a na dzień składania wniosku o prawo pomocy na poziomie [...] zł. W tym stanie rzeczy złożony przez niego formularz PPF nie został wypełniony rzetelnie, co podważa wiarygodność twierdzeń skarżącego dotyczących jego rzeczywistej sytuacji materialnej, zwłaszcza posiadanych oszczędności. W konsekwencji nie można zgodzić się z nim co do tego, że obiektywnie nie dysponuje wystarczającymi środkami na wykonanie decyzji ostatecznej i jednocześnie na poniesienie kosztów sądowych. Podkreślić trzeba, że na uzyskanie przywileju w postaci prawa pomocy zasługuje wyłączne strona skarżąca, która rzetelnie, wyczerpująco i wiarygodnie przedstawia swoją sytuację materialną, a nie jedynie we fragmentach ukierunkowanych na przerzucenie ciężaru ponoszenia kosztów sądowych – daniny publicznej na innych współobywateli. Podsumowując, w rozpatrywanej sytuacji życiowej i materialnej skarżącego nie wystąpiły żadne szczególne okoliczności, mogące uzasadniać uprzywilejowane traktowanie i przyznanie prawa pomocy. Z punktu widzenia przesłanek prawa pomocy nie ma znaczenia, z jakich powodów stał się odpowiedzialny za zaległości podatkowe spółki. Ponownie należy podkreślić, że przyznanie prawa pomocy oznacza obciążenie kosztami sądowymi innych współobywateli. Prawo pomocy jest przewidziane dla osób, które - z przyczyn obiektywnych - nie są w stanie zgromadzić niezbędnych środków na poniesienie kosztów sądowych, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania, nawet przy dołożeniu wszelkich możliwych w danych warunkach starań. W ocenie sądu, skarżący do takich osób nie należy. Mając na względzie powyższe sąd przyjął, że referendarz sądowy prawidłowo odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie obejmującym koszty sądowe. Skarżący bowiem nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia.