I SA/Lu 819/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Jednocześnie ze skargą, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy zaznaczając, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku przyznanie prawa pomocy skarżący wpisał natomiast, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Motywując wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż sezonowo jego dochód wynosi ok. [...] zł miesięcznie, natomiast jego wydatki są następujące: książki syna do szkoły – [...] zł; koszty energii – [...] zł; woda – [...] zł. Wskazał, iż jego żona nie pracuje, nie osiąga żadnych dochodów, jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w urzędzie pracy. W dalszej części wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wykazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwojgiem dzieci. Oświadczył, iż w skład jego majątku wchodzi dom o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolna o pow. [...] ha. Odnośnie dochodów rodziny skarżący podał, iż zajmuje się pracami dorywczymi, z których uzyskuje miesięczny dochód do [...] zł, jego żona również uzyskuje dochód z prac dorywczych do [...] zł, natomiast starszy syn pracuje i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie w kwocie [...] zł. Stały dochód skarżący określił na kwotę [...] zł miesięcznie. Ponadto skarżący wskazał na wysokie koszty edukacji syna D. w kwocie [...] zł miesięcznie, a także koszty postępowania sprawy cywilnej sygn. [...], prowadzonej przed Sądem Rejonowym w [...]. Skarżący wezwany do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez złożenie oświadczenia jednoznacznie określającego zakres żądania przyznania prawa pomocy, nie złożył takiego oświadczenia, w związku z czym referendarz stosownie do rygoru określonego w wezwaniu z dnia 30 października 2012 r. przyjął, że skarżący wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżący nie przedłożył również dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji materialnej, do złożenia których został zobowiązany w/w wezwaniem. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie skarżącego zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania oceny jego możliwości poniesienia kosztów postępowania w tej sprawie. Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikało, czy wpisana w urzędowym formularzu powierzchnia nieruchomości rolnej ([...] ha) została podana w hektarach fizycznych czy przeliczeniowych, ponadto skarżący nie wskazał, jaki uzyskuje z niej dochód, a także czy otrzymał płatności bezpośrednie przyznawane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W ocenie referendarza potwierdzenia wymagała okoliczność ponoszenia kosztów edukacji syna D. w kwocie [...] zł miesięcznie. Wyjaśnienia wymagała również powierzchnia budynku mieszkalnego, w którym zamieszkuje rodzina. W urzędowym formularzu wniosku skarżący podał bowiem, że wynosi ona [...] m2, podczas gdy z akt sprawy wynikało, że powierzchnia domu wynosi [...] m2. Ponieważ skarżący określił dochód rodziny na kwotę [...] zł dochodu stałego, wyjaśnienia wymagała również kwestia źródeł pokrywania stałych miesięcznych wydatków, z których tylko koszt edukacji syna w liceum skarżący określił na kwotę [...] zł. W związku z powyższym, pismem z dnia 30 października 2012 r. wezwano stronę do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń odnoszących się do jej aktualnej sytuacji materialnej, w tym: zaświadczenia właściwego urzędu gminy określającego wielkość posiadanych (własnych, dzierżawionych, użytkowanych) gruntów rolnych w ha fizycznych i przeliczeniowych lub nakazu płatniczego podatku rolnego za 2012 r., decyzji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznaniu płatności bezpośrednich na 2011 r. i 2012 r., wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających koszty edukacji syna D. w kwocie [...] zł miesięcznie i dokumentów wskazujących wysokość wydatków na utrzymanie konieczne i terminy ich ponoszenia, bądź ich kserokopii poświadczonych za zgodność z oryginałem oraz oświadczenia wyjaśniającego powierzchnię budynku mieszkalnego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał jedynie pismo z dnia 8 listopada 2012 r. Skarżący przyznał, iż powierzchnia budynku mieszkalnego wynosi [...] m2. Podał również, iż na syna D. ponosi następujące wydatki: bilet miesięczny [...] zł; Internet – [...] zł; zakup podręczników – [...] zł; ubranie – [...] zł; wyżywienie – [...] zł; składki szkolne – [...] zł. Skarżący nie nadesłał natomiast dokumentów, do złożenia których został zobowiązany. W ocenie referendarza nie zasługuje na uwzględnienie argument skarżącego, że ze względów finansowych nie jest w stanie przedłożyć wymaganych dokumentów. Nakazy płatnicze podatku rolnego są przesyłane osobom zobowiązanym do opłacenia podatku, zaś decyzje Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wnioskującym o przyznanie płatności z ARiMR, wobec czego uzyskanie tych dokumentów nie wiązało się dla skarżącego z żadnymi dodatkowymi kosztami. Mając na uwadze, że skarżący ponosi koszty utrzymania rodziny i domu o pow. [...] m2, wydatki na edukację syna D. na poziomie [...] – [...] zł, spłaca kredyt zaciągnięty w Banku [...] w kwocie [...] zł, brak jest również podstaw do uwzględnienia argumentu skarżącego, że nie jest w stanie przedstawić wyciągu z konta bankowego, ponieważ musiałby opłacić [...] zł. Stwierdzić należy, że wobec niewykonania wezwania do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącego (w szczególności odnośnie wysokości dochodów osiąganych w związku z posiadaniem gruntów rolnych, źródeł finansowania wydatków ponoszonych na utrzymanie gospodarstwa domowego). Uniemożliwiło to referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe skarżącego poniesienia w niniejszej sprawie kosztów postępowania. W świetle powyższego uznać należy, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób rzetelny i wyczerpujący. Skarżący nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawiając swoją sytuację materialną wybiórczo, fragmentarycznie, nie wykazał wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak i częściowym. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.