I SA/Lu 823/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2009 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od listopada 2004 r. do grudnia 2005 r. - na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sadowych; postanawia: I. przyznać G.S. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od wniesionej skargi ponad kwotę 100 (sto) zł; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W związku ze złożoną skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej skarżący G.S. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy zakreślając wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku wynika, iż skarżący uzyskuje dochód z emerytury w wysokości [...] zł, natomiast prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi żadnego dochodu. Dotychczasowe oszczędności i przedmioty wartościowe zostały przeznaczone na spłatę należności podatkowych. We wspólnym gospodarstwie domowym wnioskodawca pozostaje jedynie z żoną. Łączne dochody wspólnego gospodarstwa wnioskodawcy wynoszą [...] zł brutto i pochodzą z tytułu świadczeń emerytalnych obojga małżonków. Według złożonego oświadczenia wnioskodawca wraz z żoną nie posiada majątku w postaci nieruchomości. Jedynym jego majątkiem jest prawo użytkowania wieczystego gruntu, na którym prowadzona jest działalność gospodarcza. Przy ocenie zasadności niniejszego wniosku wzięto pod uwagę, iż ze skargi wnioskodawcy przez tut. sądem toczy się jeszcze jedno postępowanie (sygn. akt I SA/Lu 784/09), w którym mogą wystąpić koszty sądowe. Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdził, co następuje: Rozpoznając złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych referendarz sądowy doszedł do przekonania, że wniosek strony o przyznanie prawa pomocy dotyczy jedynie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. Dyspozycja art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" statuuje w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadę zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co do zasady ponosi koszty swojego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym chyba, że przepis szczególny zwalnia ją od tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie brak jest unormowania prawnego, które zwalniało by stronę skarżącą od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Wyjątkiem od tej zasady tj. obowiązku ponoszenia kosztów postępowania jest instytucja prawa pomocy. Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ustawy ppsa, stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Przyjęty do rozpoznania wniosek strony o zwolnienie w całości od wpisu sądowego od wniesionej skargi jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w ww. przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu z drugiej strony jej możliwości finansowych. W ocenie referendarza sądowego przedstawione przez wnioskodawcę oświadczenie na okoliczność sytuacji finansowej (także możliwość poniesienie kosztów sądowych w innej sprawie), biorąc pod uwagę pewne koszty utrzymania, których we wniosku nie podniesiono pozwala na przyjęcie, że nie będzie on w stanie ponieść w całości kosztów wpisu sądowego, który z uwagi na przedmiot skargi wyniesie nie mniej niż 500 zł - bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie oznacza to jednak możliwości poniesienia przez wnioskodawcę przynajmniej części kosztów wpisu sądowego. Biorąc to pod uwagę zwolniono stronę skarżącą od obowiązku ponoszenia wpisu sądowego ponad kwotę 100 zł. W pozostałym zakresie brak jest podstaw do przyznania stronie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uwzględniając obecnie posiadane przez gospodarstwo domowe środki finansowe, fakt prowadzenia działalności gospodarczej mimo braku dochodu (oznacza to, że przeprowadzony potencjalny rachunek zysków i strat z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej musiał być dla strony pozytywny), a także możliwość ograniczenia niekoniecznych wydatków trzeba podkreślić, że strona winna dysponować środkami finansowymi umożliwiającymi jej poniesienie pozostałych do uiszczenia kosztów wpisu sądowego tj. w wysokości 100 zł. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.