I SA/Lu 827/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca), WSA Andrzej Niezgoda Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 lutego 2019 r. sprawy ze skargi M. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie żądania wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego oddala skargę. I SA/Lu 827/18 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia M. L. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...] lipca 2018 r. w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie żądania wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że wyrokiem z 6 czerwca 2018 r. sygn. akt II FSK 1454/16 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz S. B. kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wierzytelność ta została zajęta przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. zawiadomieniami z 3 lipca 2018 r. na poczet zaległości dochodzonych na podstawie tytułów wykonawczych o numerach SM [...], SM [...]/06, SM [...]/06, SM [...]/07, SM [...]/07 oraz SM [...]/07. Zawiadomienia o zajęciu zostały doręczone Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w dniu 5 lipca 2018 r., natomiast S. B. w dniu 4 lipca 2018 r. Pismem z dnia 16 lipca 2018 r. M. L. wystąpił z wnioskiem o wyłączenie spod egzekucji kosztów postępowania kasacyjnego w wysokości 360 zł z uwagi na fakt, iż – jako adwokat - na podstawie umowy o zastępstwo procesowe z 25 maja 2018 r. i umowy cesji z 7 czerwca 2018 r. jest jedyną osobą uprawnioną do otrzymania wskazanej wierzytelności. Postanowieniem z [...] lipca 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. umorzył postępowanie w sprawie wniosku ze względu na jego bezprzedmiotowość. W wyniku rozpatrzenia zażalenia organ odwoławczy ustalił, że M. L. zawarł ze S. B. umowę o zastępstwo prawne. Zgodnie z tą umową miał go reprezentować na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie od wyroku WSA w Lublinie z 8 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 697/15. Następnie w dniu 7 czerwca 2018 r. skarżący zawarł z mocodawcą umowę cesji, której przedmiotem są zasądzone koszty postępowania kasacyjnego w wysokości 360 zł. O cesji powiadomiono Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, wzywając organ administracyjny do zapłaty tej kwoty. W ocenie organu odwoławczego, w realiach sprawy brak jest podstaw, aby przyjąć, że w sytuacji, gdy z rzeczy lub prawa majątkowego przeprowadzona została egzekucja przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego, nastąpiła bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105 k.p.a. Żądanie osoby, nie będącej zobowiązanym, która rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, znajduje podstawę w przepisie prawa (art. 38 § 1 ustawy egzekucyjnej), istnieje zatem podstawa do rozstrzygnięcia w przedmiocie tego żądania. Uwzględniając powyższe Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. . Organ uznał przy tym za przedwczesne rozpatrywanie merytorycznych zarzutów zawartych w zażaleniu. W skardze na powyższe postanowienie M. L. wniósł o jego uchylenie w całości oraz uchylenie poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. . Zarzucił naruszenie art. 38 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organ we wskazanych w sprawie okolicznościach faktycznych (świadczenie usługi zastępstwa procesowego, zawarcie umowy cesji wierzytelności, powiadomienie o cesji organu) nie miał podstaw do tego, aby odmówić wypłaty w/w kwoty na rzecz skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ poparł stanowisko prezentowane w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie (mające charakter kasacyjny) nie pozostaje w sprzeczności z prawem, w tym nie kwestionuje tych okoliczności, jakie stały się przedmiotem uzasadnienia skargi. Podkreślić bowiem należy, że organ dokonał ustaleń faktycznych pozostających w pełnej zgodności z faktami, jakie podał skarżący. Podzielił też zarzuty zażalenia i uznał, że organ I instancji niezasadnie zastosował w sprawie przepis art. 105 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Z tych względów organ odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie o umorzeniu postępowania wywołanego wnioskiem strony z dnia 16 lipca 2018 r. i zobowiązał organ I instancji do merytorycznego rozpoznania tego wniosku. Jakkolwiek w aktach administracyjnych znajduje się na obecnym etapie sprawy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] września 2018 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia z egzekucji wierzytelności pieniężnej w kwocie 360zł, to jednak nie ono jest przedmiotem skargi i okoliczności w nim wskazane w żadnym razie nie mogą wpływać na treść niniejszego rozstrzygnięcia. Podkreślenia wymaga, że Sąd, nie związany granicami skargi zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w wypadku zaskarżenia decyzji (postanowienia) kasacyjnej ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji (postanowienia), o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z art. 18 u.p.e.a. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., sąd administracyjny nie jest zatem władny odnosić się do meritum sprawy, o co w skardze bezsprzecznie wnosi skarżący (wskazał on, że nie ma podstaw do odmowy wypłacenia mu spornych środków pieniężnych). A zatem, w ramach kontrolowanego postanowienia zarówno organ odwoławczy, jak i sąd administracyjny nie mógł wypowiedzieć się co do zasadności wniosku o wyłączenie wierzytelności pieniężnej z egzekucji, bowiem kontroli instancyjnej i sądowej poddane zostało postanowienie o charakterze formalnym. Zgodnie z art. 138 § 2 zd. 1 k.p.a.w zw z art. 18 u.p.e.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy, wybierając odstępstwo od zasady wydania postanowienia merytorycznego przewidzianego w art. 138 § 1 k.p.a w zw. z art. 18 u.p.e.a. musi więc kierować się nie tylko stwierdzeniem istnienia przesłanek wskazanych w art. 138 § 2 k.p.a., ale też wyjaśnić, dlaczego na tle stanu konkretnej sprawy nie było zasadne rozstrzygnięcie merytoryczne, przy uwzględnieniu zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz możliwości wynikających z art. 136 k.p.a. Wydanie zatem w sprawie postanowienia kasacyjnego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. uzasadnione jest wówczas, gdy organ pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub nawet postępowanie wyjaśniające przeprowadził, ale w rażący sposób naruszył w nim przepisy procesowe, uniemożliwiając wydanie rozstrzygnięcia, a do wydania rozstrzygnięcia nie jest wystarczające przeprowadzenie przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania wyjaśniającego na podstawie art. 136 k.p.a. w zw z art. 18 u.p.e.a. Zaskarżonym postanowieniem organ pierwszej instancji, stosując przepis art. 105 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., umorzył postępowanie wywołane wnioskiem strony jako bezprzedmiotowe. Stwierdził przy tym, że wniosek strony o wyłączenie z egzekucji wpłynął po przekazaniu na rachunek organu egzekucyjnego środków pieniężnych w kwocie 360 zł. Żądanie strony uznano zatem za spóźnione w świetle art. 44 u.p.e.a. Tymczasem organ odwoławczy, stwierdzając naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisów postępowania wskazał, że powyższy przepis nie daje w okolicznościach sprawy podstaw do zastosowania art. 105 k.p.a. W ocenie organu, żądanie osoby nie będącej zobowiązanym, która rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną znajduje podstawę w art. 38 § 1 u.p.e.a. Sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa rodzi bez wątpliwości nieodwracalne skutki prawne, niemniej jednak nie powinno być utożsamiane z bezprzedmiotowością postępowania wywołanego wnioskiem o wyłączenie spod egzekucji rzeczy lub prawa (czym innym jest bezskuteczność żądania, czym innym zaś bezprzedmiotowość). W tych warunkach organ odwoławczy zdecydował o uchyleniu postanowienia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, ze wskazaniem na konieczność oceny wniosku strony w świetle art. 38 u.p.e.a. Zważywszy na zasadę dwuinstancyjności postępowania powyższe rozstrzygnięcie uznać należy za w pełni uzasadnione. W żadnym bowiem razie organ odwoławczy nie może zastępować organu pierwszej instancji w prowadzeniu postępowania zmierzającego do wyjaśnienia kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia istoty sprawy. Taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Reasumując, w opinii Sądu, przy przyjętej przez organ odwoławczy argumentacji, wydanie postanowienia kasacyjnego było uzasadnione i nie narusza art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Wskazane uchybienia procesowe w postępowaniu pierwszoinstancyjnym skutkowały bowiem koniecznością wyjaśnienia sprawy w zakresie, który ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, stosownie do art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy wypełnił przy tym dyspozycję art. 138 § 2 k.p.a. i wskazał, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Na marginesie Sąd zauważa, że postanowienie organu odwoławczego wydane zostało zgodnie z żądaniem zażalenia, w którym wytknięto naruszenia przepisu art. 38 § 1 u.p.e.a. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.