I SA/Lu 829/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi S. G. i A. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. w zakresie prawa pomocy p o s t a n a w i a: I. uchylić postanowienie Referendarza sądowego z dnia 8 grudnia 2016 r. sygn. I SA/Lu 829/16, II. przyznać S. G. i A. D. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. S. G. i A. D. – G., zastępowani przez zawodowego pełnomocnika, wystąpili do tutejszego Sądu ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, skarżący złożyli wnioski o zwolnienie ich od kosztów sądowych. Podali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącego w kwocie [...]zł brutto (1.917,88 zł netto) oraz renty otrzymywanej przez skarżącą w wysokości [...] zł. W skład ich majątku wchodzi mieszkanie o pow. 38,68 m2 oraz niezabudowana nieruchomość rolna o pow. 0,33 ha. Do wniosku skarżący dołączyli m.in. wyciągi z posiadanych rachunków bankowych, zeznania podatkowe za lata 2014-2015, nakazy podatkowe oraz dowody wpłat za: czynsz, energie elektryczną, gaz, telefon i telewizję kablową. Dodatkowo podnieśli, że spłacają pożyczkę (ok. [...] zł/miesiąc) oraz zaległości podatkowe rozłożone na raty (około [...] zł/miesiąc). Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2016 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zwolnił małżonków od wpisu od skargi ponad kwotę [...]zł i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Od powyższego postanowienia skarżący złożyli sprzeciw, domagając się zwolnienia z wpisu sądowego w pełnym zakresie z tą argumentacją, że nie posiadają żadnych środków na opłacenie wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest, iż prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów postępowania sądowego, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. W literaturze wskazuje się, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr [...], s. 36-39). Wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi [...] zł. Analiza sytuacji materialnej małżonków prowadzi do wniosku, że została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Dochód miesięczny skarżących to kwota rzędu ok. [...] zł. Z tego spłacają raty kredytu, rozłożoną na raty zaległość podatkową, opłacają bieżące koszty utrzymania. Wskazana wysokość dochodów, które są niskie w znanych sądowi realiach życiowych w zastawieniu z poziomem obciążeń finansowych pozwalają przyjąć, że w sprawie nie występują racjonalne przesłanki mogące podważyć wiarygodność oświadczenia skarżących odnośnie ich trudnej sytuacji majątkowej i niemożliwości wygospodarowania jakichkolwiek dodatkowych środków na koszty sądowe. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.