I SA/Lu 831/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące: marzec, kwiecień, czerwiec-grudzień 2003 r. w zakresie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącego zawarł wniosek o zwolnienie go z kosztów sądowych. Z treści złożonego na tę okoliczność formularza PPF, wynika, że wnioskodawca we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z córką, posiada dom o pow. 100 m2 (współwłasność) oraz nieruchomości rolne o pow. 30 ha, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Skarżący wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą i z tego tytułu uzyskuje średnio 2.000 zł miesięcznie, a nadto uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę na ¼ etatu w wysokości 400 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie określonych w wezwaniu dokumentów, mających zobrazować rzeczywisty i aktualny stan majątkowy skarżący złożył: zeznanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r., miesięczne deklaracje podatku VAT za okres od września 2013 r. do lutego 2014 r., zestawienie przychodów i kosztów prowadzonej działalności gospodarczej za ten sam okres, tytuły wykonawcze, zarządzenie zabezpieczenia należności pieniężnych stanowiących zaległości podatkowe w podatku akcyzowym, zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia, wykaz środków trwałych wykorzystywanych w prowadzonej działalności gospodarczej, zaświadczenia dotyczące wielkości posiadanych gruntów rolnych i leśnych, nakazy płatnicze podatku rolnego i leśnego, umowy dzierżawy gruntów rolnych oraz rachunki i faktury za media (prąd, telefon, woda, wywóz odpadów). Nie przedłożył natomiast wyciągów z posiadanych rachunków bankowych i innych na których gromadzone są środki pieniężne. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił M. P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Analiza oświadczeń skarżącego i przedstawionych przez niego dokumentów, w ocenie referendarza prowadzi do wniosku nie dającego podstaw do przyjęcia, że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o zwolnienie od kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw w uzasadnieniu którego wskazał, że skarżący wpływy ze sprzedaży paliw przekazywał na spłatę kredytów udzielanych przez dostawców. Zdaniem skarżącego nie można utożsamiać należności pieniężnych będących w obrocie z faktem, że może on nimi swobodnie dysponować. Podkreślono, że prowadzona wobec skarżącego przez organy podatkowe egzekucja w znacznym stopniu wpłynęła na jego płynność finansową. Skarżący podkreślił, że w sytuacji, w której organy podatkowe wydały wobec niego decyzje nakładające wielomilionowe obciążenia zmuszony był nie zgadzając się z rozstrzygnięciami organów do obrony swoich praw. Strona skarżąca podkreśliła, że w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie zmuszona jest korzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a. wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosek skarżącego, będącego osobą fizyczną zawiera żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym, częściowym zakresie skarżący powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpatrując wniosek skarżącego należy w pierwszej kolejności wskazać i podzielić stanowisko prawne, zgodnie z którym ciężar dowodu spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z obowiązującą doktryną z użycia w powołanych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w powołanym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Udowodnienia wymaga podjęcie starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu. Prawo pomocy ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), ma umożliwić realizację swoich praw na drodze sądowej stronom nieposiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W związku z tym w procesie badania istnienia przesłanek udzielenia prawa pomocy Sąd powinien mieć na względzie przede wszystkim czy orzeczenie odmowne nie będzie pozostawało w sprzeczności z tą zasadą. Opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Oceniając zasadność wniosku Sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. W okolicznościach rozpatrywanego wniosku, w świetle twierdzeń i przedstawionych oświadczeń i kserokopii, skarżący nie wykazał ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd rozpatrujący wniosek o przyznanie prawa pomocy nie uznał za wiarygodne twierdzeń skarżącego o jego sytuacji materialnej, która uniemożliwiałaby uiszczenie wymaganego wpisu od skargi kasacyjnej. Należy bowiem zauważyć, że przedmiotowy wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych dotyczy w istocie jak sprecyzował sam skarżący zwolnienia go od wpisu od skargi kasacyjnej. W sytuacji, w której skarżący do chwili obecnej ponosił wszystkie wymagane koszty sądowe, które były znacznie wyższe od aktualnie wymaganych i po analizie jego stanu majątkowego i finansowego nie można przyjąć aby nie mógł uiścić wymaganej opłaty. Należy mieć na uwadze fakt, że w świetle przedłożonych dokumentów skarżący prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów (w 2012 r. osiągnął przychód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 12.581.110,33 zł). Na prowadzenie działalności gospodarczej w dużym rozmiarze wskazują również złożone deklaracje VAT - 7. Ponadto skarżący jest posiadaczem środków trwałych znacznej wartości w wysokości 105.000 zł oraz nieruchomości rolnych (o pow. 30,97 ha fiz. (42,06 ha przelicz.) w tym współwłaścicielem w ½ części nieruchomości o pow. 1,28 ha fiz. (2,04 ha przelicz.). Posiada również działkę leśną o pow. 0,42 ha. Mając na uwadze powyższe nie można uznać, że skarżący spełnia wymogi pozwalające na uwzględnienie jego wniosku. Podnoszone w sprzeciwie kwestie związane z regulowaniem przez skarżącego w pierwszej kolejności zobowiązań za dostarczony towar nie uzasadnia w żaden sposób, że zostały spełnione przesłanki prawa pomocy. Ponadto regulowanie określonych zobowiązań z pierwszeństwem przed innymi nie może oznaczać, że skarżący nie dysponuje środkami wystarczającymi na pokrycie wymaganych opłat sądowych. W ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej także dlatego, że posiada i może wykorzystywać gospodarczo należące do niego nieruchomości rolne. Należy także zauważyć, że wskazywana przez skarżącego egzekucja prowadzona przez organy z jego majątku choć niewątpliwie może utrudniać prowadzenie działalności gospodarczej to nie wyklucza możliwości korzystania ze składników majątku nawet obciążonych ewentualnymi zabezpieczeniami i uzyskiwania dodatkowych dochodów w postaci pożytków naturalnych lub cywilnych. Ewentualne zabezpieczenia nie stanowią również przeszkody w rozporządzaniu np. obciążoną nieruchomością według własnego uznania. Podsumowując z analizy twierdzeń skarżącego wynika, że nie przedstawił on swojej sytuacji materialnej, poziomu uzyskiwanych środków finansowych, w sposób wyczerpujący i odpowiadający rzeczywistości. W tym miejscu należy podkreślić, że rzeczą strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji życiowej, materialnej, która zrealizuje ustawowe przesłanki przyznania tego prawa. Wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji materialnej wymaga co do zasady, obok wiarygodnego wykazania wydatków, także wiarygodnego wykazania rzeczywiście uzyskiwanych dochodów. Dopiero zestawienie przedstawionych we wskazanym zakresie informacji stanowi podstawę do prawidłowej oceny czy w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedstawione w rozpatrywanej sprawie dokumenty wskazują, że skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny swojej rzeczywistej sytuacji materialnej w zakresie uzyskiwanych czy posiadanych środków. Sytuacja taka, co do zasady wyklucza prawidłowe, stwierdzenie istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy i w konsekwencji wyklucza zasadne przyznanie tego prawa. Z tych względów należało orzec jak na wstępie wobec stwierdzenia, że skarżący w rzeczywistości nie wykazał przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.