I SA/Lu 840/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Małysz po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej postanawia - przyznać E. Ś. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Uzasadnienie. W dniu 22 grudnia 2010r. skarżący E. Ś. wniósł na formularzu urzędowym PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego, wskazując w oświadczeniu zawartym w formularzu, iż prowadzi gospodarstwo domowe wraz żoną i dwoma synami, z których jeden uczy się w L., drugi zaś studiuje w W., rodzina mieszka w będącym własnością żony skarżącego mieszkaniu o powierzchni 69 m2, posiada też nieruchomość rolną o powierzchni 1,41 ha. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę żony skarżącego w kwocie około 2000,00 – 2500,00 zł brutto miesięcznie oraz wynagrodzenia za pracę skarżącego w kwocie około 4000,00 zł brutto miesięcznie, podlegające zajęciu egzekucyjnemu. Nieruchomość obciążona jest hipoteką przymusową. Na wezwanie referendarza sądowego, w piśmie z dnia 31 stycznia 2011r. skarżący wyjaśnił dodatkowo, iż utrzymanie syna studenta kosztuje około 1500,00 zł miesięcznie, zaś koszt nauki w L. drugiego syna to około 300,00 zł miesięcznie, ponadto rodzina ponosi stałe miesięczne wydatki na leczenie /około 300,00 zł/, związane z utrzymaniem mieszkania /około 900,00 zł/ oraz w związku z toczącymi się postępowaniami organów skarbowych. Do pisma załączono kopie tytułów wykonawczych, pism w przedmiocie zajęcia rachunku bankowego i wynagrodzeń skarżącego za pracę, zawiadomienia o wpisie hipoteki przymusowej do księgi wieczystej, decyzji w przedmiocie płatności do gruntów rolnych i w przedmiocie podatku rolnego oraz wydruki z historii rachunku bankowego. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2011r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił E. Ś. przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł w przepisanym terminie sprzeciw /nazwany zażaleniem/, w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w całości i jednocześnie oświadczył, że rezygnuje z ustanowienia doradcy podatkowego. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podniósł, że - wbrew stanowisku referendarza sądowego - podał wyczerpujące dane dotyczące sytuacji finansowej i majątkowej, przy czym wyjaśnił, że poza mieszkaniem i nieruchomością rolną o powierzchni 1,41 ha rodzina posiada dom w budowie, jednak budowa nie jest kontynuowana, a budynek nie jest należycie zabezpieczony i niszczeje, żadne wartościowe przedmioty /o wartości ponad 3000 euro/ do rodziny nie należą, a miesięczne zróżnicowane wynagrodzeń wynika z systemów wynagradzania przyjętych w zakładach pracy, w szczególności skarżącego, który zarabia miesięcznie brutto od 3300,00 zł do 6000,00 zł, lecz wynagrodzenie to podlega zajęciu, wobec czego w styczniu 2011r. skarżącemu wypłacono 1865,63 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Jak wynika z przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./, zwanej dalej "ppsa", z udziałem w takim postępowaniu wiąże się konieczność ponoszenia przez stronę wydatków, w szczególności na pokrycie opłat sądowych /art.214, art.220 § 1, art.230 § 1 i 2 ppsa/. Stosownie przy tym do art.199 ppsa zasadą jest, że każdy ponosi koszty postępowania związane z jego udziałem w sprawie. Zmniejszenie ciężaru finansowego wiążącego się z prowadzeniem sprawy może nastąpić przez przyznanie stronie, na jej wniosek, prawa pomocy, co obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego /prawo pomocy w zakresie całkowitym/ albo zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego /prawo pomocy w zakresie częściowym/ - art.243 § 1, art.244 § 1, art.245 ppsa. Stosownie do art.254 § 1 ppsa rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy, z tym że czynności w tym zakresie mogą wykonywać także referendarze sądowi /art.258 ppsa/, a w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie lub zarządzenie wydane przez referendarza traci moc, a wniosek podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym /art.260 ppsa/. Jak wskazano wyżej, skarżący E. Ś. pierwotnie wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym i takiej treści wniosek był przedmiotem rozpoznania przez referendarza sądowego. W sprzeciwie wniesionym od postanowienia referendarza sądowego, co spowodowało utratę mocy tego postanowienia /art.260 ppsa/, skarżący zmodyfikował jednak żądanie wniosku oświadczając, że wnosi wyłącznie o przyznanie zwolnienia w całości od kosztów sądowych, rezygnuje zaś z ubiegania się o ustanowienie doradcy podatkowego. Zatem obecnie przedmiotem rozpoznania jest wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Art.246 § 1 pkt 2 ppsa stanowi, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga w świetle powołanego przepisu, iż ustawodawca, chroniąc jedynie środki utrzymania koniecznego strony i jej rodziny, przesądził jednocześnie, że obowiązkiem strony uczestniczącej w postępowaniu jest podjęcie wszelkich nienaruszających koniecznego utrzymania oszczędności w celu wywiązanie się z obowiązku uiszczenia należnych kosztów sądowych. Ponadto, wobec treści tego przepisu nie może ulegać wątpliwości, że obowiązek wykazania istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskującym. Zdaniem Sądu, w sprawie niniejszej E. Ś. wykazał, że nie jest w stanie ponieść bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny wydatków na koszty sądowe związane z jego udziałem w sprawie. Chociaż bowiem koszty te nie są wysokie /wpis od skargi – zł 500,00, w późniejszym okresie ewentualnie opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem – zł 100,00 i wpis od skargi kasacyjnej – zł 250,00/, to jednak zauważyć należy, że – wobec zajęcia wynagrodzeń skarżącego za pracę – rodzina utrzymuje się w istocie z dochodów w łącznej kwocie około 4000,00 zł /netto/, z czego zmuszona jest utrzymać syna studiującego w W. /wskazanej przez skarżącego kwoty zł 1500,00 miesięcznie nie można uznać za wygórowaną/ oraz ponieść koszty nauki drugiego syna w L. /zł 300,00 miesięcznie/, a nadto ponieść normalne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, wyżywieniem, leczeniem /wydatki na wyżywienie nie zostały uwzględnione w wyliczeniach przedstawionych przez skarżącego/. W tej sytuacji nawet otrzymanie dopłat bezpośrednich w kwocie około 730,00 zł nie może być uznane za mające istotny wpływ na możliwości finansowe skarżącego. Wobec powyższego, na podstawie art.246 § 1 pkt 2 i art.260 ppsa orzeczono jak na wstępie.