I SA/Lu 841/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 8 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku U. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi U. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca U. G. w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy zażądała zwolnienia jej z kosztów sądowych. Uzasadniając ten wniosek podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz dwoma synami. Zaznaczyła, iż tylko ona pracuje uzyskując wynagrodzenie w kwocie 800 zł brutto. Mąż natomiast jest osobą bezrobotną. Ponadto nie posiadają żadnego majątku. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącej, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") wezwano ją do złożenia wyjaśnień dotyczących swojej sytuacji materialnej i finansowej. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca nadesłała wymagane dokumenty i oświadczenia. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Tytułem wstępu wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie musi być jednak postrzegane jako wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania (por. art. 199 p.p.s.a.). W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny (podkreślenie referendarza sądowego), że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. To w interesie strony skarżącej leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. W przedmiotowej sprawie skarżąca zawnioskowała o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak zaś stanowi art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w takim zakresie możliwe jest w sytuacji gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia przy tym wymaga, że użyte w tym przepisie sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa cały ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia bowiem wątpliwości co do tego, że inicjatywa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Oceniając wniosek skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy doszedł do przekonania, że nie zasługuje on na uwzględnienie, a to głównie z tej przyczyny, iż informacje udzielone przez skarżącą nie tworzą jasnego obrazu jej zdolności płatniczych. Jak wynika ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku skarżąca jest jedynym żywicielem rodziny w której skład wchodzi mąż oraz dwójka dzieci. Jak wynika z nadesłanego zaświadczenia o zatrudnieniu uzyskuje ona wynagrodzenie w wysokości 800 zł brutto. Już sama ta kwestia budzi duże wątpliwości. Opierając się na doświadczeniu życiowym referendarza sądowy doszedł do wniosku, że zapewnienie egzystencji czterech osób z dochodu w wysokości 800 zł brutto jest mało prawdopodobne. Zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych ograniczonych nawet do niezbędnego minimum takich jak zakup żywności, środków czystości, leczenie, edukacja dzieci, dojazdy do pracy oraz utrzymanie domu wymaga większych środków niż zadeklarowane przez skarżącą. Oznacza to, że skarżąca albo korzysta z pomocy innych osób lub posiada (albo jej mąż) inne nieujawnione źródła dochodów. Ponadto należy wskazać, iż uzyskiwanie takiego dochodu w przeliczeniu na członków rodziny jednoznacznie uprawnia rodzinę do korzystania ze wsparcia organów pomocy społecznej, z której skarżąca - jak sama wskazała - nie korzysta. W kwestii sytuacji finansowej strony należy również podnieść, iż jak wynika z dołączonego do sprawy sygn. akt. I SA/Lu 420/13 komputerowego wydruku odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego pobranego z ogólnodostępnej sieci teleinformatycznej Centralnej Informacji KRS na podstawie art. 4 ust. 4a i 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t j. Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 ze zm.), który ma moc zrównaną z mocą dokumentów urzędowych wydawanych przez Centralną Informację w postaci papierowej lub elektronicznej, skarżąca pełni funkcję prezesa zarządu A. Spółki z o.o. z siedzibą w Warszawie, której kapitał zakładowy wynosi 471.350,00 zł. Powyższe czyni mało wiarygodnym podaną wysokość wynagrodzenia skarżącej, jak również zajmowane przez nią stanowisko. Skarżąca nie wskazała we wniosku, iż pełni wskazaną funkcję i jakie osiąga z tego tytułu dochody. Powyższe uzasadnia podejrzenie, że stanowi to rezultat celowego działania, mającego na celu ukazanie sytuacji skarżącej w sposób przemawiający na rzecz przyznania jej prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie nie jest jednak możliwe w sytuacji gdy przedstawiona przez stronę sytuacja materialna i finansowa jest niewiarygodna oraz budzi jakiekolwiek wątpliwości. Brak wiarygodnych i w pełni obrazujących sytuację finansową skarżącej danych powoduje stan, że mnożą się wątpliwości co do rzetelności i prawdziwości okoliczności, na jakie powołuje się skarżąca. To zaś uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie jej wniosku. Na marginesie należy zaś zaznaczyć, iż w razie uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, przysługuje stronie skarżącej od organu, który wydał zaskarżony akt - zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 p.p.s.a.), które na obecnym etapie postępowania wynoszą 100 zł (wpis od skargi). Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.