I SA/Lu 843/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Achrymowicz po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2013r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A spółki z o.o. w likwidacji w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przedłużenia zabezpieczenia zobowiązań podatkowych postanawia - odmówić A spółce z o.o. w likwidacji w C. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu tego wniosku podała, że jest w stanie likwidacji, obecnie nie uzyskuje przychodu, bo nie prowadzi sprzedaży, nie ma też środków trwałych. Wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 100.000 zł, a rok 2012 r. zamknęła stratą. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżąca przedłożyła wyciągi z rachunków bankowych, sprawozdanie finansowe za koniec 2012 r., kserokopie zeznań CIT-8 za lata 2011 i 2012. Postanowieniem z dnia 14 października 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie, wniesionym w ustawowym terminie, skarżąca podtrzymała twierdzenie, że nie dysponuje środkami na pokrycie kosztów sądowych. Podkreślała okoliczność, że nie prowadzi już sprzedaży, nie osiąga przychodu, nie ma już żadnych ruchomości, środków trwałych, a środki na rachunkach bankowych zostały zajęte, innych zasobów nie posiada. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wynikającą z przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz.270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w szczególności jej art.199, zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Celem instytucji prawa pomocy jest zaś zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna uniemożliwia poniesienie takich kosztów. Zgodnie z art.245 § 1 i 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. W tym miejscu zauważyć należy, że skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od całości kosztów sądowych. Skoro skarżąca jest osobą prawną, która wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, wskazać należy, że art.246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, iż osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z powołanego przepisu wynika, że osoba prawna żądająca przyznania prawa pomocy (w zakresie częściowym) obowiązana jest wykazać, że nie ma środków na pokrycie niektórych kosztów postępowania oraz że ocena zasadności wniosku pozostawiona została uznaniu sądu. Ponadto podkreślić należy, że przez pojęcie "środki" należy rozumieć wszelkie środki finansowe, nie tylko gromadzone na rachunkach bankowych, ale także ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym oraz wysokość kapitału zakładowego. Rzeczywiste możliwości płatnicze nie mogą więc być oceniane przez pryzmat np. wyłącznie kwoty wolnych środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Jednocześnie nie można pomijać jaki był stan majątkowy skarżącej, kiedy prowadziła działalność gospodarczą i uzyskiwała przychód, a następnie czy miała możliwość z tych zasobów majątkowych wygospodarować środki, pozwalające w nieodległej przyszłości na prowadzenie postępowań sądowych, ponoszenie kosztów sądowych. W okolicznościach rozpatrywanego wniosku, postępowanie w sprawie określenia skarżącej zobowiązań podatkowych było prowadzone od 2011 r., z wnioskiem o zabezpieczenie organ wystąpił w grudniu 2012 r. Istotne jest więc także, w jakiej sytuacji majątkowej była skarżąca na koniec 2012 r., bowiem już wówczas powinna uwzględnić, że może dojść do sytuacji, w której rozstrzygnięcia organów, w związku z tym postępowaniem, będą dla niej niekorzystne i zaistnieje potrzeba wystąpienia za skargą w celu kontroli legalności orzeczeń organów. Błędem, w ocenie sądu, byłoby poprzestanie tylko na aktualnej sytuacji skarżącej i pominięcie okresu, w którym skarżąca mogła i powinna była liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych, w realnej pespektywie. W konsekwencji już z końcem 2012 r. spoczywał na skarżącej obowiązek takiego dysponowania środkami finansowymi, mieniem, które będzie respektowało ustawowy obowiązek ponoszenia kosztów sądowych, jeśli dojdzie do sądowej kontroli legalności rozstrzygnięć organów. Biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem sądu, stwierdzić należy, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zauważyć należy, że w 2012r. skarżąca osiągnęła przychód rzędu 8.300.000 zł, a jednocześnie poniosła koszty jego uzyskania na poziomie 8.600.000 zł. W porównaniu do tych kwot kwota wpisu w niniejszej sprawie jest wielkością marginalną. Jednocześnie na koniec 2012 r. rzeczowe aktywa trwałe miały wartość rzędu 520.000 zł, aktywa obrotowe 6.900.000 zł. Podkreślić w tym kontekście należy, że skarżąca, jako podmiot gospodarczy, planując wydatki, powinna uwzględnić także potrzebę gromadzenia środków na koszty związane z udziałem w ewentualnych postępowaniach sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu za wszystkimi pozostałymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej, a ich wystąpienie wchodzi w zakres ryzyka funkcjonowania w obrocie gospodarczym. W ocenie sądu, racjonalnie oceniając sytuację skarżącej, nie można zasadnie przyjąć, że przychód jaki uzyskała w 2012 r. i aktywa na koniec 2012 r. wykluczają możliwość ponoszenia kosztów sądowych w tej sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie organu w kwestii zabezpieczenia. Nie można podzielić zapatrywania skarżącej, by obowiązek ponoszenia kosztów sądowych miał jej nie dotyczyć dlatego, że swoje przychody, mienie, wielokroć wyższe od kosztów sądowych, przeznaczyła na inne cele, bez uwzględnienia, że prowadzone postępowanie podatkowe, w związku z nim zabezpieczenie spornych zobowiązań podatkowych, w realnej perspektywie może spowodować konieczność wystąpienia na drogę sądową, co wiąże się z kosztami. Takie postępowanie skarżącej, w ocenie sądu, nie uzasadnia przerzucenia ciężaru kosztów sądowych na współobywateli, a tym samym uprzywilejowanego traktowania skarżącej (prawo pomocy należy postrzegać w kategoriach przywileju przyznawanego stronie skarżącej), która przy ponoszonych wydatkach i przy rozporządzaniu mieniem pomija obowiązek ponoszenia kosztów sądowych, by następnie twierdzić, że nie może ich ponieść, bo nie ma ani środków finansowych, ani majątku. Dodać trzeba, że w bilansie na koniec 2012 r., w ramach środków trwałych, skarżąca wykazywała środki transportu o wartości na poziomie 24.500 zł, środki trwałe w budowie na poziomie 100.600 zł. Innymi słowy, dla oceny przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym, częściowym, zakresie nie jest bez znaczenia jakim mieniem i środkami skarżąca dysponowała wcześniej i jak nimi rozporządzała, wiedząc, że pozostaje w sporze z organem, który może znaleźć finał przed sądem. Skarżąca pomija, że z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy istotny jest, z jednej strony, brak środków, na którym wyłącznie koncentruje się skarżąca oraz, z drugiej strony, wykazanie, że pomimo podjęcia niezbędnych działań, skarżąca w sposób obiektywny nie była w stanie zgromadzić środków koniecznych na poczet wymaganych kosztów sądowych, co z kolei skarżąca pozostawia poza zakresem swojej uwagi. Wobec powyższego, także argument dotyczący zajęcia rachunków bankowych, w ocenie sądu, nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, wobec braku przesłanek z art.246 § 2 pkt 2 w związku z art.260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.