I SA/Lu 85/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Sędziowie WSA Halina Chitrosz (spr.), NSA Ewa Gdulewicz, Protokolant sekr. sąd. Iwona Lachowska, po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2004 r. sprawy ze skargi K.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za okres: od I do XII 2002 r. oraz od I do XII 2003 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r., nr [...]; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz K.R. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2004., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 233§1 pkt.1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa / Dz.U.Nr 137, poz.926, z późn. zm. /, po rozpatrzeniu odwołania K.R. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2003r., Nr [...] w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za okres od dnia 1 stycznia 2002r. do 31 grudnia 2002r., w kwocie 350,00 oraz od dnia 1 stycznia 2003r. do 31 grudnia 2003r., w kwocie 350,00 od przyczepy marki "AUTOSAN" D-45S, nr rej. [...] – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podano, iż decyzją z dnia [...] listopada 2003r., organ I instancji określił K.R. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych od przyczepy marki "AUTOSAN" D-45S, nr rej. [...], za okres od dnia 1 stycznia 2002r. do 31 grudnia 2002r., w kwocie 350,00 oraz od dnia 1 stycznia 2003r. do 31 grudnia 2003r., również w kwocie 350,00. Od decyzji organu I instancji strona wniosła odwołanie, w którym wnosiła o jej uchylenie. W ocenie skarżącego przedmiotowa przyczepa nie podlega opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych, ponieważ jej masa całkowita łącznie z pojazdem silnikowym nie przekracza 7 ton, a zatem nie spełnia warunku, o którym mowa w przepisie art. 8 pkt. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wywodził on nadto, iż od sześciu lat nie prowadzi żadnej działalności, jest emerytem, a jego stan zdrowia i stan majątkowy nie pozwalają mu uiścić wyliczonego w decyzji podatku. Przyczepa jest wykorzystywana przez jego syna dla potrzeb prowadzonego gospodarstwa rolnego, i to na jego rzecz w dniu 25 listopada 2003r. dokonał jej przerejestrowania. Organ odwoławczy w wyniku wniesionego odwołania stwierdził, iż zgodnie z art. 8 pkt. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, opodatkowaniu podatkiem ośrodków transportowych podlegają przyczepy i naczepy, które łącznie z pojazdem silnikowym posiadają masę całkowitą od 7 ton i poniżej 12 ton, z wyjątkiem związanych wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego. Na podstawie posiadanej ewidencji ustalono, że skarżący nie jest podatnikiem podatku rolnego. Wskazano, że kwestie związane z opodatkowaniem przyczep, ustawodawca uzależnił od dopuszczalnej masy całkowitej, a nie od masy własnej. Z tego względu należało – zdaniem organu – ustalić, jaka jest wielkość dopuszczalnej masy całkowitej przyczepy oraz jaka jest wielkość dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu silnikowego, który będzie ją ciągnął. Tych obliczeń dokonano w oparciu o przepis art. 62 ust.1 pkt.2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który stanowi, iż rzeczywista masa całkowita przyczepy ciągniętej przez samochód ciężarowy o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t - nie może przekraczać rzeczywistej masy całkowitej tego samochodu powiększonej o 40%. Obliczona na tej podstawie dopuszczalna masa całkowita pojazdu silnikowego mogącego ciągnąć przyczepę o rzeczywistej masie całkowitej 4.670kg wynosi w ocenie organu - 3.335kg. Przy takim wyniku – dopuszczalna masa całkowita przyczepy marki "AUTOSAN" D-45S, nr rej. [...] wraz z pojazdem silnikowym przekracza 7 ton, co prowadzi do jej opodatkowania podatkiem od środków transportowych. Z tych względów wynik obliczeń skarżącego, iż dopuszczalna masa całkowita przyczepy wraz z pojazdem silnikowym wynosi poniżej 7 ton nie mógł zostać uwzględniony / masa własna przyczepy – 1.170kg + dopuszczalna ładowność 3.500kg + masa własna ciągnika 1.675kg = 6.345kg/. Dalej organ wywodził, iż w sytuacji, gdy przerejestrowanie przyczepy miało miejsce w dniu 8 grudnia 2003r., a nie w dniu 25 listopada 2003r., jak twierdzi skarżący – to na nim właśnie spoczywał obowiązek podatkowy do końca miesiąca, w którym nastąpiło to przerejestrowanie, a więc do końca grudnia 2003r. Wysokość zobowiązania w podatku od środków transportowych została wskazana w oparciu o uchwały Rady Miejskiej odpowiednio: z dnia 22 listopada 2001r. – na rok 2002 i z dnia 24 stycznia 2003r. – na rok 2003. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyraziło nadto pogląd, iż jakkolwiek organ I instancji nie powinien objąć decyzją następujących po sobie dwóch kolejnych lat podatkowych, to jednak oceniło, iż nie było to uchybienie tego rodzaju, aby mogło doprowadzić do uchylenia decyzji. Odnosząc się natomiast do twierdzenia podniesionego przez skarżącego, że organ I instancji powinien go poinformować o obowiązku uiszczenia podatku od środków transportowych od posiadanej przyczepy – Kolegium podniosło, iż jest to podatek oparty na zasadzie samoobliczenia, w myśl której osoby na których on ciąży same dokonują obliczenia i uiszczenia podatku na rachunek właściwego organu podatkowego bez wezwania ze strony organu. Od decyzji organu II instancji K.R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Lublinie. Domagając się "anulowania" zaskarżonej decyzji podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w odwołaniu. Ponownie więc argumentował, iż z jego wyliczenia wynika, iż przedmiotowa przyczepa marki "AUTOSAN" 45S łącznie z ciągnikiem rolniczym posiada łączną masę całkowitą 6.345kg, to jest poniżej 7 ton, co prowadzi do wniosku, iż nie powinna podlegać podatkowi od środków transportowych, określonych w punkcie 5 art. 8 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, albowiem nie mieści się ona w przedziale od 7 ton do poniżej 12 ton. Wskazywał także, iż nie była mu znana ustawa z 1997r. Prawo o ruchu drogowym oraz odwoływał się do okoliczności zdrowotnych i majątkowych, które aktualnie uniemożliwiają mu zapłatę podatku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję zawartą w przepisie art. 1§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / - stwierdzić na wstępie należy, iż Sąd orzekający w sprawie, w której przedmiotem jest określenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za wskazany okres, nie jest władny oceniać przesłanek istniejących po stronie podatnika, takich jak kłopoty zdrowotne, czy brak środków pieniężnych, które uniemożliwiają mu zapłatę podatku. Przechodząc zaś do meritum sprawy wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy pozostaje poza sporem. Skarżący był właścicielem przyczepy marki "AUTOSAN" 45S, o numerze rejestracyjnym [...]. Od grudnia 1989r., to jest od czasu, kiedy K.R. przekazał całe gospodarstwo rolne swojemu synowi, stracił status podatnika podatku rolnego. Wraz z tym przekazaniem nie doszło jednak do przerejestrowania własności spornej przyczepy na syna – Z.R. Taki stan trwał, jak prawidłowo ustaliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze - do 8 grudnia 2003r., albowiem dopiero z ta datą dokonano stosownych zmian w ewidencji. Opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych, zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( tekst jednolity - Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84), podlegają samochody ciężarowe, ciągniki siodłowe i balastowe, przyczepy, naczepy oraz autobusy. Wszystkie z wymienionych rodzajów pojazdów są odrębnymi przedmiotami opodatkowania. Materialną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi pkt. 5 cytowanego przepisu art. 8 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zgodnie z którym - opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych podlegają przyczepy i naczepy, które łącznie z pojazdem silnikowym posiadają dopuszczalną masę całkowitą od 7 ton i poniżej 12 ton, z wyjątkiem związanych wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego. Z informacji o pojeździe wynika, iż przedmiotowa przyczepa posiada masę własną - 1.170kg, dopuszczalną ładowność - 3.500kg, zaś dopuszczalną masę całkowitą - 4.670kg / k – 7 akt podatkowych /. Zgodzić się należy, iż w sytuacji, gdy przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie zawierają definicji pojęcia "dopuszczalna masa całkowita", jego znaczenia należy poszukiwać w ustawie z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym / tekst jednolity z 2003r., Dz. U. Nr 58, poz. 515 z późn. zm. /. Stosownie do przepisu art. 2 pkt. 54 tej ustawy - "dopuszczalna masa całkowita" – oznacza największą określoną właściwymi warunkami technicznymi masę pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze. Zdaniem Sądu, w rozpatrywanym stanie faktycznym należy mieć także na uwadze dalsze pojęcia określone w art. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a mianowicie: - "przyczepa" - oznacza pojazd bez silnika, przystosowany do łączenia go z innym pojazdem / pkt. 50 /; - "zespół pojazdów" - to pojazdy złączone ze sobą w celu poruszania się po drodze jako całość – z wyłączeniem pojazdów złączonych w celu holowania / pkt.49 /; - "ciągnik rolniczy" - to pojazd silnikowy skonstruowany do używania łącznie ze sprzętem do prac rolnych, leśnych lub ogrodniczych; ciągnik taki może być również przystosowany do ciągnięcia przyczep oraz do prac ziemnych / pkt. 44 /; - "samochód ciężarowy" - to pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu ładunków; określenie to obejmuje również samochód ciężarowo-osobowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu ładunków i osób w liczbie od 4 do 9 łącznie z kierowcą / pkt. 42 /. - "pojazd samochodowy" – to pojazd silnikowy, którego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h; określenie to nie obejmuje ciągnika rolniczego / pkt. 33 /. Jak wynika z przytoczonych definicji w/w pojęć - Prawo o ruchu drogowym wyraźnie rozróżnia wśród pojazdów: samochody ciężarowe i ciągniki rolnicze. Zrównanie przez organy podatkowe samochodu ciężarowego i ciągnika rolniczego było nieuprawnione. Różnica jest już bowiem widoczna na pierwszy rzut oka. Otóż nie może być w świetle przytoczonych wyżej definicji wątpliwości, że jakkolwiek samochód ciężarowy i ciągnik rolniczy są pojazdami silnikowymi, to jednak ciągnik rolniczy nie jest już w żadnym razie pojazdem samochodowym. Nie można zatem tych pojęć utożsamiać. Z art. 8 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wynika, iż ciągniki siodłowe i balastowe oraz przyczepy i naczepy podlegają opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych osobno, niezależnie od tego czy używane są w zespole pojazdów, czy wykorzystywane są samodzielnie. Jedynie stawka podatku dla w/w przedmiotów opodatkowania, a w konsekwencji wysokość podatku, zależy od wyrażonej w tonach dopuszczalnej masy całkowitej "zespołu pojazdów", który może zostać utworzony przez każdy z przedmiotów opodatkowania. Zespół pojazdów tworzy przyczepa lub naczepa wraz z pojazdem silnikowym. Dla każdego z elementów zespołu pojazdów istnieją odrębne stawki, których wysokość zależna jest m.in. od dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów wyrażonej w tonach. "Zespół pojazdów" nie jest zatem przedmiotem podatku, a jedynie podstawą opodatkowania, czyli wielkością służącą do obliczenia wysokości podatku od środków transportowych. W sprawie niniejszej spór pomiędzy organami podatkowymi a skarżącym sprowadza się oceny, w jaki sposób powinna być wyliczona masa całkowita zespołu pojazdów, której wysokość warunkuje zastosowanie określonej stawki podatkowej. W myśl art. 8 pkt. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych - wbrew temu, co twierdzą organy podatkowe - dopuszczalna masa całkowita przyczepy łącznie z pojazdem silnikowym, czyli w tym wypadku ciągnikiem rolniczym wynosi łącznie 6.345kg. Jest to suma: masy własnej przyczepy - 1.170kg, dopuszczalnej ładowności - 3.500kg i masy własnej ciągnika - 1.675kg. Organy podatkowe poszczególne wielkości tonażowe akceptują, jednakże uważają, iż zgodnie z art. 62 ust.1 pkt.2 ustawy Prawo o ruchu drogowym dopuszczalna masa całkowita pojazdu silnikowego ciągnącego przyczepę o rzeczywistej masie całkowitej 4.670 / masa własna przyczepy 1.170kg + dopuszczalna ładowność - 3.500kg / nie może przekraczać rzeczywistej masy całkowitej tego samochodu powiększonej o 40%. W konsekwencji tej zasady dopuszczalna masa całkowita pojazdu mogącego ciągnąć sporną przyczepę o rzeczywistej masie całkowitej 4.670kg, – zdaniem organu II instancji wynosi 3.335kg, przy czym co trzeba podkreślić – organ nie wskazał w jaki matematyczny sposób uzyskał wskazaną wielkość. Tak więc przy takich danych – dopuszczalna masa całkowita "zespołu pojazdów", czyli przyczepy i ciągnika rolniczego / pojazdu silnikowego / niewątpliwie przekracza 7 ton. Nie ma to jednak dla sprawy żadnego znaczenia, albowiem generalnie wadliwy jest pogląd, aby dla stanu faktycznego sprawy mógł mieć zastosowanie przepis art. 62 ust.1 pkt.2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przepis ten jak już wyżej wskazano, przytaczając jego treść znajduje swoje odniesienie do samochodu ciężarowego ciągnącego przyczepę. W sprawie niniejszej mamy zaś do czynienia z ciągnikiem rolniczym, który za samochód ciężarowy w żadnej mierze być uznany nie może. Jeśli zatem zgodnie z art. 8 pkt. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych - opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych podlegają przyczepy i naczepy, które łącznie z pojazdem silnikowym posiadają dopuszczalną masę całkowitą od 7 ton i poniżej 12 ton – to a contrario przyczepy i naczepy, które łącznie z pojazdem silnikowym posiadają dopuszczalną masę całkowitą poniżej 7 ton nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych. Przyjmując wyliczenie podatnika za prawidłowe, uznać należy, iż przy dopuszczalnej masie całkowitej przyczepy i pojazdu silnikowego w wysokości 6.345kg – nie podlega on podatkowi od środków transportowych, albowiem wskazana wielkość jako poniżej 7 ton nie jest wymieniona w przepisach ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w Rozdziale 3 pt. "Podatek od środków transportowych". Nie znajdując zatem w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa, a w szczególności regulacji art. 8 ust.5 o podatkach i opłatach lokalnych w zw. z art. 62 ust.1 pkt.2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało uchylić na podstawie art. 145 §1 pkt.1 lit."a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygnięcie w zakresie orzeczenia zawartego w punkcie II wyroku oparto na przepisie art. 152, zaś o kosztach postępowania orzeczono na zasadzie wynikającej z art. 200 tejże ustawy.