I SA/Lu 853/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za odsetki od zaległości podatkowych spółki w zakresie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca Z. W. w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze zawarła wniosek, w którym zwróciła się o zwolnienie jej od kosztów sądowych wskazując, że nie jest w stanie ich ponieść. Strona skarżąca oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem, utrzymując się z wynagrodzenia za pracę w kwocie po [...] zł brutto miesięcznie. Majątek małżonków stanowi nieruchomość rolna o pow. 2,26 ha oraz nieruchomość gruntowa o pow. 1,14 ha zabudowana halą magazynową. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego w zakresie sytuacji materialnej skarżącej pełnomocnik strony wskazał, że oświadczenie dotyczące odpowiedzialności karnej jest częścią samego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz to, że sytuacja majątkowa strony uzasadnia uwzględnienie wniosku. Pełnomocnik nie złożył przy tym żądanych dokumentów i oświadczeń. Postanowieniem z dnia 1 października 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Analiza oświadczeń złożonych przez skarżącą oraz brak przedłożenia żądanych dokumentów precyzujących sytuację majątkową wnioskodawczyni, w ocenie referendarza prowadzi do wniosku nie dającego podstaw do przyjęcia, że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o zwolnienie od kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie strona skarżąca wniosła sprzeciw w uzasadnieniu którego podkreśliła, że złożone przez nią oświadczenia dostatecznie przedstawiają sytuację finansową wnioskodawczyni. Zdaniem strony żądanie przez referendarza dodatkowych dokumentów jest nieuprawnione bowiem złożony wniosek nie budzi wątpliwości i zawiera wystarczające wyjaśnienia dotyczące sytuacji majątkowej wnioskodawczyni. Zdaniem skarżącej sytuacja finansowa jej rodziny wbrew stanowisku referendarza nie pozwala ponieść pełnych kosztów postępowania. W ocenie skarżącej w sposób wystarczający przedstawiła ona swoją sytuację majątkową, która jej zdaniem uzasadnia uwzględnienie złożonego przez nią wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a. w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie ze względu na datę wszczęcia postępowania wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosek skarżącej zawiera żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym, częściowym zakresie skarżąca powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie skarżąca powyższej przesłanki nie spełnia. Należy bowiem zauważyć, że z materiałów (oświadczeń), które strona skarżąca przedłożyła nie można uznać, by skarżąca w ogóle nie była w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Analiza oświadczeń złożonych przez skarżącą prowadzi do wniosku, że dysponuje ona określonym majątkiem, który powinien umożliwić uiszczenie np. wpisu sądowego od skargi. Skarżąca posiada wraz z mężem określone nieruchomości (co do których toczy się postępowanie windykacyjne) oraz miesięczny dochód uzyskiwany ze stosunku pracy w łącznej kwocie [...]zł. Pełnomocnik skarżącej odpowiadając na wezwanie referendarza nie przesłał wymaganych dokumentów, które potwierdzałyby złożone przez nią oświadczenia. Brak było chociażby wyciągów z rachunków bankowych małżonków, czy oświadczenia o nie posiadaniu takich rachunków. Skarżąca nie wyjaśniła w pełni sytuacji posiadanych nieruchomości (nie złożyła zaświadczeń o ich ilości i wielkości). Ponadto sama skarżąca deklarując uzyskiwany przez siebie i małżonka miesięczny dochód w ramach umowy o pracę nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego tą okoliczność. W ocenie Sądu skarżąca nie udzielając pełnych, możliwych do weryfikacji wyjaśnień, co do stanu majątkowego i sytuacji życiowej zarówno jej samej jak i pozostającego z nią we wspólnym gospodarstwie domowym męża uniemożliwiła sądowi pozytywne rozpoznanie złożonego wniosku. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące sytuacji materialnej i finansowej jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. To właśnie na wnioskodawczyni ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez nią wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Podkreślić przy tym należy, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawczyni o zasadności jego otrzymania. Bierność wnioskodawczyni w zakresie dokładnego i wiarygodnego wyjaśnienia jej sytuacji majątkowej i rodzinnej nie stoi co prawda na przeszkodzie do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednak uniemożliwia sądowi dokonanie jednoznacznej oceny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe, co implikowałoby konieczność udzielenia pomocy z budżetu państwa (wyrok NSA z 4 kwietnia 2013 r., I FPP 8/13, LEX nr 1296441). Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności Sąd stwierdza, że sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia stanowiska, że uiszczenie przez nią kosztów sądowych w niniejszej sprawie spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej skarżącej w taki sposób, że nie będzie ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Należy także podkreślić, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Podkreślić zatem należy, że prawo pomocy jest instytucją mającą służyć podmiotom bez dochodu lub – pomimo wykorzystania wszystkich swoich możliwości i zasobów osiągającym bardzo niskie dochody, dla których konieczność poniesienia kosztów sądowych stanowiłaby barierę nie do przezwyciężenia, a przez to ograniczenie prawa do sądu. Zdaniem Sądu skoro skarżąca dysponuje majątkiem o określonej wartości w skład którego wchodzą nieruchomości, uzyskuje wraz z mężem dochód ze świadczonej pracy to przyznanie prawa pomocy takiemu podmiotowi, stanowiłoby rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami słuszności. Sąd miał także na względzie okoliczność, że w tym, jak i w innym postępowaniu skarżącej rozpoznawanym przed tutejszym Sądem, pomimo deklarowanych trudności finansowych strona jest reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. Bezsprzecznie jest to uprawnienie wnioskującej, z którego może ona korzystać według swego uznania jednak pozwala to na przyjęcie wniosku, iż skarżąca dysponuje zdolnością do regulowania swoich zobowiązań. Nieuzasadnionym byłoby zatem stwierdzenie, że skarżąca była w stanie ponieść koszty związane z zastępstwem prawnym, a jednocześnie nie mogła ponieść należnych Skarbowi Państwa kosztów sądowych. Powyższe ustalenia prowadzą do konkluzji, że przeniesienie obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa byłoby w niniejszej sprawie niezasadne. W związku z tym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.