I SA/Lu 857/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2012 r. p o s t a n a w i a odmówić zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 857/17. Prawomocnym postanowieniem z dnia 24 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 857/17 referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W toku postępowania skarżący uiścił wpis od skargi w kwocie 2.000 zł oraz opłatę kancelaryjną od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł. Następnie wraz ze skargą kasacyjną od wydanego w sprawie wyroku skarżący ponownie zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej. Z uzasadnienia wniosku oraz nadesłanych dokumentów wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z dwójką dzieci w wieku 7 i 13 lat. W chwili obecnej nie osiąga żadnego dochodu, utrzymując się z pomocy rodziny. Jedyny majątek skarżącego to udział ˝ w prawie własności domu jednorodzinnego. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), zwolnienie od kosztów sądowych, o które kolejny raz ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący może zostać przyznane osobie fizycznej o ile ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przystępując jednak do rozpoznania przedmiotowego wniosku w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że kwestia przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych była już przedmiotem rozpoznania referendarza sądowego tutejszego sądu, który wniosek ten oddalił postanowieniem z dnia 24 listopada 2017 r. W wyniku rozpatrzenia sprzeciwu strony tutejszy sąd postanowieniem z dnia 11 stycznia 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego co oznacza, że rozstrzygnięcie to jest prawomocne. Zgodnie zaś z treścią art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Powyższe nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, z tym jednak wyjątkiem, iż rozpatrzenie takiego wniosku następuje w trybie art. 165 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Innymi słowy odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Tym samym bez zmiany okoliczności sprawy nie można uchylić ani zmienić prawomocnego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy, należy zaś rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, iż sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia, co wnioskodawca musiałby wykazać, zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Uwzględniając powyższą argumentację oraz treść kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stanął na stanowisku, że wniosek ten będący w istocie wnioskiem o zmianę prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 24 listopada 2017 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Ocena ta jest skutkiem przyjęcia ustaleń faktycznych zawartych we wskazanym prawomocnym postanowieniu referendarza sądowego oraz treścią ponownie złożonego wniosku. Mianowicie podnieść należy, że treść złożonego obecnie wniosku jest w istocie tożsama z treścią wniosku złożonego pierwotnie. Skarżący w dalszym ciągu deklaruje brak jakichkolwiek dochodów i pozostawanie na utrzymaniu rodziny. Stan ten nie stanowił jednak przeszkody w uiszczeniu przez skarżącego wpisu od skargi w kwocie 2.000 zł i opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł oraz zatrudnieniu zawodowego pełnomocnika do reprezentowania go w niniejszym postepowaniu. W tej sytuacji nieprawdopodobnym wydaje się brak możliwości uiszczenia wymaganego obecnie wpisu od skargi kasacyjnej, którego wysokość jest o połowę mniejsza niż uiszczonego przez stronę wpisu od skargi. Ponadto skarżący w dalszym ciągu prezentuje postawę braku współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Zarzut ten dotyczy w szczególności braku złożenia dowodów na okoliczność zawieszenia lub zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej oraz zaświadczenia informującego o wszystkich posiadanych przez niego i jego małżonkę nieruchomości gruntowych i budynkowych oraz rzeczy ruchomych. Dotyczy to w szczególności bazy transportowej oraz sprzętowo-maszynowej wykorzystywanej przez skarżącego do prowadzonej działalności gospodarczej (usługi transportowe). Skarżący nie wskazał, co stało się z wykorzystywaną do działalności gospodarczej bazą oraz taborem samochodowym i sprzętem towarzyszącym. W orzecznictwie nie budzi zaś wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Wszystko powyższe jednoznacznie skutkuje uznaniem, że skarżący mimo deklarowanego braku dochodów, jest w stanie również znaleźć źródło poniesienia wydatków związanych z postępowaniem przed sądem drugiej instancji. W konsekwencji brak jest zdaniem referendarza sądowego podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do zmiany okoliczności w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. uzasadniających przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie (w związku z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W związku z powyższym, działając na podstawie przywołanych wyżej przepisów, orzeczono jak w sentencji.