I SA/Lu 86/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2009 r. w zakresie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego dotyczącego odmowy przyznania prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie doradcy podatkowego złożonym przez E. Ł. strona oświadczyła, że jest matką syna urodzonego w 2005 r. i pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Dochody strony pochodzą z uprawy gruntów rolnych (1300 zł), alimentów na dziecko (1000 zł) oraz najmu (505 zł). Majątek wnioskodawczyni stanowi dom o pow. 140 m², nieruchomość rolna o pow. 19 ha oraz środki pieniężne w wysokości 37.300 zł. Dodatkowo podkreśliła, że posiada zaległość podatkową w wysokości 147.975 zł wraz z odsetkami co nie pozwala jej na poniesienie kosztów związanych ze sporządzeniem skarg kasacyjnych i reprezentacją przed NSA. W odpowiedzi na wniosek E. Ł. dotyczący przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie doradcy podatkowego postanowieniem z dnia 26 czerwca 2014 r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił jej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła w terminie ustawowym sprzeciw, w którym podniosła, że nie zgadza się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez referendarza sądowego. Zdaniem skarżącej wniosek o przyznanie prawa pomocy jest uzasadniony jej trudną sytuacją związaną z toczącymi się postępowaniami. Wysoka kwota zaległości podatkowych ustalona przez organy podatkowe w skarżonych przez nią decyzjach uniemożliwia jej zdaniem zgromadzenie środków wystarczających na pokrycie kosztów związanych z reprezentacją skarżącej przed NSA przez fachowego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) dalej jako p.p.s.a., wskutek wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego traci moc, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez sąd. W niniejszej sprawie sprzeciw został wniesiony skutecznie, co oznacza utratę mocy prawnej postanowienia referendarza i konieczność rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez sąd. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a. wynika, że strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy powinna we wniosku złożyć oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym niezbędne dla wykazania, że pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym członkowie rodziny nie dysponują środkami ponad niezbędne dla koniecznego utrzymania, czyli że poniesienie przez stronę postępowania opłat sądowych spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego również dla członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Należy mieć na uwadze, że to na skarżącej ciąży obowiązek wykazania w sposób wyczerpujący i kompleksowy swojej sytuacji majątkowej tak aby organ orzekający o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy nie miał wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji materialnej w jakiej znajduje się wnioskodawczyni. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej wynikającej głównie z prowadzonych postępowań podatkowych i wdrożonych na ich podstawie postępowań zabezpieczających i egzekucyjnych. Analiza złożonych przez skarżącą oświadczeń wskazuje, że dysponuje ona środkami pieniężnymi, z których może pokrywać wymagalne obecnie koszty zarówno sądowe jak i związane z reprezentacją. Należy bowiem mieć na uwadze, że prawo pomocy jest wyjątkiem od ogólnej reguły ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem spaw przed sądami administracyjnymi. Prawo to zwane także prawem ubogich służyć ma osobom, które rzeczywiście nie dysponują środkami finansowymi czy też nie posiadają majątku, który mógłby sfinansować koszty związane z obroną swoich praw przed sądem administracyjnym. Wbrew zatem stanowisku wnioskodawczyni nie można uznać, że żądanie prawa pomocy poprzez ustanowienie doradcy podatkowego ma uzasadnione podstawy. Nie kwestionując bowiem faktu, że w stosunku do skarżącej wszczęte zostały postępowania egzekucyjne na dowód czego przedłożono stosowne dokumenty nie można uznać, że twierdzenia skarżącej o braku środków finansowych na poniesienie kosztów związanych z reprezentacją przed NSA przez fachowego pełnomocnika w dostateczny sposób uzasadniają uwzględnienie jej wniosku. Wszczynając spór przed Sądem, skarżąca powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie stanowiskiem przyznanie prawa pomocy, powinno mieć charakter wyjątkowy. Jest to w istocie pomoc państwa, skierowana do osób, które znajdują się w na tyle trudnej sytuacji życiowej, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla zasobów i środków, jakimi dysponują na bieżące utrzymanie. W tej sytuacji nie można było uznać, aby spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania skarżącej prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 260 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.