I SA/Lu 868/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a odmówić zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 868/14 odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 868/14 odmówił przyznania R. O. (dalej jako skarżący) prawa pomocy w żądanym zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Od rozstrzygnięcia tego skarżący wniósł zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt II FZ 2139/14. Wezwany do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie [...]zł, skarżący wymagany wpis uiścił, a następnie ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Rozstrzygając ten wniosek, Sąd postanowieniem z dnia 7 maja 2015 r. odmówił zmiany ww. postanowienia z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 868/14 wskazując, że sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego nie uległa jakiejkolwiek zmianie. Również na to rozstrzygnięcie skarżący wniósł zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2015 r., sygn. akt II FZ 525/15. W dniu 25 listopada 2015 r. skarżący po raz trzeci wniósł o przyznanie prawa pomocy domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił zmiany ww. postanowienia z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 868/14 wskazując, że sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego nie uległa jakiejkolwiek zmianie. W sprzeciwie skarżący podniósł, że jego sytuacja finansowa do prezentowanej poprzednio w toku postępowania nie uległa poprawie, a wręcz pogorszyła się, co w pełni uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Następnie powołując się na zapisy Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz Konstytucji RP podniósł, że pomoc prawna jest podstawowym prawem obywatela umożliwiającym mu dochodzenie swoich racji przed sądem. Referendarz sądowy w swoim rozstrzygnięciu nie uwzględnił natomiast, że skarżący nie może samodzielnie sporządzić skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku lecz musi to uczynić w jego imieniu zawodowy pełnomocnik (adwokat, radca prawny, doradca podatkowy), a on nie posiada środków na opłacenie pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie skarżący wnioskował o zwolnienie od kosztów i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak zaś stanowi art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w takim zakresie, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jednakowoż należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że już na wcześniejszym etapie niniejszego postępowania sądowego dwukrotnie oceniono sytuację materialną i finansową skarżącego w kontekście możliwości partycypowania w kosztach sądowych (patrz postanowienia Sądu pierwszej instancji z dnia 27 listopada 2014 r. i z dnia 7 maja 2015 r.), a ocena ta zyskała akceptację sądu kasacyjnego. Ponowienie wniosku oznacza, że obecne orzekanie w przedmiocie prawa pomocy polega w zasadzie na zbadaniu, czy zmieniły się okoliczności, które legły u podstaw poprzedniego rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 164 p.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, a stosownie do art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Nie budzi przy tym wątpliwości, że zmiana ta w przypadku postępowania w przedmiocie prawa pomocy musi być istotna. Instytucja prawa pomocy stanowi wszak gwarancję przysługującego stronie m. in. na mocy art. 45 Konstytucji RP prawa do sądu – nie może być zaś mowy o realizacji tego prawa, gdy sytuacja majątkowa strony w trakcie jednego postępowania jest oceniana odmiennie niż uprzednio i na niekorzyść tylko z uwagi na fakt, iż zmieniła się ona w jakimkolwiek stopniu, choćby nieznacznym. Byłoby to zresztą nie do pogodzenia z zasadą zaufania do organów państwa oraz stabilności orzeczeń sądowych. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanego stanu faktycznego, stwierdzić trzeba, że brak jest podstaw do odstąpienia od oceny możliwości finansowych strony powziętej w poprzednim postanowieniu w przedmiocie prawa pomocy. Niewątpliwie sytuacja finansowa skarżącego nie uległa jakiejkolwiek zmianie, a zawarte w sprzeciwie argumentacja odmiennej treści nie znajduje żadnego potwierdzenia w aktach sprawy. Treść rozpatrywanego obecnie wniosku jest tożsama zarówno z wnioskiem złożonym za pierwszym jak i za drugim razem. Nie uległy jakiejkolwiek zmianie zarówno dochody skarżącego, jak i jego sytuacja bytowa. Nie umknęło obecnie uwadze Sądu, również to, że skarżący uiścił wszystkie wymagane dotychczas koszty sądowego, co skutkuje uznaniem, że mimo deklarowanych przez siebie niskich dochodów, jest w stanie znaleźć źródło poniesienia wydatków związanych z postępowaniem przed sądem, co powinno również znaleźć odniesienie do poniesienia kosztów zastępstwa procesowego. W konsekwencji brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do zmiany okoliczności w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. uzasadniających przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie (w związku z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd działając na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.