I SA/Lu 876/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące styczeń, luty, marzec i kwiecień 2008 r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonej skardze strona skarżąca zwróciła się m.in. z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w osobie [...], prowadzącej Kancelarię Radcy Prawnego w [...]. W odpowiedzi na wezwanie do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF", skarżąca złożyła wypełniony urzędowy formularz zaznaczając w nim, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała na niemożność poniesienia kosztów sądowych z uwagi na trudną sytuację finansową, powstałą na skutek podjętej współpracy z nierzetelnymi kontrahentami. Nagłośnienie tej sytuacji w mediach doprowadziło zdaniem strony do spadku liczby zamówień i utraty wielu kontrahentów. Oprócz nowo powstałych problemów finansowych, istniała konieczność regulowania wcześniej zaciągniętych zobowiązań finansowych. Strona podniosła, że wydanie przez organ ostatecznej decyzji doprowadziło do utraty dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej i działalność ta została zawieszona. Wobec zaistniałej sytuacji niezbędna okazała się dla skarżącej profesjonalna pomoc prawno-finansowa, której koszty stanowią wysokie obciążenie dla jej budżetu. W dalszej części wniosku skarżąca podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada majątku nieruchomego, ani żadnych zasobów pieniężnych. Skarżąca utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie [...] zł brutto (ok. [...] zł netto po potrąceniach komorniczych). Posiada samochód osobowy marki [...] o wartości ok. [...] zł objęty zastawem rejestrowym i zabezpieczeniem komorniczym. Ponadto w rubryce nr 11 urzędowego formularza strona oświadczyła, że ustanowiła swoimi pełnomocnikami przed organami podatkowymi i skarbowymi radcę prawnego [...] oraz doradcę podatkowego [...]. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania oceny możliwości poniesienia przez nią kosztów postępowania w tej sprawie. Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikało, jakie są stałe niezbędne koszty utrzymania koniecznego skarżącej, jak również do kogo należą i kto ponosi koszty utrzymania mieszkań wykazanych przez skarżącą w urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy (ul. [...]; ul. [...]), których nie wskazała jako swojej własności. Ponieważ skarżąca podała wysokość osiąganych zarobków w przybliżeniu, dla oceny zasadności wniosku o prawo pomocy niezbędna była również dokładna informacja o wysokości wynagrodzenia skarżącej w kwocie brutto i netto. W związku z powyższym, pismem z dnia 14 grudnia 2012 r. wezwano stronę do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń odnoszących się do jej aktualnej sytuacji materialnej. Wezwanie powyższe zostało skierowane na adres do korespondencji podany przez skarżącą w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy i po dwukrotnym awizowaniu nie zostało podjęte (k-28 akt sprawy). Skutek doręczenia powyższego wezwania powstał, zgodnie z art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a., z dniem 2 stycznia 2013 r. Wezwanie z dnia 14 grudnia 2012 r. do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń pozostało bez odpowiedzi. Stwierdzić należy, że dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek, bądź pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona ma ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym. Wobec niewykonania wezwania do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącej (w szczególności odnośnie stanu majątkowego, dokładnej wysokości osiąganych dochodów, a także wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne). Uniemożliwiło to referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe skarżącej poniesienia w niniejszej sprawie kosztów postępowania. Z uwagi na powyższe, nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania stronie prawa pomocy określone art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.