I SA/Lu 877/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie: Przewodniczący: sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer po rozpoznaniu w dniu 10 października 2013 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące kwiecień, maj i lipiec 2008 r. w zakresie wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 877/12 odmawiającego skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 29 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. NSA postanowieniem z dnia 4 czerwca 2013 r. oddalił zażalenie skarżącej na ww postanowienie. NSA uznał za zasadną ocenę Sądu pierwszej instancji, że skoro spółka nie nadesłała dokumentów, do których przedstawienia została wezwana: aktualnego bilansu i wykazu środków trwałych, aktualnego wyciągu z rachunków bankowych, to tym samym znacznie utrudniła ocenę jej rzeczywistej sytuacji finansowej. NSA zwrócił uwagę, że Sąd pierwszej instancji poza oświadczeniami skarżącej oraz informacją o zawieszeniu działalności gospodarczej, nie dysponował żadnymi danymi źródłowymi. Dlatego też nie miał podstaw do tego żeby ustalić, w jakiej kondycji finansowej znajduje się aktualnie spółka i w dalszej kolejności rozważyć, czy spełniona została przesłanka umożliwiająca przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 25 czerwca 2013 r. spółka została wezwana do uciszenia wpisu od skargi w kwocie 7.109 zł. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca ponownie wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku, tak jak w pierwotnym formularzu PPPr wskazała, że spółka znajduje się w trudnej sytuacji finansowej do której przyczyniły się "perturbacje prawno – finansowe" wywołane błędnie podjętą współpracą z nierzetelnymi kontrahentami, a nagłośnienie tej sytuacji w mediach doprowadziło do spadku liczby zamówień i utraty klientów. Wskazano, że od połowy 2010 r. spółka nie prowadzi "aktywnej" działalności gospodarczej, a w chwili obecnej jej działalność została zawieszona. Podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 50.000 zł, wartość środków trwałych 2.942,72 zł, zaś w ostatnim roku obrotowym według bilansu na dzień 31 grudnia 2012 r. poniosła stratę w wysokości – 353.087,16 zł (w pierwotnym wniosku wykazano stratę w wysokości -182.560,14 zł wg bilansu na dzień 31 grudnia 2010 r.). Oświadczyła, tak jak poprzednio, że nie posiada "czynnych" rachunków bankowych, które wykazywałyby saldo dodatnie i że na potrzeby postępowania przed organami podatkowymi ustanowiła swoimi pełnomocnikami radcę prawnego M. K. R. oraz doradcę podatkowego P. O.. Postanowieniem z dnia 19 lipca 2013 r. referendarz sądowy odmówił zmiany prawomocnego postanowienia WSA z dnia 29 marca 2013 r. W sprzeciwie skarżąca spółka podniosła, że od stycznia 2012 r. jej działalność została formalnie zawieszona, majątek i udziały zostały zabezpieczone przez komornika, a wykazany majątek trwały to jedynie wartość księgowa urządzenia technicznego podlegającego zajęciu. Podobnie jak kapitał zakładowy, który wg zasad księgowych stanowi wartość pasywną. Podkreśliła, że na spółce ciążą zobowiązania podatkowe rzędu milionowych kwot. Do sprzeciwu skarżąca dołączyła bilans na dzień 31 grudnia 2012 r. oraz rachunek zysków i strat za 2012 r. Zarządzeniem z dnia 26 sierpnia 2013 r. skarżąca została wezwana do złożenia: zestawienia środków trwałych ze wskazaniem wartości każdego z nich i wykazaniem, że podlega on zajęciu; zestawienia wydatków faktycznie poniesionych w okresie od 1 września 2012 r. do dnia sporządzenia zestawienia - kwotowo i rzeczowo, tj. ze wskazaniem uiszczonej kwoty oraz tytułu wydatku; wyjaśnienia, kiedy (w jakich datach) uiszczone zostały należność na rzecz profesjonalnych pełnomocników za ich usługi prawne świadczone dla spółki w toku postępowania podatkowego w niniejszej sprawie oraz wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych za okres od 1 września 2012 r. do dnia 25 sierpnia 2013 r. W odpowiedzi skarżąca przedłożyła tabele ruchu środków trwałych, trzy tytuły wykonawcze z dnia 24 maja 2012 r. dotyczące należności z tytułu podatku akcyzowego za kwiecień, maj i lipiec 2008 r. oraz dwa zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku bankowego wystawione w dniu 14 kwietnia 2010 r. Prezes Zarządu skarżącej spółki M. S. wyjaśniła również, że wobec zawieszenia działalności spółka zasadniczo nie ponosiła wydatków, natomiast jeżeli była konieczność dokonania bieżących wydatków w drobnych kwotach rzędu kilku, kilkunastu złotych pokrywała je z prywatnych środków. Podała, że kwestia ustalenia poniesienia kosztów za obsługę prawną świadczoną na etapie postępowania podatkowego wymaga dokładniejszego wyjaśnienia w terminie kolejnych 7 dniu. Ponownie oświadczyła, że spółka nie prowadzi aktywnych rachunków bankowych, a te które wcześniej funkcjonowały zostały zlikwidowane lub zaprzestano korzystania z nich, dlatego brak jest jakichkolwiek wyciągów bankowych za żądany okres. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., w skrócie p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy jednak zauważyć, że w sprawie niniejszej wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym został już prawomocnie rozpoznany – postanowienie WSA z dnia 29 marca 2013 r., o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy i postanowienie NSA z dnia 4 czerwca 2013 r. oddalające zażalenie na ww postanowienie. Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W związku jednak z tym, że postanowienie dotyczące przyznania (odmowy przyznania) prawa pomocy jest postanowieniem niekończącym postępowania w sprawie, to w świetle regulacji art. 165 p.p.s.a. może być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy. Zmiana okoliczności sprawy, uzasadniająca zastosowanie art. 165 p.p.s.a. obejmuje wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie, przy czym muszą to być takie zmiany, które uzasadniają zmianę wydanego uprzednio rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia rozstrzygającego o odmowie przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, że sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia, co wnioskodawca musi w sposób wiarygodny i rzetelny wykazać. Tymczasem zarówno zakres, jak i treść złożonego obecnie wniosku są tożsame (identyczne) z uprzednio złożonym. Tak wartość kapitału zakładowego skarżącej, jak i wartość środków trwałych nie uległy uszczupleniu. Zwiększeniu w stosunku do pierwotnego wniosku uległa jedynie strata za ostatni rok obrotowy, jednakże wskazać należy, że strata z prowadzonej działalności gospodarczej stanowiąca nadwyżkę kosztów nad przychodem skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Podkreślić również należy, na co zwrócił również uwagę NSA oddalając zażalenie na postanowienie WSA z dnia 29 marca 2013 r., że nie złożenie wszystkich wymienionych w art. 255 p.p.s.a. oświadczeń i dokumentów źródłowych, należy ocenić jako niewypełnienie ciążącego na wnioskodawcy obowiązku współdziałania z sądem rozpoznającym wniosek o prawo pomocy, co stanowi podstawę do oddalenia wniosku. Istotnym zatem, dla rozpoznania niniejszej sprawy jest fakt, że skarżąca nadal pomimo kolejnego wezwania nie przedłożyła żądnych dokumentów i wyjaśnień, co uniemożliwia rzetelną ocenę jej rzeczywistej sytuacji majątkowej w kontekście zaistnienia okoliczności uzasadniających zmianę prawomocnego postanowienia. Do dnia dzisiejszego skarżąca nie złożyła wyjaśnień co do poniesionych wydatków na rzecz profesjonalnych pełnomocników reprezentujących spółkę w postępowaniu podatkowym. Ogólnikowo oświadczyła, że w związku zawieszeniem działalności (styczeń 2012 r.) nie ponosiła wydatków, a jeśli tak to były to wydatki drobne pokrywane ze środków osobistych prezesa zarządu spółki. Pomimo wezwania nie przedłożyła żądanego zestawienia wydatków. Nie przedłożyła (podobnie jak w postępowaniu prowadzonym z zakresie pierwotnego wniosku) żądanych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, ogólnikowo stwierdzając, że nie prowadzi "aktywnych" rachunków bankowych i nie wyjaśniając co to oznacza. Za niewiarygodne przy tym uznać należy, w kontekście przedłożonych zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, oświadczenie spółki, że wcześniej posiadane rachunki zostały zlikwidowane. Ponadto nawet gdyby skarżąca zamknęła jakikolwiek rachunek bankowy, to zobowiązana jest to wykazać stosownym dokumentem. Z przedłożonego bilansu na koniec 2012 r. wynika zaś, że na dzień 31 grudnia 2012 r. skarżąca posiadała aktywa obrotowe w wysokości 81.233,05 zł (przy czym z tytułu należności krótkoterminowych 82.176,81 zł, zapasy -943,76). Tym samym, już te okoliczności wskazują, że na etapie wniesienia skargi do sądu (wrzesień 2012 r.) brak jest uzasadnienia dla stwierdzenia, że skarżąca nie posiadała żadnych środków, które mogłyby stanowić źródło pokrycia kosztów postępowania, których wystąpienie wchodzi przecież w zakres ryzyka prowadzonej działalności gospodarczej. Podkreślenia przy tym wymaga, że ocena sytuacji materialnej strony postępowania musi uwzględniać nie tylko to, czy strona ma środki na koszty postępowania na koncie czy w kasie, ale też czy ma realną możliwość ich zdobycia i czy dokładając należytej staranności podjęła wszelkie działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Natomiast już podane przez skarżącą okoliczności mające wpływ na zaprzestanie prowadzenia działalności - "perturbacje prawno finansowe", "błędnie podjęta współpraca z nierzetelnymi przedsiębiorcami" wskazują na brak należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, w tym związanych z zabezpieczeniem środków na ponoszenie kosztów sądowych, co z kolei nie może uzasadniać żądania udzielenia przez państwo bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowań sądowych. W ocenie Sądu, w tych okolicznościach faktycznych i prawnych uznać należy, że skarżąca nie wykazała, że zaistniały okoliczności uzasadniające zmianę wydanego wcześniej rozstrzygnięcia. Wobec powyższego, na podstawie art. 165 w związku z art. 260 i w związku z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.