I SA/Lu 877/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego i zabezpieczenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2013 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, skarżący zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych wskazując, że nie jest w stanie ich ponieść. W tym zakresie podniósł, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz dwiema córkami. Rodzina utrzymuje się z dochodów z wynagrodzenia za pracę małżonki wnioskodawcy ([...] zł netto), stypendium córki A. ([...] zł) oraz pomocy rodziny. Majątek strony to dom o pow. 360 m2 o wartości [...] zł z którego prowadzona jest egzekucja. Córka oraz małżonka skarżącego posiadają natomiast udziały w spółce o wartości odpowiednio [...] zł i [...] zł. Ponadto skarżący wskazał, że łączne zadłużenie wobec instytucji, banków i kontrahentów wynosi około [...] zł. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") wezwano go do złożenia wyjaśnień dotyczących sytuacji materialnej, w tym m.in. do złożenia: wyciągów i wykazów z rachunków bankowych jego oraz jego małżonki i córki, dokumentu wskazującego wysokość wynagrodzenia małżonki skarżącego, zeznań podatkowych za rok 2014, zaświadczenia o uznaniu skarżącego i jego córki A. za osoby bezrobotne, zaświadczenia informującego o wielkości posiadanych przez skarżącego oraz jego małżonkę i córki nieruchomości gruntowych i budynkowych, oświadczenia wskazującego wysokość otrzymywanej od rodziny pomocy finansowej, sprawozdania oraz rocznego zeznania podatkowego spółki, której udziały posiadają małżonka i córka skarżącego oraz dokumentów wskazujących wysokość stałych miesięcznych kosztów postępowania, zakreślając na powyższe siedem dni od dnia otrzymania wezwania. Przedmiotowe wezwanie zostało skutecznie doręczone wnioskodawcy w dniu 19 października 2015 r., jednakże do dnia dzisiejszego pozostało bez odpowiedzi. W dniu 23 października 2015 r. skarżący uiścił wymagany wpis od skargi. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżący, może zostać przyznane w razie wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe wykazanie, że poniesienie pełnych kosztów postępowania nastąpi z uszczerbkiem koniecznego utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny. W razie jednak, gdyby oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składane wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierało danych wystarczających do oceny, bądź też jego treść nasuwała wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, sąd (lub referendarz sądowy) zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu (lub referendarza sądowego) wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że sąd (lub referendarz sądowy) nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. To bowiem strona ma przekonać rozpatrującego wniosek, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Prawo pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie. Oczywistym wobec tego jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy konieczna jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Strona jest zaś obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie wyjaśnił w pełni swojej sytuacji finansowej i majątkowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył żądanych dokumentów oraz oświadczeń w tym w szczególności dotyczących wysokości dochodu jego oraz domowników. Nie przedstawił również żadnych dokumentów dotyczących posiadanego majątku oraz wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem jak również wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Konkludując, zawartych we wniosku oświadczeń skarżącego nie sposób uznać za wystarczające, albowiem ich ogólnikowość nie pozwala na weryfikację ich wiarygodności. Brak zaś odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej i materialnej strony, oznacza, że skarżący nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi zaś wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.