I SA/Lu 887/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Fita po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. – w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21 sierpnia 2012 r. wydaną w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. S. B. zawarł wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Wezwany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, skarżący w terminie nadesłał wypełniony formularz zaznaczając, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że cały majątek, na który składa się nieruchomość rolna o pow. 1,2 ha oraz samochód marki Scania, rok prod. 2001 r., jest zajęty przez komornika, co uniemożliwia jego sprzedaż czy prowadzenie działalności gospodarczej. Jednocześnie podkreślił, że jego zobowiązania finansowe wobec organów skarbowych są wielokrotnie wyższe od zajętego majątku. W dalszej części wniosku skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trojgiem niepełnoletnich dzieci. Jako źródło utrzymania rodziny wskazał prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą, z której miesięczny dochód określił na kwotę 1.300 zł. Skarżący wyjaśnił, że żona również prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu, ale nie uzyskuje z niej dochodu, w związku z czym z początkiem nowego roku planuje działalność tą zlikwidować. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał oświadczenie z dnia 27 grudnia 2012 r., oraz część dokumentów źródłowych do złożenia których, został zobowiązany. Nadesłał wydruki z komputerowej księgi przychodów i rozchodów za miesiące wrzesień – październik 2012 r. firmy A oraz B, wyciągi z 4 rachunków bankowych prowadzonych przez PKO Bank Polski z dnia 27 grudnia 2012 r. za okres od 1 września do 30 października 2012 r. oraz zaświadczenie Wójta Gminy M. P.. W dołączonym oświadczeniu wyjaśnił, że starta z działalności gospodarczej, w poszczególnych miesiącach jest finansowana poprzez opóźnienie płatności dla kontrahentów. Rodzina skarżącego zamieszkuje w domu należącym do jego matki J. B., która ponosi koszty związane z jej utrzymaniem. Potrzeby żywnościowe, są zaspokajane zgodnie z oświadczeniem skarżącego z działalności rolniczej (zaświadczenie Wójta Gminy M. z dnia 27 grudnia 2012 r.). Odnosząc się do wskazanej w urzędowym formularzu PPF nieruchomości skarżący wskazał, że jest ona jego własnością i że znajduje się na niej plac manewrowy i parking dla pojazdów ciężarowych wykorzystywanych w ramach prowadzonej działalności. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie wniesionym od tego postanowienia skarżący, odnosząc się do argumentacji referendarza wyjaśnił, że nie złożył na wezwanie wyciągu z konta bankowego za listopad, gdyż dokumenty składał w listopadzie, a w związku z tym nie mógł przedłożyć dokumentów za trwający jeszcze miesiąc. Jednocześnie dodał, że w związku z fatalną sytuacją finansową firmy rachunek bankowy został zamknięty (zaświadczenie PKO BP SA z dnia 11 lutego 2013 r.) Wyjaśnił, że dom, w którym zamieszkuje ma powierzchnie 60 m2, a działka na której jest usytuowany 0,75 ha, wielkości tych pierwotnie nie podał, gdyż nieruchomość ta nie jest jego własnością. Dodał, że nie może sprzedać nieruchomości, której jest właścicielem bo jest ona zajęta przez urząd skarbowy. Odnosząc się do przedłożonego zaświadczenia Wójta Gminy M. P. oświadczył, że gospodarstwa rolnego nie prowadzi, nie prowadził i nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dochodów. Dochody z prowadzonej działalności kształtują się średnio na poziomie 1300 zł miesięcznie. Skarżący wyjaśnił, że prowadzona przez niego działalność ma co prawda wysokie przychody, ale i wysokie koszty związane z ich uzyskaniem. Podkreślił, ze w związku z jej prowadzeniem ma zobowiązania u kontrahentów, które musi terminowo regulować. Ponadto, odnosząc się do treści uzasadnienia postanowienia referendarza, wskazał, że nie rozumie zawartego nim twierdzenia, że jeśli działalność prowadzona przez żonę wykazuje stratę to oznacza, że ma środki finansowe na ponoszenie kosztów sądowych. Żona posiada bowiem szereg zobowiązań, które musi systematycznie regulować starając się utrzymać na rynku. Odnosząc się natomiast do kwestii kart kredytowych, skarżący wyjaśnił, że w branży transportowej ich posiadanie jest niezbędne dla utrzymania płynności finansowej, chociażby ze względu na konieczność kredytowania zakupów paliwa czy płatności za usługi hotelowe i inne obligatoryjne opłaty. Na zakończenie skarżący podniósł, że korzystał z usług prawników kiedy miał na to pieniądze, albo kiedy udało mu się takie pieniądze pożyczyć, natomiast w chwili obecnej jest to ze względu na trudną sytuację niemożliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy jest niezasadny. Na wstępie zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: "ppsa") w razie wniesienia sprzeciwu, zarządzenie lub postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na podstawie art. 199 ppsa zasadą jest obowiązek poniesienia przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj daniny publicznej, zwolnienie z której stanowi odstępstwo od obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia i jest stosowane w sytuacji wyjątkowej opisanej w art. 246 § 1 pkt 1 ppsa. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie fachowego pełnomocnika) następuje, gdy strona postępowania wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy powinna we wniosku złożyć oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym, dochodach i sytuacji rodzinnej, a także złożyć oświadczenie o niezatrudnianiu i niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z fachowym pełnomocnikiem (art. 252 § 1 i § 2 ppsa). Brzmienie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w sposób jednoznaczny wskazuje, że ciężar wykazania istnienia przesłanki przyznania wnioskowanego zwolnienia spoczywa na wnioskodawcy. Powinien on zatem domagając się przyznania zwolnienia przedstawić swoją sytuację życiową w sposób pełny i rzetelny, a przez to umożliwiający sądowi ocenę istnienia wskazanej przesłanki przyznania prawa pomocy. W sprawie niniejszej skarżący składając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, z obowiązku tego się nie wywiązał. Nie przedstawił bowiem wiarygodnie swojej sytuacji finansowej, choć ze względu na wskazane wyżej przepisy był do tego zobligowany. Lektura złożonych przez skarżącego pism prowadzi w pierwszym rzędzie do wniosku, że o ile ma on pełną świadomość, konieczności regulowania należności prywatnoprawnych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, to towarzyszy jej zupełny jej brak w odniesieniu do świadczeń publicznoprawnych. Stanowisko takie nie znajduje oparcia w obowiązującym prawie, na co wskazują powołane na wstępie przepisy i jako takie nie może być przez sąd zaakceptowane czy wręcz premiowane poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przechodząc do uzasadnienia argumentu o braku rzetelności złożonych przez skarżącego oświadczeń, w pierwszej kolejności należy odnieść się do majątku skarżącego i do sposobu jego wykorzystania. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że skarżący oprócz wskazanej we wniosku o przyznanie prawa pomocy nieruchomości o powierzchni 1,2 ha, posiada jeszcze gospodarstwo rolne o powierzchni 3,1572 ha fiz., tj. 2,7003 ha przel., którego we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wskazał. Zwraca również uwagę fakt, że o ile w piśmie z dnia 27 grudnia 2012 r. skarżący oświadcza, że środki na żywność czerpie z działalności rolniczej, o tyle w sprzeciwie z dnia 7 lutego 2013 r. wskazuje, że gospodarstwa rolnego nie prowadzi, nie prowadził i nie ma z tego tytułu żadnych dochodów, ponieważ od lat zajmuje się działalnością związaną z transportem. W odniesieniu natomiast do sposobu wykorzystania posiadanego majątku, zauważyć trzeba, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wyjaśnił, że cały należący do niego majątek jest zajęty przez komornika, który prowadzi egzekucję, co uniemożliwia jego sprzedaż czy też gospodarcze wykorzystanie, podczas gdy w piśmie z dnia 27 grudnia 2012 r. oraz w złożonym sprzeciwie skarżący oświadcza, że w prowadzonej dzielności zarówno on jak i żona korzysta z placu manewrowego usytuowanego na należącej do niego nieruchomości wskazanej we wniosku. W odniesieniu do oświadczeń skarżącego odnośnie wyciągów z rachunków bankowych zwraca uwagę fakt, że w sprzeciwie podnosi on, że nie było możliwe przedłożenie wyciągu z rachunku bankowego za miesiąc listopad 2012 r., gdyż w momencie składania dokumentów miesiąc ten jeszcze się nie zakończył. Tymczasem z akt sprawy wynika, że wyciągi z kont firm: Transport Krajowy i Międzynarodowy A S. B. oraz B Transport, Spedycja, B. B. za okres wrzesień – październik 2012 r. zostały złożone dopiero w dniu 27 grudnia 2012 r. Dodatkowo zauważyć należy, że z dołączonego do sprzeciwu zaświadczenia wynika, że rachunek bieżący prowadzony przez Powszechną Kasę Oszczędności Bank Polski Spółka Akcyjna dla firmy Transport Krajowy i Międzynarodowy A S. B. został zlikwidowany już na początku listopada 2012 r. (7 listopada 2012 r. rachunek prowadzony w EURO, a 2 listopada 2012 r. złotówkowy), co tym bardziej nie odpowiada twierdzeniu skarżącego o braku możliwości przedstawienia wyciągu za ten miesiąc na wcześniejszym etapie postępowania. Nie może też pozostać bez wpływu na ocenę rzetelności przedstawionej przez skarżącego sytuacji finansowej, fakt licznych, ujętych w przedłożonych wyciągach bankowych, operacji finansowych (wzajemne płatności i zasilania kont) dotyczących wysokich kwot przeprowadzanych pomiędzy rachunkami skarżącego, jego żony oraz matki, a także fakt istnienia innych niż wskazane przez skarżącego kont bankowych należących do jego żony (np. nr [...], czy nr [...]). Powyższe świadczy o istnieniu powiązań gospodarczych pomiędzy tymi trzema podmiotami, które niewątpliwie mają wpływ na sytuację finansową skarżącego, a nie zostały przez niego w pełni ujawnione. Na marginesie zauważyć należy, że mimo zawartych we wniosku o prawo pomocy, deklaracji o planowanej na początek 2013 r. likwidacji deficytowej działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę skarżącego, do likwidacji takiej nie doszło, co zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego wskazuje, co najmniej na stabilizację jej sytuacji finansowej. Wypada również zaznaczyć, że istotną z punktu widzenia rozpatrywanego wniosku okolicznością jest to że skarżący i jego rodzina pozostaje na utrzymaniu matki J. B., która gwarantuje zaspokojenie podstawowych potrzeb mieszkaniowych i życiowych wszystkich jej członków. Podsumowując stwierdzić należy, że w sytuacji gdy, z fragmentarycznie przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że skarżący mając zaspokojone podstawowe potrzeby życiowe, posiadane środki finansowe w pierwszej kolejności przeznacza na realizację zobowiązań o charakterze prywatnoprawnym, związanych z prowadzoną działalnością, pomijając zobowiązania publicznoprawne, jakimi są koszty postępowania sądowego, to nie można mówić o spełnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy w całkowitym, ani nawet częściowym zakresie. Wniosek taki potwierdza również ogół oświadczeń skarżącego zawartych we: wniosku o przyznanie prawo pomocy PPF, piśmie z dnia 27 grudnia 2012 r. oraz w sprzeciwie z dnia 7 lutego 2012 r. a także złożone przez niego w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dokumenty. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji