I SA/Lu 893/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi D. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe - w zakresie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 kwietnia 2017 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 20 kwietnia 2017 r. Skarżący D. G., reprezentowany przez adwokata, wnioskiem dołączonym do skargi zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku tym podał, że gospodarstwo domowe prowadzi razem z żoną oraz 5-letnim synem. Rodzina zamieszkuje w domu należącym do ojca skarżącego. Skarżący w chwili obecnej jest osobą bezrobotną. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę małżonki skarżącego w wysokości [...] zł netto. Skarżący nie posiada żadnego majątku, a małżonka jest właścicielem jedynie samochodu osobowego o wartości około [...] zł. Nadto skarżący dodał, że jego małżonka jest studentką kierunku "Finanse i rachunkowość", za co obowiązana jest wnosić opłatę w kwocie [...]zł rocznie ([...] za semestr). Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, wezwaniem referendarza sądowego wydanym na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") skarżący został zobowiązany do złożenia określonych dokumentów i oświadczeń dotyczących możliwości finansowych skarżącego jego i małżonki. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wskazał, że z małżonką ma zawartą umowę rozdzielności majątkowej oraz że żadne z nich nie posiada nieruchomości gruntowych ani budynkowych, prowadzona przez małżonkę skarżącego działalność gospodarcza została zamknięta 31 stycznia 2016 r. Wyjaśnił też, że w 2016 r. nie składał żadnych zeznań podatkowych. Nie posiada również żadnych środków na rachunku bankowym. Do oświadczenia dołączono m.in. umowę o rozdzielności, informację z CEiIDG, wyciąg z rachunku bankowego skarżącego, wezwania do zapłaty za telewizję, telefon. Postanowieniem z dnia 21 listopada 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, oceniając przedstawioną sytuację materialno- finansową jako niewiarygodną. Od postanowienia referendarza sądowego pełnomocnik skarżącego złożył sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu podkreślił wiarygodność i "prawdziwość" przedstawionych materiałów źródłowych oraz oświadczenia skarżącego. Zdaniem pełnomocnika świadczą one jedynie o złej sytuacji finansowej skarżącego i o tym, że nie posiada on środków finansowych nawet na zapłatę niewysokiego wpisu [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - dalej "P.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). W ocenie Sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygnięcie referendarza sądowego, jest prawidłowe. Skarżący wnioskował o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Niewątpliwie ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Pamiętać również należy, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony (która wynika z treści art. 199 P.p.s.a.). W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz – co istotne w rozpatrywanej sprawie - pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Zgodzić się należy ze stanowiskiem referendarza sądowego, że skarżący wraz z osobami pozostającymi z nim we wspólnym gospodarstwie (małżonka i 5-letnie dziecko) dysponuje co prawda niewielkim ale stałym dochodem w postaci wynagrodzenia za pracę małżonki skarżącego. Z wniosku i oświadczenia skarżącego wynika też, że na bieżąco rodzina reguluje zobowiązania związane z bieżącym utrzymaniem. Skarżący wyjaśniając przyczyny nienadesłania na wezwanie referendarza rachunków za media, tłumaczył że nie przechowuje ich ponieważ są regulowane na bieżąco. Wyjaśnił przy tym, że koszty utrzymania nieruchomości, w której skarżący zamieszkuje ponosi jego ojciec gdyż nieruchomość stanowi jego własność. Okoliczności tych sąd nie kwestionuje. W tej sytuacji zasadniczą kwestią jest jednak to, że ani z wniosku PPF ani z jakichkolwiek dodatkowych materiałów dostarczonych sądowi nie wynika, że skarżący będący osobą młodą i zdolną do pracy (bo o żadnych przyczynach niemożności podjęcia przez niego pracy strona we wniosku nie informuje) nie podejmuje prób zdobycia środków na opłacenie zainicjowanego przez siebie postępowania sądowoadmnistracyjnego. Z wniosku nie wynika dlaczego skarżący nie podejmuje pracy, nawet dorywczej, co pozwoliłoby poprawić sytuację finansową jego rodziny oraz umożliwiłoby zapłatę wpisu w wysokości [...] zł. Skoro skarżący nie podejmuje jakiejkolwiek pracy zarobkowej, tym bardziej nie można oczekiwać, że inni podatnicy, współobywatele, są w związku z tym obowiązani pokryć koszty postępowania za stronę. W sprzeciwie pełnomocnik zarzuca sądowi brak wiedzy co do starań i podejmowania prac dorywczych przez skarżącego, jednak dalej żadnych informacji na ten temat nie dostarcza. Pomimo, iż po stronie wnioskującej o prawo pomocy leży obowiązek rzetelnego przedstawienia sądowi swojej sytuacji finansowej, pełnomocnik nie informuje sądu jakie prace dorywcze podejmował skarżący i w jakiej wysokości otrzymał z tego tytułu wynagrodzenie. Nie przestawienie sądowi sytuacji materialno-finansowej w sposób rzetelny i przejrzysty obciąża stronę, która uniemożliwia w sposób świadomy dokonanie rzetelnej oceny tej sytuacji. Nie sposób też pominąć, odnosząc się do przedstawionej sytuacji finansowej skarżącego, że nadal nie zostało wyjaśnione, z jakich źródeł skarżący przewidział wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika, który zastępuje skarżącego w niniejszej sprawie (dla autora sprzeciwu jest to kwestia odrębna i niezależna, bez znaczenia). Nadal też, pomimo, iż zwracał na to uwagę referendarz sądowy, pełnomocnik twierdząc o rzetelnym przedstawieniu sytuacji, nie nadesłał wyciągów z posiadanych przez małżonkę skarżącego rachunków bankowych. W tych okolicznościach, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1- § 3 P.p.s.a., sąd postanowił jak w sentencji.