I SA/Lu 902/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi Ł. T. i Z. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2003 r. – w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego p o s t a n a w i a: - przyznać Ł. T. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w L. W sprawie niniejszej Ł. T. wezwana do uiszczenia wpisu od skargi złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z wniosku i nadesłanych dokumentów wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, nie posiada żadnych nieruchomości, ani innych zasobów finansowych. W chwili obecnej zamieszkuje wspólnie z mężem u córki. Stały miesięczny dochód małżonków to kwota 2.235 zł brutto, na którą składa się świadczenie emerytalne Ł. T. w kwocie 1.076 zł (brutto) i Z. T. w kwocie 1.159 zł (brutto). Ze względu na stan zdrowia małżonkowie zmuszeni są do ponoszenia sporych miesięcznych wydatków związanych z kosztami leczenia. Ł. T. wyjaśniła, że wszystkie oszczędności, jakie zgromadziła wraz z mężem zostały zainwestowane w budowę warsztatu pracy, który miał służyć im po przejściu na emeryturę, jednak inwestycja ta okazała się chybiona – generowała jedynie straty. W dniu 15 listopada 2008 r. działalność gospodarcza prowadzona przez małżonków została wykreślona z ewidencji. W chwili obecnej nieużywana konstrukcja i zgromadzone urządzenia uległy dewastacji w stopniu uniemożliwiającym ich dalszą eksploatację, nadają się wyłącznie na złom. Mimo podejmowanych prób sprzedaży (ogłoszenia prasowe) urządzenia te nie znalazły nabywcy. Reasumując skarżąca podkreśliła, że zniszczeniu uległ cały dorobek jej życia. Ponadto ze złożonych w postępowaniu wyjaśnień wynika, że Ł. To. ma 66 lat, cierpi na schorzenia serca, stawów, a ze względu na przebytą operację tarczycy zmuszona jest do stałego przyjmowania leków. Koszt miesięcznej kuracji wynosi ok. 100 zł. Z. T. lat 68 choruje na cukrzycę (insulinozależną), nadciśnienie tętnicze, niewydolność układu płucno-sercowego, chorobę wieńcową serca (przebyty zawał) zwyrodnienie kręgosłupa i stawów obwodowych oraz całkowitą niewydolność nerek, co łączy się z koniecznością stałego dializowania. Powyższe schorzenia łączą się z koniecznością restrykcyjnego przestrzegania diety, której miesięczny koszt wynosi 1 000 zł. Miesięczny koszt zakupu leków to 400 zł. W aktach sprawy znajduje się orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, z którego wynika, że Z. T. jest niezdolny do samodzielnej egzystencji do 31 stycznia 2011 r. Wskazane miesięczne koszty utrzymania to energia elektryczna 45,49 zł, telefon 48,04 zł, gaz 200 zł, ponadto w grudniu wnioskodawcy byli zmuszeni do zakupu węgla na całą zimę, którego koszt wyniósł 2440 zł. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 w związku z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej "ustawa p.p.s.a") prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym, na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przedstawionym stanie prawnym należy wskazać i podzielić stanowisko prawne zaprezentowane w utrwalonym już orzecznictwie sądowym i literaturze przedmiotu zgodnie, z którym ciężar dowodu zaistnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w powołanych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika natomiast, iż strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w powołanym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy, tak aby wykazać w sposób nie budzący wątpliwości niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Natomiast Sąd oceniając zasadność wniosku musi rozważyć, z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Przenosząc powyższe uwagi na grunt sprawy niniejszej, stwierdzić należy, iż – w ocenie Sądu - skarżąca uprawdopodobniła, że nawet przy dołożeniu należytych starań nie ma i nie miała w ostatnim okresie możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności na poczet kosztów sądowych związanych z toczącymi się przed tutejszym sądem postępowaniami, a tym samym, że nie ma możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Powyższe stwierdzenie uzasadnione jest w ocenie sądu trudną sytuacją życiową wnioskodawczyni, związaną z przewlekłą chorobą męża, z którą związane są określone stałe miesięczne wydatki, brakiem jakiegokolwiek majątku czy oszczędności. Ponadto ze złożonych wyjaśnień wynika, że ponosi koszty miesięcznego utrzymania (energii elektrycznej, gazu telefonu opału). Zestawienie powyższych wydatków z dochodami uzyskiwanymi z emerytur wnioskodawczyni oraz jej męża, wskazuje, iż nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co czyni jej wniosek o przyznanie prawa pomocy w pełni zasadnym. Wobec powyższego działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a należało orzec, jak w sentencji.