I SA/Lu 902/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od każdej opłaty sądowej ponad kwotę 100 (sto) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł, skarżący złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych. Składając oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką, utrzymując się z jego wynagrodzenia za pracę w kwocie [...]zł brutto (1.917,88 zł netto) oraz renty otrzymywanej przez jego małżonkę w wysokości [...] zł. W skład majątku rodziny wchodzi mieszkanie o pow. 38,68 m2 oraz niezabudowana nieruchomość rolna o pow. 0,33 ha. Do wniosku skarżący dołączył m.in. wyciągi z posiadanych rachunków bankowych, zeznanie podatkowe skarżącego i jego małżonki za rok 2015, zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia, odcinek wypłaty renty, nakazy podatkowe oraz dowody wpłat za: czynsz, energię elektryczną, gaz, telefon i telewizję kablową. Dodatkowo podniósł, że spłaca pożyczkę (600 zł/miesiąc) oraz zaległości podatkowe rozłożone na raty (około [...] zł/miesiąc). Posiada również zajęcie egzekucyjne na wynagrodzeniu w wysokości [...] zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na częściowe uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że odpłatność postępowania sądowoadministracyjnego jest generalną zasadą przyjętą na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a. - por. art. 199 tej ustawy). Nie mniej jednak zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego i ustawodawca przewidział, że w szczególnych przypadkach strona może być zwolniona z tego obowiązku w drodze przyznania prawa pomocy. Możliwość jego przyznania jest jednakże uzależniona od tego, czy strona występująca z takim wnioskiem wykaże, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od zasady odpłatności postępowania. Zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący może natomiast zostać przyznane stronie, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Odnosząc powyższe do wniosku strony, referendarz sądowy nie znalazł dostatecznych podstaw do stwierdzenia, że jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, iż wymaga całkowitego zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Niemniej jednak w jego ocenie wniosek strony zasługuje na częściowe uwzględnienie, tj. przez zwolnienie z obowiązku uiszczenia każdej opłaty sądowej ponad kwotę 100 złotych. Zważenia bowiem wymaga, iż w rozpoznawanej sprawie, ze względu na jej przedmiot, wysokość wpisu od skargi wynosi 500 zł. Natomiast w razie niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia i zamiaru jego zaskarżenia może zaistnieć konieczność uiszczenia przez stronę skarżącą opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł, za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem oraz wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. Uwzględniając zatem wskazaną wysokość opłat sądowych w zestawieniu z sytuacją finansową strony skarżącej przy uwzględnieniu również obowiązku strony uiszczenia wpisów od skarg w dwóch pozostałych sprawach zawisłych przed tut. Sądem w łącznej kwocie 1000 zł, zasadnym jest pokrycie kosztów niniejszego postępowania w części przekraczającej kwotę 100 zł z budżetu państwa. Innymi słowy zestawienie kosztów niniejszego postępowania jak również dwóch pozostałych postępowań z możliwościami finansowymi strony prowadzi do wniosku, iż zbyt dużym obciążeniem dla strony byłoby uiszczenie wskazanych kosztów w ich pełnej wysokości. Przedstawiona przez nią sytuacja rodzinna i dochodowa nie pozwala jednak na zwolnienie jej z kosztów w większym zakresie. Sytuacja ta nie jest bowiem na tyle zła, aby istniała konieczność zniesienia obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w szerszym lub pełnym zakresie. Nie sposób bowiem pominąć, że skarżący oraz jego małżonka posiadają stałe źródła dochodów w postaci wynagrodzenia za pracę skarżącego oraz renty jego małżonki. Dochody te zaspokajają wszystkie niezbędne wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Z akt sprawy nie wynika bowiem by skarżący zalegali z jakimikolwiek płatnościami. Na bieżąco dokonuje niezbędnych zakupów i reguluje zobowiązania. W tym miejscu wskazać należy, że fakt, iż wydatki ponoszone przez stronę skarżącą pochłaniają zasadniczo całość miesięcznych dochodów, nie oznacza jeszcze, że ta powinna zostać zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych w całości. Prawo pomocy może być bowiem przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Skarżący oraz jego małżonka posiadają natomiast stałe źródło dochodów w łącznej wysokości około 2.500 zł netto miesięcznie, co oznacza, że są w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania uiszczając w niniejszej sprawie wymagane opłaty sądowe w wysokości nieprzekraczającej 100 zł. W kontekście zaś wydatków strony oraz jej zobowiązań pamiętać należy, iż koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Co więcej, strona wstępująca na drogę sądową powinna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i powinna w związku z tym znaleźć pokrycie w swych dochodach przez ograniczenie innych wydatków, niebędących niezbędnymi dla jej utrzymania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2009 r., I OZ 753/09, niepubl.). Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, niepubl.). Z tych wszystkich względów należało zwolnić skarżącego od każdej opłaty sądowej ponad kwotę 100 zł, która to kwota równa jest minimalnemu wpisowi od skargi w postępowaniach przed sądami administracyjnymi. Uiszczenie przez niego opłat sądowych w takiej wysokości nie tylko nie stworzy zagrożenia dla jego egzystencji, ale też uczyni zadość konstytucyjnej zasadzie ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznoprawnych. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.