I SA/Lu 915/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Małysz po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. P. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 915/16, w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. P. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 915/16, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przyznał skarżącemu J. P. prawo pomocy przez ustanowienie doradcy podatkowego (pkt 1) oraz odmówił przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych (pkt 2). Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że referendarz sądowy ocenił, iż skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe, które obecnie sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie [...]zł, a w przyszłości nie przekroczą jednorazowo kwoty [...]zł. Pomimo bowiem, że skarżący deklaruje brak jakichkolwiek własnych dochodów, nie wykazał on, aby miał trudności w utrzymaniu siebie oraz domu, opłaca on wszystkie zobowiązania z tym związane, a ponadto regularnie uiszcza na rzecz córki alimenty w kwocie [...]zł miesięcznie, zabezpieczył też przyszłe alimenty przez złożenie do depozytu kwoty [...]zł. Ponadto skarżący posiada grunty rolne o powierzchni [...] ha, mogące stanowić dodatkowe źródło dochodów, sposób zaś, w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu, szczególnie gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możność jego zbycia. Istotne jest, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. W tym kontekście referendarz stwierdził, że fakt oddania gruntów w dzierżawę i brak faktycznego dochodu z tego tytułu nie stanowi okoliczności dla potwierdzenia trudnej sytuacji materialnej strony skarżącej, stanowiącej podstawę do przyznania prawa pomocy, lecz potwierdza, że skarżący nie wykorzystuje swych możliwości w uzyskaniu dodatkowych dochodów, w tym również na pokrycie kosztów postępowania chociażby w części. Referendarz dodał, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a dla zapewnienia środków na ten cel strona postępowania winna poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Jeśli chodzi o koszty udziału w postępowaniu profesjonalnego pełnomocnika (doradcy podatkowego), to referendarz sądowy ocenił, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ich ponieść. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia w zakresie pkt 2, tj. w części odmawiającej przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, że przy dokonywaniu oceny możliwości poniesienia przez niego kosztów postępowania nie zostało uwzględnione, iż posiadane przez niego grunty są V i VI klasy, wobec czego mają niską wartość i niewielką atrakcyjność na rynku gruntów rolnych. Zwrócił też uwagę, że nie ukrył posiadania nieruchomości oraz dodał, że podejmuje starania, aby wywiązywać się z ciążących na nim zobowiązań, chociaż od listopada 2015 r. nie ma żadnego źródła dochodu i środki na bieżące utrzymanie posiada dzięki pomocy matki – emerytki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Jak prawidłowo wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, zgodnie z art.246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz.718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trafnie także wskazano, że prawo pomocy (w zakresie całkowitym) służy zapewnieniu prawa do sądu osobom rzeczywiście ubogim, które nie są w stanie zgromadzić stosownych środków na ten cel we własnym zakresie, w szczególności z wykorzystaniem posiadanego majątku oraz przez poczynienie oszczędności w bieżącym utrzymaniu do granic koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Uwzględniając powyższe zauważyć należy, że skarżący, który twierdzi, że od listopada 2015 r. pozostaje bez źródła dochodów, a środki na utrzymanie dostarcza mu matka – emerytka, jednocześnie deklaruje ponoszenie wydatków o średniej wysokości miesięcznej około [...] zł (bez wydatków na żywność, środki czystości i inne podobne codzienne potrzeby, a także bez paliwa do samochodu). Sytuacja taka budzi wątpliwości co do wiarygodności twierdzeń skarżącego o braku jakichkolwiek własnych dochodów. Ponadto skarżący wskazuje na ponoszenie wydatków, które trudno uznać za konieczne, jak wydatki na utrzymanie drugiego samochodu (skarżący podał, że posiada i ubezpiecza 2 samochody). Wreszcie, z przedstawionego przez skarżącego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że utrzymuje on na nim (co najmniej od sierpnia do listopada bieżącego roku) środki w kwocie przewyższającej kwotę wpisu od skargi w niniejszej sprawie. W świetle powyższego, jako prawidłowe ocenić należy stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny, niezależnie od okoliczności, jaka jest wartość użytkowa i rynkowa gruntów, których jest on właścicielem. Jedynie zatem dla porządku dodać należy, że sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela także przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia pogląd, iż co do zasady osoba, która jest właścicielem majątku, powinna korzystać z niego w taki sposób, aby przynosił on dochód, mogący służyć sfinansowaniu między innymi kosztów sądowych. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art.260 § 1 i 3 p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji.