I SA/Lu 928/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Kręcisz, Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Paulina Zając, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu A. C. wynagrodzenie w kwocie [...] złotych (w tym VAT) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu odwołania K. D., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] odmawiającą umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2009 r. z tytułu sprzedaży lokalu mieszkalnego. Z akt sprawy wynika, że skarżąca w dniu [...] otrzymała w darowiźnie od rodziców – D., zamieszkałej przy ul. Ł. [...] i J., zamieszkałego przy ul. P. [...], lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość. W dniu 6 sierpnia 2009 r. lokal ten sprzedała za 95.000 zł płatne do 31 sierpnia 2009 r. W zeznaniu o wysokości dochodu z tego tytułu złożonym 29 marca 2010 r., skarżąca wykazała należny zryczałtowany podatek w wysokości 18.050 zł. We wniosku z [...] o umorzenie powyższej zaległości skarżąca wskazała, że mieszka z rodzicami, że spodziewa się dziecka (termin – maj) i w związku z tym kwotę 15.000 zł z uzyskanego przychodu wydatkowała na remont mieszkania, zakup wyposażenia i utrzymanie rodziny, w której ojciec jest od dwudziestu lat bezrobotnym alkoholikiem, a matka mimo stałych dochodów "popadła w pętlę kredytową" i jej zadłużenie przekracza 70.000 zł kredytów, choć skarżąca z uzyskanego przychodu spłaciła 60.458 zł kredytów oraz 9.000 tytułem prywatnych pożyczek matki. W kolejnych pismach wyjaśniała, że 12 maja 2010 r. urodziła córeczkę, że rodzina ponosi znaczne wydatki związane z chorobą ojca i dla zobrazowania swej sytuacji załączyła 147 kopii umów bankowych, dowodów spłaty kredytów, kart pobytu ojca w izbie wytrzeźwień i odpłatności z tego tytułu w latach 2004-2010 oraz dowody poniesienia wydatków na remont zajmowanego z rodziną mieszkania. W uzasadnieniu decyzji odmawiającej umorzenia 18.050 zł oraz 30 zł odsetek, organ I instancji szczegółowo opisał dokonane z udziałem skarżącej ustalenia co do problemów zdrowotnych ojca i zadłużenia matki w poszczególnych bankach, wskazał, że obecnie dochód z emerytury matki do 780 zł, a średnio na osobę – 195 zł, że opłaty miesięczne - czynsz 320 zł i prąd – 90 zł ponosi matka. Organ przytoczył treść art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – dalej: "op") i rozważył zakres pojęć "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny" akcentując konieczność ich obiektywnego zaistnienia w rozpatrywanej sprawie i granice swobodnego uznania określone konstytucyjnymi zasadami: państwa prawa (art. 2), zasady równości (art. 32 ust. 1) i powszechności opodatkowania (art. 84). Podniósł, że oceniając zaistnienie ważnego interesu podatnika kierować musi się kryteriami zobiektywizowanymi takimi jak zdrowie i życie oraz możliwości zarobkowe dla utrzymania siebie i rodziny. Natomiast przy ocenie interesu publicznego rozważał, czy nieudzielanie ulgi spowoduje obciążenie Państwa kosztami pomocy i która pomoc byłaby efektywna z punktu widzenia interesu publicznego i obiektywnie postrzeganego interesu skarżącej. Organ zważył, że zaległość podatkowa powstała nie tylko z przyczyn niezależnych od skarżącej, gdyż dysponując kwotą 95.000 zł zdecydowała się spłacić kredyty zaciągnięte przez matkę, choć z dowodów wpłat wynika, że wskazywane wpłaty dokonywane były przez matkę. W ocenie organu, zatrzymanie należności budżetowych i przeznaczanie ich na inne cele, w tym remont mieszkania, nie było działaniem w wyjątkowych i niezależnych od skarżącej okolicznościach, na które nie miała wpływu. Organ zważył, że do dnia wydania decyzji skarżąca, osoba bardzo młoda i niewątpliwie w trudnej sytuacji rodzinnej, nie wykazała woli nawet częściowej wpłaty na poczet zobowiązania, a wykazywała dużą inicjatywę jedynie do całkowitego uwolnienia się z należnej płatności. W ocenie organu, obecna sytuacja skarżącej – mieszkającej z uzyskującą dochody z emerytury matką i samotnie wychowującej córkę – niewątpliwie ulegnie zmianie – skarżąca podejmie w przyszłości pracę i będzie uzyskiwać dochody,. Zdaniem organu, sytuacja skarżącej powinna być traktowana również przez nią jako przejściowa – brak w danym momencie środków finansowych, na zapłatę podatków nie jest czymś nadzwyczajnym i wyjątkowym. Tym bardziej, że zdaniem organu, definitywnej ulgi przez umorzenie zaległości nie można traktować jako doraźnego środka pomocy finansowej, bo jest to instytucja nadzwyczajna wkraczająca w zasadę równości i powszechności opodatkowania, a jej zastosowanie może być rozważane po bezskutecznym wyczerpaniu innych ulg podatkowych. W ocenie organu, sytuacja skarżącej (brak dochodów, małe dziecko, kredyty zaciągane przez matkę, alkoholizm ojca) nie ma charakteru nadzwyczajnych zdarzeń, niezależnych od skarżącej i członków jej rodziny. W odwołaniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 op poprzez nierozważenie jej sytuacji finansowej i rodzinnej. Dyrektor Izby Skarbowej nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. Wskazał na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej oraz wykładnię "ważnego interesu podatnika" oraz " interesu publicznego" dokonywaną w orzecznictwie na tle art. 67a § 1 pkt 3 op. Organ przeanalizował wyjaśnienia skarżącej oraz przedłożone przez nią dowody, w tym złożone w postępowaniu odwoławczym obrazujące zły stan zdrowia ojca. Podobnie jak organ I instancji ustalił dochody i wydatki rodziny na podstawie podanych przez skarżącą danych, jednakże podniósł, że z przedłożonych dowodów wynika, iż na remont mieszkania z dochodu 95.000 zł skarżąca wydatkowała nie 15.000 zł, lecz 3.646 zł oraz, że większości spłat kredytów matka dokonała przed datą sprzedaży przez skarżącą mieszkania, a spłaty po tej dacie to nie kwota 60.458 lecz 18.939,08 zł. Organ przyznał, że sytuacja finansowa i rodzinna skarżącej jest trudna, wskazał jednak, że to skarżąca dysponując znacznym dochodem ze sprzedaży mieszkania nie dokonała zapłaty należnego podatku narażając się na dodatkowe obciążenia, a dała pierwszeństwo innym niż publicznoprawne wydatkom. Wskazał, że okolicznościami uniemożliwiającymi zapłatę podatku nie była choroba ojca, która trwa od dwudziestu lat, ani zadłużenie matki, bowiem kredyty zaciągane są od kilku lat. Wskazał, że skarżąca jest osobą bardzo młodą, obecnie opiekuje się małym dzieckiem, a emeryturę matki zmniejszają spłaty kredytów, jednakże po pewnym czasie kredyty zostaną spłacone, a skarżąca będzie mogła podjąć pracę zarobkową. Wskazał, że nie można przerzucać odpowiedzialności podatkowej na podatników rzetelnie płacących podatki, bo jest to sprzeczne z zasadą równości opodatkowania, a po uzyskaniu dochodu ze sprzedaży skarżąca mogła podatek zapłacić. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K.D. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 op poprzez niedostateczne rozpatrzenie jej sytuacji finansowej i rodzinnej. Ponownie przytoczyła argumentację wniosku, wskazała, że jest samotną matką i w najbliższym czasie nie podejmie zatrudnia, a nie leży w interesie publicznym pozostawienie dzieci bez środków do życia, stąd organ uwzględnić powinien aktualną sytuację rodziny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z prawem. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowi art. 67a § 1 pkt 3 op, który upoważnia organ podatkowy do umorzenia zaległości podatkowej na wniosek podatnika i w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Organ prawidłowo podniósł, że decyzja w tym przedmiocie należy do sfery uznania administracyjnego, co oznacza również, że sądowa kontrola zgodności z prawem decyzji polega w takim przypadku na sprawdzeniu, czy przed jej wydaniem organ zebrał niezbędny materiał dowodowy (art. 122 op), czy wyczerpująco rozpatrzył każdą istotną okoliczność (art. 187 § 1 op), a swoją ocenę odniósł do całego materiału dowodowego (art. 191 op) i czy ocena ta ma swój wyraz w uzasadnieniu decyzji w kontekście okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 67a § 1 op (art. 210 § 4 op). W niniejszej sprawie postępowanie podatkowe przeprowadzone zostało z aktywnym udziałem skarżącej i zgodnie z wyżej wskazanymi przepisami. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił prawidłową wykładnię przesłanek wskazanych w art. 67a § 1 op i rozważył je w kontekście dowodów zaoferowanych przez skarżącą oraz zebranych z własnej inicjatywy. Wzorcowe uzasadnienia decyzji organu I instancji oraz organu odwoławczego wykluczają, zdaniem Sądu, postawienie zarzutu dowolności podjętego rozstrzygnięcia. Organ w sposób bardzo taktowny, uwzględniając trudną sytuację rodzinną i finansową skarżącej podniósł, że we wniosku o umorzenie zaległości podatkowej oraz licznych pismach podawała nieprawdziwe dane co do wysokości poczynionych wydatków oraz źródeł dochodów wspólnie zamieszkujących członków rodziny. Te okoliczności były również istotne przy rozważaniu przesłanek istotnych dla podjęcia decyzji w przedmiotowej sprawie. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz art. 250 tej ustawy w zakresie wynagrodzenia pełnomocnika, stosownie do § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 15 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.