I SA/Lu 93/09

Dnia 23 czerwca 2009 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Małysz po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2009 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 rok postanawia 1. przyznać A. B. prawo pomocy w zakresie częściowym polegającym na ustanowieniu doradcy podatkowego; 2. odmówić A. B. przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Uzasadnienie. Dnia 25 marca 2009r. skarżąca A. B. wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w sprawie niniejszej przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Składając oświadczenia na formularzu urzędowym PPF podała, że zarabia na podstawie umowy o pracę [...] zł miesięcznie, z czego połowę zabiera komornik, jej działalność gospodarcza od czerwca 2009r. /winno być chyba – 2008r./ praktycznie nie przynosi dochodu, a również firma męża jest w upadłości i nie przynosi dochodu, małżonkowie posiadają dom o powierzchni [...] samochód marki[...] finansowany z kredytu oraz 50 % udziałów w "A." spółce z o.o., które są zajęte przez organ podatkowy. Wszystkie ruchomości i nieruchomości są przedmiotem zabezpieczenia. Z dochodów uzyskiwanych przez skarżącą utrzymuje się cała pięcioosobowa rodzina, tj. skarżąca, jej mąż oraz dzieci w wieku 19, 18 i 7 lat. Ponadto, na wezwanie referendarza sądowego, dnia 11 maja 2009r. skarżąca przedstawiła wyciąg z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące i kopie swoich i męża zeznań podatkowych /PIT-36L i PIT-37/ za 2008r. oraz wyjaśniła, iż dochód osiągnięty przez nią wynikał ze sprzedaży samochodu ciężarowego i został przeznaczony na pokrycie strat z lat ubiegłych, zaś stałe miesięczne wydatki kształtują się średnio na poziomie około [...] w tym gaz – [...] telefon – [...], energia elektryczna – [...] zł, woda i kanalizacja – [...], utrzymanie syna /studenta/ i opłata za przedszkole – [...], spłata kredytu na samochód – [...] spłata pożyczki zaciągniętej w zakładzie pracy – [...], żywność i inne drobne wydatki – [...]. Załączyła także kopie zawiadomienia o wpisie do księgi wieczystej ostrzeżenia o wszczęciu egzekucji do udziału 7/10 należącego do J. i A. małż. B. oraz postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 13 marca 2009r., sygn.akt [...], o ogłoszeniu upadłości J. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "B." w Białej Podlaskiej. Postanowieniem z dnia 22 maja 2009r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. Od postanowienia tego strona wniosła w terminie sprzeciw, w którym zarzuciła, że odmawiając jej prawa pomocy nie wzięto pod uwagę, że jest jedyną żywicielką rodziny, ma na utrzymaniu męża i troje dzieci, z tytułu wynagrodzenia za pracę wpływa na jej konto średnio [...] miesięcznie, a z tytułu umowy o zlecenia otrzymuje około [...] Część wynagrodzenia przekazywana jest komornikowi, również nadpłatę w podatku dochodowym zabierze urząd skarbowy, wydatki zaś na utrzymanie rodziny wynoszą miesięcznie około [...] Strona stwierdziła, iż nie sposób zgodzić się z poglądem, iż wpływy na konto pozwalają na opłacenie opłat sądowych i doradcy podatkowego, gdyż dosyłając dodatkowe dokumenty złożyła stosowne wyjaśnienia, co się na nie złożyło. Była to, między innymi, pożyczka w kwocie [...] pożyczki od rodziny, a kwoty te zostały przeznaczone na bieżące wydatki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./, zwana dalej "ppsa", przewiduje instytucję dającą gwarancję dostępności sądu dla osób, które ze względu na swój stan finansowy, majątkowy i rodzinny nie mogą ponieść kosztów związanych z własnym udziałem w postępowaniu sądowym. Instytucja ta nosi nazwę prawa pomocy i obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego /art.244 § 1 ppsa/. Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek /art.243 § 1 ppsa/. Przyznanie tego prawa może nastąpić w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, albo w zakresie częściowym, który może obejmować tylko zwolnienie od opłat sądowych /w całości lub w części/ lub tylko od wydatków lub tylko od opłat i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego /art.245 ppsa/. Stosownie do art.246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1/ w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2/ w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymanie koniecznego dla siebie i rodziny. Regulacja ta wskazuje, że ustawodawca, chroniąc jedynie środki utrzymania koniecznego strony i jej rodziny, przesądził jednocześnie, że obowiązkiem strony uczestniczącej w postępowaniu jest podjęcie wszelkich nienaruszających koniecznego utrzymania oszczędności w celu wywiązanie się z obowiązku uiszczenia należnych kosztów sądowych i poniesienia wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem Sądu wykazany przez skarżącą jej stan finansowy daje podstawy do oceny, że posiadane przez nią środki pozwalają na uiszczenie, bez uszczerbku koniecznego utrzymania skarżącej i jej rodziny, kosztów sądowych, w szczególności należnych w sprawie opłat, nie są natomiast wystarczające na uiszczenie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, na przykład doradcy podatkowego. Zauważyć należy, że nawet jeśli część dochodów skarżącej poddana jest egzekucji, a jej mąż nie osiąga żadnych dochodów, wydatki zaś rodziny zgodne są z deklarowaną kwotą około [..] miesięcznie, to z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego skarżącej wynika, iż w okresie od 1 lutego do 30 kwietnia 2009r. wpłynęło na ten rachunek ponad [...], w tym w lutym – około [...] w marcu – około [...] i w kwietniu – około [...] a saldo obrotów za ten okres było dodatnie. Biorąc te dane pod uwagę z jednej strony, z drugiej zaś uwzględniając, że skargę w sprawie niniejszej skarżąca wniosła w dniu 16 stycznia 2009r., a o wysokości należnego od niej wpisu i obowiązku jego uiszczenia dowiedziała się w dniu 24 marca 2009r., stwierdzić należy, że nawet bieżące dochody stanowiły wystarczający zasób finansowy dla uiszczenia tego wpisu /w dniu 30 kwietnia 2009r. na rachunek wpłynęła kwota [...]./. Okoliczność, jakie jest pochodzenie środków finansowych uzyskiwanych przez stronę, nie ma dla tej oceny znaczenia; także w sytuacji, gdy strona uzyskała pożyczkę, którą wykorzystała do opłacenia innych należności niż opłata sądowa, nie może oczekiwać, iż ciężar poniesienia tej opłaty przejmie Skarb Państwa, czyli w rzeczywistości całe społeczeństwo. Jak wskazano wyżej, wpływy środków finansowych na rachunek skarżącej przekraczają ponoszone przez nią wydatki na utrzymanie rodziny. W obecnym stanie nie ma zatem podstaw, aby stwierdzić, że skarżąca nie będzie mogła ponieść w przyszłości innych kosztów sądowych, którymi mogą być opłata kancelaryjna od żądania doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem /[...]/ lub wpis od skargi kasacyjnej /nie więcej niż połowa wpisu od skargi/. Wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, w szczególności o charakterze stałym, w porównaniu z wysokością wydatków ponoszonych na utrzymanie pięcioosobowej rodziny, nie pozwalają natomiast na sformułowanie oceny, iż skarżąca ma dostateczne środki na pokrycie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, bowiem nie byłaby ona w stanie wygospodarować dostatecznie dużej kwoty, szczególnie przy przyjęciu, że z dochodów swych musi uiścić opłaty sądowe. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art.246 § 1 pkt 2 i art.260 ppsa orzeczono jak na wstępie.