I SA/Lu 948/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. G. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie 513 zł, skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych. W złożonym na tę okoliczność formularzu wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z małżonką oraz pełnoletnim synem. Źródłem utrzymania rodziny jest zasiłek dla bezrobotnych jego małżonki w kwocie [...]zł oraz pomoc rodziny i państwa w formie dodatku mieszkaniowego. Majątek jaki posiada to Motel E. o pow. ok. 1000 m2 oraz wierzytelności w kwocie [...]zł. Związana z prowadzenie Motelu działalność gospodarcza przynosi natomiast straty, która za ostatni kwartał 2016 r. wyniosła [...] zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności podnieść należy, iż przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. I tak zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia, (por. Hanna Knysiak - Molczyk, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 628). Oznacza to nic innego jak to, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jak się podkreśla w orzecznictwie instytucja prawa pomocy wprawdzie stanowi konstytucyjną gwarancję ochrony praw strony, to jednak ze względu na to, że jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa powinna być stosowana z dużą ostrożnością. Stanowi ona bowiem odstępstwo od konstytucyjnej zasady równego ponoszenia danin publicznych, dlatego powinna obejmować wyłącznie wyjątkowe sytuacje, tj. takie, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 niepubl.). W ocenie referendarza sądowego ocena stanu majątkowego strony nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy nawet w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W sprawie bezspornym jest, iż skarżący prowadzi działalność gastronomiczno - hotelową pod nazwą Motel E. w miejscowości P. k. Z.. W składa jego majątku wchodzi m. in. nieruchomość gruntowa o pow. 0,28 ha zabudowana budynkiem mieszkalnym o powierzchni 257 m2 (dowód: akta administracyjne sprawy) oraz budynkami wykorzystywanymi do prowadzenia wskazanej działalności gospodarczej o łącznej powierzchni około 1.000 m2. Jeśli zatem weźmie się pod uwagę tylko sam fakt posiadana wszystkich tych nieruchomości, przeczy to tezie o ubóstwie strony. W tych okolicznościach można poprzestać na wskazaniu, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości o znacznej wartości, co ma miejsce w niniejszej sprawie, wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04 (niepubl). Pod pojęciem stanu majątkowego należy bowiem rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 390/12; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 144/11). Ponadto nie można zapomnieć, że posiadanie nieruchomości o takim charakterze i powierzchni samo przez się świadczy o zdolności ich utrzymywania, który to koszt jest znaczny. Z akt sprawy nie wynika zaś by skarżący zalegał z jakimikolwiek płatnościami, w tym z tytułu podatków od posiadanych nieruchomości. Na zdolność poniesienia koszów niniejszego postępowania wskazuje również znajdujący się w aktach sprawy wykaz środków trwałych należących do strony, których wartość bilansowa na dzień 31 stycznia 2014 r. wynosiła [...] zł oraz posiadanie wierzytelności w kwocie około [...] zł, a zatem majątku znacznej wartości. W tych okolicznościach za niewiarygodne uznać należało twierdzenia strony odnośnie jej dochodów zważywszy chociażby na koszty utrzymania posiadanych nieruchomości. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.