I SA/Lu 958/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku akcyzowego za okres od stycznia do listopada 2003 r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. Jednocześnie ze skargą, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy zaznaczając w nim, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że środki posiadane na rachunkach bankowych zostały zajęte przez urząd celny, a wszelkie wpływy są natychmiast przelewane na konto organu. Wykazał, że nie ma osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W dalszej części wniosku skarżący podał, iż w skład jego majątku wchodzi mieszkanie o pow. [...] m2, nieruchomość rolna o pow. [...] ha oraz dwie inne nieruchomości o pow. [...] ha i [...] ha, które są zajęte przez urząd celny. Stwierdził, iż prowadzona działalność gospodarcza przynosi straty. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał dodatkowe oświadczenie z dnia 28 grudnia 2012 r. oraz część dokumentów źródłowych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 ( 3 p.p.s.a.). Ciężar dowodu zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie tego prawa, wobec czego powinna ona przedstawić argumentację, która potwierdzałaby jej niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Koszty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego i powszechnego obowiązku ich ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też instytucja przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiąca pomoc państwa powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych wobec osób, które pomimo największych starań, nie mogą tych kosztów uiścić ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną (np. osób bezrobotnych, bez dochodów, nieposiadających majątku). W świetle oświadczenia skarżącego złożonego na urzędowym formularzu i przedstawionych dokumentów stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał przesłanek przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie. Skarżący ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy (mieszkanie o pow. [...] m2; nieruchomość rolna o pow. [...] ha; działki o pow. [...] ha i [...] ha). Na wskazanych nieruchomościach jest ustanowiona hipoteka przymusowa, jednakże nie pozbawia to skarżącego prawa do korzystania z nich. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, która według oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu przynosi straty. Z przedstawionego wydruku z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za wrzesień – listopad 2012 r. wynika, że we wrześniu 2012 r. przychody skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej wyniosły [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, zaś strata – [...] zł; w październiku 2012 r. przychody wyniosły [...] zł, koszty uzyskania przychodu [...] zł, zaś strata – [...] zł; w listopadzie 2012 r. przychody wyniosły [...] zł, koszty uzyskania przychodu [...], zaś dochód [...] zł. Strata w prowadzonej działalności gospodarczej za okres od 1 stycznia do 30 listopada 2012 r. wyniosła [...] zł. W tym kontekście stwierdzić należy, że strata finansowa jako ujemny wynik bilansu przychodu i kosztów nie jest okolicznością tożsamą z brakiem środków finansowych. Strata z działalności gospodarczej jest bowiem pojęciem wytworzonym na potrzeby rozliczeń podatkowych i nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z 17 stycznia 2008 r. I FZ 600/07 Legalis). Strata finansowa skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania. W sytuacji, kiedy mimo ponoszonych co najmniej od stycznia 2012 r. strat skarżący nadal działalność gospodarczą prowadzi, a także biorąc pod uwagę rozmiar prowadzonej działalności i wielkość miesięcznych przychodów (wynoszących od [...] zł do [...] zł w okresie ostatnich trzech miesięcy) nie można przyjąć, że strona nie dysponuje środkami, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych. Należy również zwrócić uwagę, że mimo wykazywanego braku dochodu (strata w działalności gospodarczej) skarżący ponosi koszty utrzymania koniecznego, które według oświadczenia z dnia 28 grudnia 2012 r. kształtują się w granicach [...] zł – [...] zł miesięcznie. Zatem gdyby skarżący nie dysponował żadnymi środkami finansowymi, nie byłby w stanie nie tylko pokrywać strat w prowadzonej działalności gospodarczej, ale również opłacić kosztów utrzymania koniecznego. Reasumując powyższe, skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.