I SA/Lu 969/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, WSA Andrzej Niezgoda, Protokolant Starszy asystent sędziego Monika Bartmińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 maja 2015 r. sprawy ze skargi W. K. i S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. przyznaje radcy prawnemu M. Ch. - prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego - kwotę [...], w tym VAT, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze (organ) pozostawiło bez rozpatrzenia odwołanie S. i W. małżonków K. (podatnicy) od decyzji Prezydenta M. Z. z dnia 30 czerwca 2014 r., ustalającej podatnikom zobowiązanie w podatku od nieruchomości na 2014 r. Organ uzasadniał, że w złożonym odwołaniu podatnicy zawarli stwierdzenie, iż słuszna jest decyzja organu pierwszej instancji w zakresie wymiaru zobowiązania podatkowego. Wyjaśnili jednocześnie, że ich odwołanie ma na celu ochronę prawa własności nieruchomości i uzyskanie odszkodowania z tytułu naruszenia tego prawa. Nie mogą w pełni korzystać ze swojej nieruchomości, co ma negatywne następstwa w ich sytuacji życiowej, materialnej, zdrowotnej. Zdaniem podatników, podatki powinny płacić te osoby, które odnoszą korzyść w toczącym się konflikcie sąsiedzkim. Organ zobowiązał podatników, aby na zasadzie art. 169 § 1 w zw. z art. 222 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2012.749 ze zm. - o.p.) w zakreślonym terminie sprecyzowali zarzuty przeciwko decyzji organu pierwszej instancji, określili istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia w przypadku niewykonania wezwania. W odpowiedzi podatnicy ponownie nawiązali do sąsiedzkiego sporu o prawo własności, o przebieg granicy nieruchomości i usytuowanie ogrodzenia, w wyniku którego nie mogą w pełni korzystać ze swojej nieruchomości, zostali pozbawieni możliwości czerpania z niej przychodów albo uzyskania przychodu z jej sprzedaży. Oczekują od organu podjęcia działań, prowadzących do rozwiązania sporu o granice i o korzystanie z nieruchomości, której są właścicielami oraz do uzyskania stosownego odszkodowania za nieuprawnione ingerencje w ich prawo własności. Organ ocenił, że powyższe twierdzenia podatników nie odnoszą się do przedmiotu decyzji organu pierwszej instancji z dnia 30 czerwca 2014 r., która dotyczyła ustalenia wysokości ich zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2014 r. Z twierdzeń podatników nie wynikają konkretne zarzuty odnoszące się do opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Nie wynika z nich jaki jest zakres i istota żądań podatników. Podatnicy przedstawiają okoliczności dotyczące prawa własności, przebiegu granicy, zakresu korzystania z przedmiotu ich własności. Natomiast rozpatrywanie i rozstrzyganie wszystkich tych spornych kwestii należy do właściwości sądów powszechnych. Są to bowiem zagadnienia normowane przepisami prawa cywilnego, nie zaś podatkowego. W powyższych okolicznościach, zdaniem organu, odwołanie złożone przez podatników od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 30 czerwca 2014 r. nie spełnia warunków określonych w art. 222 o.p. i dlatego należało pozostawić je bez rozpatrzenia. Dodatkowo organ zauważał, że rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy przez organ drugiej instancji w wyniku odwołania, które nie spełnia wymogów z art. 222 o.p., stanowiłoby rażące naruszenie art. 228 § 1 pkt 3 o.p., uzasadniające stwierdzenie nieważności takiej decyzji organu odwoławczego. Podatnicy złożyli skargę na powyższe postanowienie organu. Domagali się wnikliwego przeanalizowania wniosków jakie składali organowi i rozpoznania sprawy na ich korzyść. W uzasadnieniu skargi wykazywali, że aktualnie płot jest nieprawidłowo usytuowany i jego położenie na terenie ich nieruchomości nie odpowiada rzeczywistym granicom przysługującego im prawa własności. W związku z tym, w ocenie podatników, nie ma żadnych podstaw do tego, aby byli zmuszani do płacenia podatków od tej powierzchni ich nieruchomości, której nie użytkują i nie mogą użytkować ani sprzedać. Utrzymujący się stan naruszenia ich prawa własności powoduje, że zostali pozbawieni możliwości uzyskania przychodów z najmu nieruchomości bądź z jej sprzedaży, co tylko dodatkowo komplikuje ich trudną sytuację zdrowotną i finansową. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Następnie, w piśmie z dnia 5 lutego 2015 r., organ poinformował o tym, że w dniu 2 lutego 2015 r. wydał decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta M. Z. z dnia 30 czerwca 2014 r. w przedmiocie ustalenia podatnikom wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2014 r. Wyjaśnił przy tym, że w sprawie sygn. I SA/Lu 386/14 prawomocnym wyrokiem uchylona została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylająca decyzję Prezydenta M. Z. z dnia 27 stycznia 2014 r. wydaną w tym samym przedmiocie i wobec tych samych podatników co decyzja z dnia 30 czerwca 2014 r. W konsekwencji w obrocie prawnym pozostawały dwie decyzje organu pierwszej instancji wydane w tej samej sprawie. Dlatego należało wyeliminować z obrotu prawnego decyzję organu pierwszej instancji z dnia 30 czerwca 2014 r., ponieważ była to decyzja wydana w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 247 § pkt 4 o.p.). W związku z powyższym organ wniósł o umorzenie postępowania sądowego w nin. sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie jest zgodne z prawem. W ocenie sądu, w okolicznościach analizowanej sprawy organ błędnie zastosował art. 222 o.p. Unormowanie to stanowi, że odwołanie od decyzji organu podatkowego powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie. W treści odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 30 czerwca 2014 r., a następnie w piśmie stanowiącym jego uzupełnienie, podatnicy rzeczywiście szeroko opisywali spór jaki wyłonił się na tle położenia ogrodzenia i możliwości korzystania przez nich z nieruchomości przyjętej do opodatkowania. Organ jednak dowolnie pominął, że z tych twierdzeń podatnicy jednoznacznie wyprowadzali stanowisko, w myśl którego organ pierwszej instancji nieprawidłowo ustalił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości w takim zakresie, w jakim podatnicy nie mogą korzystać z przedmiotu opodatkowania z przyczyn od nich niezależnych. W ocenie sądu, podatnicy wiążą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości nie ze stanem ujawnionym w ewidencji gruntów czy w księdze wieczystej, ale z faktycznym stanem władania przedmiotem opodatkowania. W odwołaniu wprost stwierdzali, że podatek powinien płacić ten, kto w istniejącym sporze o prawo własności osiąga zyski. Wobec tego nie jest prawidłowe stanowisko organu, w którym przyjmuje on, że podatnicy nie zawarli w odwołaniu zarzutów wobec decyzji organu pierwszej instancji z dnia 30 czerwca 2014 r., nie określili w nim istoty i zakresu żądania. Zdaniem sądu, z treści odwołania, jego uzupełnienia, można uzyskać wiedzę o tym, że podatnicy nie godzą się z obowiązkiem płacenia podatku od nieruchomości od tej części przedmiotu opodatkowania, która jest ich własnością, ale nie mogą z niej korzystać z przyczyn od nich niezależnych. W przekonaniu podatników, co do zasady, podatkiem od nieruchomości powinna być obciążona ta osoba, która korzysta z przedmiotu opodatkowania, uzyskuje z tego tytułu korzyści. Z wywodów prezentowanych przez podatników wynika, że oczekują oni od organu opodatkowania podatkiem od nieruchomości tylko w takim zakresie, w jakim faktycznie mogą z niej korzystać, a jeśli mają płacić podatek od całej powierzchni nieruchomości, to tylko pod warunkiem, że organ przywróci podatnikom możliwość władania nieruchomością w granicach przysługującego im prawa własności. Zatem odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 30 czerwca 2014 r. dotyczy podmiotowych i przedmiotowych granic obowiązku podatkowego podatników w podatku od nieruchomości. Podatnicy domagali się stosownego zmniejszenia kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości odpowiednio do zakresu faktycznego władania przedmiotem opodatkowania. Należy więc stwierdzić, że nie było żadnych podstaw faktycznych i prawnych do pozostawienia omawianego odwołania podatników bez rozpatrzenia z uwagi na braki w zakresie określonym w treści art. 222 o.p. Natomiast stanowisko organu jest wynikiem wyprowadzenia błędnych wniosków z treści odwołania i jego uzupełnienia. Nie można również zgodzić się z organem co do tego, że stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji z dnia 30 czerwca 2014 r. powoduje bezprzedmiotowość nin. sądowej kontroli legalności ze skutkiem w postaci obowiązku umorzenia postępowania sądowego w tej sprawie. Organ pomija, że pomimo stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji z dnia 30 czerwca 2014 r., nadal w obrocie prawnym pozostaje postanowienie organu zaskarżone w tej sprawie. Trudno więc zasadnie przyjąć, że sądowa kontrola legalności zaskarżonego postanowienia jest pozbawiona przedmiotu, skoro przedmiot zaskarżenia funkcjonuje w obrocie prawnym. Umorzenie postępowania sądowego w nin. sprawie miałoby ten skutek, że w obrocie prawnym funkcjonowałoby postanowienie organu o pozostawieniu bez rozpatrzenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji już wyeliminowanej z obrotu prawnego. Trzeba też pamiętać, że stwierdzenie nieważności decyzji wywołuje skutki z mocą wsteczną, a więc przyjmuje się, że decyzja objęta stwierdzeniem nieważności nigdy nie weszła do obrotu prawnego. Wymaga odnotowania, że na datę wyrokowania w nin. sprawie brak jest informacji czy decyzja organu z dnia 2 lutego 2015 r. dotycząca stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji z dnia 30 czerwca 2014 r. jest ostateczna i prawomocna. W dalszym postępowaniu organ będzie zobowiązany uwzględnić powyższe stanowisko prawne i stosownie do okoliczności wyprowadzić prawidłowe wnioski z decyzji z dnia 2 lutego 2015 r., jeśli uzyska ona walor ostateczności i prawomocności. Wynik niniejszej sądowej kontroli legalności przesądza, że organ nieprawidłowo dopatrzył się naruszenia art. 222 o.p. w treści odwołania podatników (i jego uzupełnienia) od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 30 czerwca 2014 r. W następstwie błędnie zastosował art. 228 § 1 pkt 3 o.p. Trzeba też wyraźnie stwierdzić, że poza granicami sprawy ze skargi podatników na postanowienie organu pozostawiające ich odwołanie bez rozpatrzenia pozostają kwestie merytoryczne, a więc czy i w jakim zakresie argumenty podatników mogą podważać zgodność z prawem wymiaru zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2014 r. Z omówionych wyżej powodów należało uchylić zaskarżone postanowienie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 ze zm.). Wynagrodzenie dla radcy prawnego, który reprezentował skarżących w ramach prawa pomocy, zostało przyznane stosownie do treści art. 250 tej ustawy.