I SAB/Lu 12/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpatrzenia podania o ponowne przeliczenie świadczenia emerytalnego p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie była bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie rozpatrzenia podania o ponowne przeliczenie świadczenia emerytalnego. Właściwość rzeczową sądów administracyjnych reguluje co do zasady art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (sprawach w których wydana ma zostać decyzja administracyjna, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa) przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (interpretacje podatkowe). W pewnych kategoriach spraw ustawodawca wprowadził jednak wyjątki od wskazanych reguł. Jeden z nich dotyczy spraw, rozstrzyganych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W myśl art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350 ze zm. – u.s.u.s.) decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Sądem właściwym jest w tym wypadku sąd powszechny, albowiem sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych co do zasady jest sprawą cywilną (art. 1 k.p.c.). Jak stanowi art. 476 § 3 k.p.c., przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie. Jedynie w przypadku decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku, decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru. Wówczas odwołanie nie przysługuje, natomiast stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 83 ust. 4 u.s.u.s.). Skarga do sądu administracyjnego na przewlekłość lub bezczynność ZUS przysługuje wobec tego wyłącznie w odniesieniu do spraw, wskazanych w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. W pozostałym zakresie strona może wnieść odwołanie do sądu powszechnego. Jak wynika z powyższego, wniesiona w niniejszej sprawie skarga dotyczy sprawy, nie należącej do właściwości sądu administracyjnego. Przy tym nie istnieje możliwość przekazania sprawy zgodnie z właściwością, albowiem takie rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie wówczas, gdy właściwy jest inny sąd administracyjny (art. 59 § 1 p.p.s.a.). Skargę należało zatem odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w myśl którego sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Na marginesie należy wskazać, że odrzucenie skargi przez sąd administracyjny jako niewłaściwy do rozpoznania sprawy nie zamyka skarżącemu możliwości wystąpienia z podobną skargą do sądu powszechnego na zasadach, przewidzianych w k.p.c.