I SAB/Lu 4/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Achrymowicz po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. S. i R. S. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania podatkowego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. postanawia I. odrzucić skargę; II. zwrócić B. S. kwotę [...](sto) złotych z tytułu uiszczonego wpisu od skargi. W skardze złożonej 10 sierpnia 2021 r. (data nadania w krajowej placówce pocztowej) B. S. i R. S. domagali się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (organ) z 8 lipca 2021 r. oraz decyzji Wójta Gminy Ł. (organ I instancji) z 26 maja 2021 r. odmawiających B. i R. małżonkom S. (skarżący) uchylenia decyzji ostatecznej organu I instancji z 24 kwietnia 2017 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. W tej skardze małżonkowie S. jednocześnie powołali się na złożone ponaglenia i wnioskowali o wymierzenie grzywny organowi I instancji, organowi za wielokrotne przekroczenie terminu załatwienia sprawy, za bezczynność i przewlekłe prowadzenie wznowionego postępowania podatkowego. Argumentowali przy tym, że "(...) organy I i II instancji lekceważą wnioski skarżących i wykazują jawnie natężenie braku woli do załatwienia sprawy tj. od prawie 5 lat nie podjęły żadnych istotnych czynności prowadzących do wyjaśnienia sprawy i ewidentnie nie stosują przepisów prawa. (...)". Tej treści żądania i argumenty skarżących spowodowały odrębne zarejestrowanie sprawy ze skargi małżonków S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie wznowionego postępowania podatkowego przez organ w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. R. S. zmarł 22 października 2021 r. Według wypisu z aktu poświadczenia dziedziczenia (k. 83-84 akt sądowych) spadkobiercami zmarłego, obok żony B. S., są synowie: M. S. i P. S., którzy mają status następców prawnych R. S.. Nie przedstawili dokumentów potwierdzających dokonanie działu spadku. W związku z tym twierdzenia spadkobierców o tym, że tylko B. S. stała się jedynym następcą prawnym zmarłego R. S. z powodu zrzeczenia się dziedziczenia "w drodze darowizny" nie uprawniały sądu do pominięcia w niniejszym postępowaniu sądowym synów zmarłego. W zaistniałym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8, pkt 9 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2022.329 - P.p.s.a.) przedmiotem sądowej kontroli legalności jest bezczynność bądź przewlekle prowadzenie przez organy postępowań w sprawach. Następnie art. 149 § 1 P.p.s.a. stanowi, że w razie uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy sąd w zależności od realiów konkretnej sprawy: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie w myśl art. 149 § 1a P.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na kanwie przytoczonych regulacji prawnych w uchwale z 22 czerwca 2020 r. sygn. II OPS 5/19 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (por. strona internetowa orzeczenia.nsa.gov.pl). W kolejnej uchwale podjętej 7 marca 2022 r. sygn. II OPS 1/21 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. (por. strona internetowa orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny w swojej argumentacji nawiązał do istoty sądowej kontroli legalności stanu bezczynności bądź przewlekłego prowadzenia przez organ postępowania w sprawie z perspektywy wykładni historycznej, systemowej i funkcjonalnej. W następstwie wywiódł, że w przypadku wydania decyzji ostatecznej, strona jest uprawniona do skorzystania ze środków ochrony prawnej w ramach skargi na wydaną decyzję ostateczną. W takiej sytuacji sądowa kontrola bezczynności czy przewlekłości jest pozbawiona podstawy prawnej ze względu na brak celu. Dyscyplinowanie administracji publicznej nakierowane na załatwienie sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie nie może bowiem zostać oderwane od źródła w postaci trwającego postępowania administracyjnego oraz prowadzącego je organu, w stosunku do którego środki dyscyplinujące powinny zostać zastosowane. Prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483 ze zm.) należy odnosić tylko do obiektywnie istniejącej sprawy. Oznacza to, że jeżeli ową sprawą - poddawaną rozstrzygnięciu w procedurze sądowoadministracyjnej - jest ocena zaistnienia stanu bezczynności organu administracji, przewlekłości prowadzonego postępowania administracyjnego, prawo do sądu tak długo przysługuje, jak długo istnieje przedmiot tego prawa, w tym przypadku jak długo istnieje stan faktyczny bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania. Istnienie przedmiotu prawa do sądu jest jego materialną istotą. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że obie skargi - na bezczynność organu oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ - co do zasady nie zostały zróżnicowane w zakresie warunków ich wniesienia, jak i rozpatrzenia przez sąd. Umieszczenie przez ustawodawcę obu tych skarg w tych samych jednostkach redakcyjnych i ich łączne unormowanie pozwala na uznanie tożsamego ich charakteru prawnego. Normatywna tożsamość reguł zaskarżania bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego uprawnia do przyjęcia tożsamości skutków prawnych złożenia skargi po zakończeniu postępowania administracyjnego przez organ. Powyższe rozważania prawne wprost prowadzą do stwierdzenia, że analizowana skarga, pochodząca od B. i R. małżonków S., nie jest dopuszczalna. Ma ona bowiem za przedmiot bezczynność organu we wznowionym postępowaniu podatkowym oraz przewlekłe prowadzenie przez organ wznowionego postępowania podatkowego, które zostało już zakończone w dacie wniesienia skargi. Niewątpliwie omawiana skarga na bezczynność i przewlekłość została złożona wraz ze skargą na ostateczną decyzję organu, która zakończyła wznowione postępowanie podatkowe w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. Tym samym skarga małżonków S. na bezczynność i przewlekłość w realiach niniejszej sprawy jest pozbawiona przedmiotu, a w rezultacie sądowa kontrola legalności jest pozbawiona ustawowego celu. Zakończenie wznowionego postępowania podatkowego jednocześnie zakończyło ewentualny stan bezczynności i ewentualną przewlekłość ze strony organu. Z tym momentem sąd utracił uprawnienie do dyscyplinowania organu, którego istota - co do zasady - polega przecież na doprowadzeniu do wydania decyzji. Tymczasem taka decyzja już została wydana. Z powodów omówionych wyżej sąd odrzucił niedopuszczalną skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6, § 3 P.p.s.a.