I SO/Lu 1/07
PostanowienieWSA w Lublinie2007-03-23
Skład orzekający: Erwin Srebrny
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka akcyjna, znajdująca się w trudnej sytuacji ekonomicznej i finansowej, której majątek jest zajęty w postępowaniach egzekucyjnych, a rachunki bankowe zajęte, może zostać zwolniona w całości od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnosądowym?Ratio decidendi
Spółce akcyjnej, która wykaże, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania, może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, polegające na zwolnieniu w całości od kosztów sądowych. Sąd ocenia sytuację finansową strony na podstawie przedstawionych dokumentów, uwzględniając zarówno aktywa, jak i zobowiązania oraz straty generowane przez spółkę, a także przeszkody w uzyskaniu środków ze sprzedaży majątku.Stan faktyczny
Spółka "A" S.A. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnosądowym dotyczącym decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych. Spółka argumentowała, że jej trudna sytuacja ekonomiczna, spowodowana zajęciem rachunków bankowych i majątku przez komornika oraz obciążeniem nieruchomości hipotekami, uniemożliwia jej uiszczenie opłaty sądowej. Mimo posiadania aktywów, ich sprzedaż jest utrudniona z powodu obciążeń hipotecznych i egzekucyjnych. Spółka przedstawiła dokumenty finansowe potwierdzające straty.Rozstrzygnięcie
Przyznano Zakładom "A" S.A. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Zakładów "A" S.A. w przedmiocie przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: przyznać Zakładom "A" S.A. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych.
Spółka akcyjna "A" złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy, który po uzupełnieniu braków formalnych sprecyzowała jako wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku wynika, iż wnioskodawca znajduje się w bardzo trudnej sytuacji ekonomicznej i finansowej i nie posiada środków na uiszczenie opłaty sądowej od skargi wniesionej za pośrednictwem organu podatkowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] dotyczącą określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 1997 r. Wartość przedmiotu zaskarżenia w tej sprawie wynosi 855 263 zł.
Wskutek zajęcia przez komornika II Rewiru Sądu Rejonowego i Naczelnika Urzędu Skarbowego w toku prowadzonego przeciwko spółce postępowania egzekucyjnego rachunków bankowych, wierzytelności, nieruchomości wnioskodawca utracił możliwość dysponowania środkami pieniężnymi ze sprzedaży towarów i usług oraz prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej w zakresie produkcji obuwia. Ruchomości wnioskodawcy w postaci maszyn i urządzeń do produkcji obuwia są obciążone zastawem ustanowionym na rzecz banku na zabezpieczenie spłaty kredytu. Zapasy materiałów do produkcji są również przewłaszczone na rzecz banku na zabezpieczenie spłaty kredytu. Nieruchomości są obciążone hipotekami przymusowymi ustanowionymi na rzecz ZUS, Urzędu Skarbowego i Urzędu Miasta na zabezpieczenie ich wierzytelności. Na potwierdzenie tych okoliczności złożono zawiadomienie komornika i Naczelnika Urzędu Skarbowego o wszczęciu egzekucji
i zajęciu rachunków bankowych i wierzytelności oraz postanowienie o wpisie zastawu
i odpisy z ksiąg wieczystych. Z uzasadnienia wniosku wynika, iż zaległe zobowiązania można uregulować tylko ze sprzedaży prawa użytkowania wieczystego działki budowlanej w Warszawie oraz części nieruchomości .... Jednak sprzedaż tego majątku z wolnej ręki jest niemożliwa z uwagi na wpisane hipoteki przymusowe
i ostrzeżenie o egzekucji a ta przedłuża się w czasie. Mimo udzielenia przez Sąd Rejonowy w dniu [...] 2006 r. przybicia dla licytanta, który zaoferował w czasie przetargu najwyższą cenę 6 mln zł nabywca w zakreślonym terminie nie wpłacił ceny wystąpił do Sądu o przedłużenie terminu jej uiszczenia do 5 lutego 2007 r. Spółka podnosi, iż ustanowione od 1999 r. przez organy podatkowe zabezpieczenia swoich decyzji w postaci hipotek przymusowych na nieruchomościach fabrycznych wnioskodawcy w kwocie około 3 mln zł, zajęcia ruchomości, rachunków bankowych doprowadziło do utraty zdolności kredytowej, możliwości konkurowania na rynku, powstania zadłużenia i w konsekwencji do zatrzymani produkcji wskutek wszczętych postępowań egzekucyjnych. Na potwierdzenie sytuacji ekonomicznej złożono sprawozdanie finansowe (bilans) za 2005 r., rachunek zysków i strat, sprawozdanie z przepływu środków pieniężnych, deklarację o dochodach CIT za
2006 r. oraz stan środków na rachunkach bankowych na koniec 2006 r. Z informacji podanych na urzędowym formularzu wynika, iż wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi [...]zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy na koniec 2005 r. wynosiła [...] zł. Według bilansu na koniec roku 2005 strata netto wynosiła [...] zł. Spółka posiada trzy rachunki bankowe. Jeden z nich wskazuje dodatnie saldo w wysokości [...] zł. Stan drugiego rachunku wynosi 0 zł. Natomiast trzecie konto bankowe spółki wskazuje na ujemne saldo w wysokości - [...] zł.
W związku tym, iż złożone na urzędowym formularzu oświadczenie okazało się nie wystarczające co do oceny możliwości poniesienia przez stronę skarżącą kosztów postępowania wezwaną spółkę akcyjną A do nadesłania bilansu spółki za 2006 r. jeżeli został już sporządzony oraz do wyjaśnienia, czy w związku z udzielonym przez Sąd Rejonowy II Wydział Cywilny w dniu 1 grudnia 2006 r. przybiciem dla licytanta, nabywca uiścił cenę sprzedaży prawa użytkowania wieczystego działki nr 133/2 w W.
w wysokości [...] mln. zł w terminie do dnia 5 lutego 2007 r. W odpowiedzi spółka nadesłała bilans za rok 2006 wyjaśniając, iż jest to bilans wstępny, który jeszcze nie został zbadany przez biegłego rewidenta o nie jest jeszcze zatwierdzony przez zgromadzenie akcjonariuszy. Z nadesłanych dokumentów wynika, iż wartość aktywów spółki na koniec 2006 r. wynosiła [...] zł, natomiast strata netto na koniec 2006 r. wyniosła [...] zł. Oświadczono również, iż licytant w wyznaczonym terminie przez Sąd tj. do dnia 28 lutego 2007 r. nie uiścił ceny nabycia w kwocie [...] mln za prawo użytkowania wieczystego działki zlokalizowanej w W.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stwierdził, co następuje:
Stosownie do art. 246 ( 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Żądanie skarżącej spółki zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa.
Przyjmując, iż sprawa niniejsza może dotyczyć należności pieniężnej, której wartość określono we wniosku w wysokości 855 263 zł koszty sądowe związane
z takim postępowaniem sądowym, które wnioskodawca mógłby ponieść sprowadzają się do wpisu stosunkowego od skargi w wysokości 8 553 zł ( § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193) oraz ewentualnych pozostałych kosztów sądowych (zażalenie, opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem), które mogą ale nie muszą wystąpić, a nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł ( § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192). Do ewentualnych kosztów sądowych należy również zaliczyć kwotę wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej, który zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów
w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynosi połowę wpisu od skargi.
Ze znajdujących się aktach sądowych dokumentów wynika, iż posiadany przez skarżąca spółkę majątek jest zajęty z związku z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi, rachunki bankowe spółki są zajęte przez komornika. Z przyczyn nie leżących po stronie spółki A podjęte działania mające na celu uzyskanie dochodu za zbycie części swojego majątku obecnie nie mogą być zrealizowanie. Spółka wciąż generuje straty. Według bilansu na koniec roku 2005 strata netto wynosiła [...] zł.
Z kolei strata netto na koniec 2006 r. wynosiła już [...] zł. Zakres prawa pomocy powinien być kształtowany również obiektywnymi potrzebami podyktowanymi względami racjonalnego prowadzenia swojej sprawy. Celem prawa pomocy jest zapewnienie stronie dostępu do sądu.
Biorąc to pod uwagę, wykazana we wniosku o przyznanie prawa pomocy
i załączonych do wniosku szeregu dokumentów potwierdzających złą sytuacje finansową skarżącej spółki uprawnia do twierdzenia, że zostały spełnione ustawowe przesłanki przyznania pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych.
Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa postanowiono jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło