I SO/Lu 2/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Fita po rozpoznaniu w dniu 10 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 r. – w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego p o s t a n a w i a : - odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wnioskiem z dnia 18 kwietnia 2011 r. R. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 r. Wniosek dotyczył przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jest żonaty i z żoną wychowuje jedno dziecko, ciąży też na nim obowiązek alimentacyjny wobec pozostałych dwojga dzieci mieszkających z matką w Niemczech, choć obecnie, ze względu na swoją trudną sytuację finansową, nie łoży na ich utrzymanie. Poinformował też, że oboje z żoną są bezrobotni, bez prawa do zasiłku, pozostają na wyłącznym utrzymaniu rodziny (rodziców żony i jego matki). Mieszkają w mieszkaniu ciotki. Rodzina pokrywa wszystkie ich wydatki związane z utrzymaniem (opłaty za media, żywność, leki, ubrania). Z wniosku wynikało ponadto, że skarżący jest właścicielem samochodu marki Jaguar z 2004 roku, w całości objętego kredytem bankowym. Wskazując stan majątkowy osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym skarżący podał, że jego żona D. K., z którą ma rozdzielność majątkową, jest właścicielką 3 ha ziemi, nie przynoszących obecnie żadnych dochodów oraz samochodu Volkswagen Passat w kredycie. K. K. (jego matka) jest właścicielką domu mieszkalnego i firmy handlowej (obecnie na stracie), natomiast D. i A. F. – rodzice żony są właścicielami mieszkania oraz Hondy Civic z 2002 roku i Seata Altea z 2005 roku. W rubryce dotyczącej dochodów wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym skarżący wymienił matkę (emerytura – 1.500 zł), matkę żony (emerytura 3.000 zł), i ojca żony (dochód z umowy o pracę – 4.000 zł). Do wniosku dołączył kserokopię: zaświadczenie o zarobkach teścia, pisma z ZUS dotyczącego waloryzacji emerytury K. K. i zeznania o wysokości osiągniętego przez nią dochodu w roku podatkowym 2011 (PIT-36L). W wykonaniu wezwania do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów R. K. nadesłał do Sądu: 1) oświadczenie, że nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna i nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych, ma zawieszoną działalność gospodarczą, 2) oświadczenie o pokrywaniu przez rodzinę kosztów utrzymania skarżącego, jego małżonki i dziecka oraz że koszty te w skali miesiąca wynoszą ok. 700 zł (żywność – 400 zł, energia – 200 zł i woda – 100 zł), 3) oświadczenie że nie posiada żadnych kont bankowych, 4) wyciąg z konta bankowego żony za okres od 2 lutego do 28 kwietnia 2011 r., 5) zaświadczenie Wójta Gminy o posiadaniu przez D. K. udziałów w gospodarstwie rolnym, 6) zaświadczenie wydane przez Urząd Miejski o posiadanych udziałach w gospodarstwie rolnym przez D. K., 7) zaświadczenie ARiMR - Biuro Powiatowe o nie korzystaniu przez D. K. z systemu płatności, 8) wezwanie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym do zapłaty należności pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania nieruchomości, 9) zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z nieruchomości, 10) umowę kredytu dotyczącą refinansowania przez Bank kosztu zakupu samochodu marki Jaguar wraz z harmonogramem spłat, 11) umowę kredytu z harmonogramem spłat dotyczących samochodu osobowego małżonki skarżącego. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie po rozpoznaniu wniosku R. K., postanowieniem z dnia 7 czerwca 2011 r. – odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżących wniósł sprzeciw, argumentując, iż spośród czterech spraw, w których ubiegał się o przyznanie prawa pomocy, w jednej prawo pomocy zostało mu przyznane – w pozostałych referendarz sądowy błędnie ocenił jego sytuację majątkową. W ocenie R. K. nie przyznanie mu prawa pomocy oznacza w jego trudnej sytuacji materialnej pozbawienie go możliwości dochodzenia swoich praw przed wymiarem sprawiedliwości. Powołał się na orzecznictwo Trybunału Praw Człowieka, z którego wynika konieczność zagwarantowania mu prawa do Sądu. Wskazał, że jego sprawa wymaga szerokiej znajomości prawa krajowego i wspólnotowego, stąd fachowa pomoc jest mu niezbędna. W odniesieniu do argumentacji Referendarza sądowego zawartej w postanowieniu z dnia 7 czerwca 2011 r. wskazał, że w stosunku do nieruchomości w gminie R. została wszczęta egzekucja, że z posiadanych oszczędności zapłacił przed zawieszeniem działalności gospodarczej koszty postępowania prokuratorskiego (16.000 zł), że rachunek firmowy zlikwidował pod koniec 2009 roku, więc argumentacja dotycząca dokonywania z rachunku bankowego żony przelewów środków pieniężnych na konto jego firmy w 2011 roku jest nietrafne. Jego możliwości płatniczych nie potwierdzają w żadnym razie ani obroty na koncie żony, ani też okoliczność spłacania kredytów na samochody, zaciągniętych w latach lepszej prosperity. Środki na koncie małżonki pochodziły ze sprzedaży jego glebogryzarki i telefonu, jedna wpłata (od G. D.) dotyczyła zaś naprawy samochodu, jaką "A" (firma matki) wykonała na jego rzecz. Matka skierowała wpłatę na konto żony skarżącego, ponieważ akurat potrzebowali oni środków pieniężnych. Poinformował również, że jego małżonka nie prowadzi działalności gospodarczej od 1 września 2010 roku, na dowód czego dołączył zaświadczenie o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. W wykonaniu zarządzenia z dnia 26 sierpnia 2011 r. skarżący został wezwany do wyjaśnienia, w terminie 7 dniowym, kto jest właścicielem nieruchomości, dla której w Sądzie Rejonowym prowadzona jest księga wieczysta nr [...] i gdzie dokładnie nieruchomość ta jest położona, w czyim pozostaje posiadaniu, czy jest zabudowana, a jeśli tak, to jakimi obiektami i w jaki sposób jest wykorzystywana. Wezwanie do złożenia wyjaśnień zostało doręczone skarżącemu w trybie art. 73 ppsa w dniu 19 września 2011 r. Skarżący nie odniósł się w żaden sposób do wezwania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: "ppsa" przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, beż uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. R. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wykładnia art. 246 ( 1 ppsa prowadzi do wniosku, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do oceny sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki (Komentarz do art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II.) Odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Sąd zauważa, że podane informacje są sprzeczne, niepełne i budzą wątpliwości co do ich wiarygodności: 1) kwota kosztów utrzymania ponoszonych przez rodzinę skarżącego (jego teściów i matkę) na rzecz niego oraz jego małżonki i dziecka, podana przez wnioskodawcę to w skali miesiąca ok. 700 zł, co wynika z jego oświadczenia z dnia 19 maja 2011 r., w sytuacji, gdy w odniesieniu do argumentacji postanowienia referendarza o środkach na koncie małżonki skarżącego, wyjaśnia on pochodzenie kwoty 2.400 zł, iż jest ona od matki skarżącego, przekazana na bieżące potrzeby rodziny R. K., co jest wartością dalece odbiegającą od tej podanej w oświadczeniu i świadczy o tym że w skali miesiąca rodzina otrzymuje inne środki pieniężne niż wynikające z oświadczenia strony; 2) wymieniona wyżej kwota 2.400 zł przekazana rodzinie R. K. z dochodów z działalności gospodarczej matki budzi również wątpliwość Sądu co do jej pochodzenia – z wniosku PPF wynika, że matka skarżącego dysponuje dochodami jedynie w postaci emerytury (1.500 zł brutto), z zeznania PIT-36L wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnęła stratę, gdyż koszty uzyskania przychodów zdecydowanie przekraczały osiągnięty przychód, to w tym kontekście, trudno więc przyjąć, że byłaby ona w stanie przekazać jakiekolwiek wolne środki pieniężne na rzecz syna i jego rodziny, skoro przychód nie wystarcza na finansowanie strat; 3) w kontekście podanej kwoty 700 zł jako otrzymywane środki na życie, ponoszonej przez teściów i matkę skarżącego oraz okoliczności pozostawania bezrobotnymi przez R. K. i jego żonę, wątpliwości Sądu wzbudzają też pozostałe kwoty wpływów na koncie małżonki skarżącego co do ich pochodzenia oraz okoliczność, że z tych wpłat gotówkowych, wielokrotnie przekraczających kwotę 700 zł (co wynika z wyciągu bankowego) regulowane są wszelkie płatności (telefony, raty kredytu i inne wydatki); 4) niejasna, pomimo wezwania Sądu, pozostaje sytuacja majątkowa samego skarżącego, bowiem do dnia dzisiejszego nie wskazał on posiadacza, ani sposobu wykorzystywania nieruchomości dla której prowadzona jest księga wieczysta KW [...] przez Sąd Rejonowy, która - co wynika z nadesłanych przez niego akt – stanowi własność R. K. Informacja ta sprzeczna jest z inną podaną przez skarżącego we wniosku PPF, iż nie posiada on żadnej nieruchomości. Sytuacja przedstawiona przez stronę budzi uzasadnione wątpliwości, ponieważ informacje podane przez skarżącego są niejednokrotnie sprzeczne, selektywnie przedstawione i wybiórcze. Sytuację tak przedstawioną nie można uznać za spójną i nie budzącą wątpliwości, co prowadzi do oceny, iż strona nie wykazała w sposób wiarygodny i rzetelny swojej sytuacji finansowej. To z kolei uniemożliwiło jednoznaczne uznanie, że strona nie jest w stanie aktualnie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego oraz opłacenia fachowej pomocy prawnej. Rozstrzygniecie oparto na podstawie przepisu art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.