I SO/Lu 3/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka Masy Upadłości E. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości E. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych i ustanowić dla niej doradcę podatkowego. Wnioskiem z 13 lipca 2018 r. Syndyk Masy Upadłości E. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w Z. wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych w całości w tym od wpisu sądowego od skargi, który w rozpoznawanej sprawie wynosi 100.000 zł oraz ustanowienie doradcy podatkowego w osobie A. S.. Wnioskodawca wskazał, że do dnia ogłoszenia upadłości, tj. 25 listopada 2016 r. spółka zatrudniała 159 osób. Obecnie wszystkie stosunki pracy uległy rozwiązaniu, a pracownicy nabyli roszczenia związane z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Zdaniem strony wydatki na wpis od skargi w przedmiotowej sprawie nie są związane z zabezpieczeniem, zarządem i likwidacją masy upadłości, gdyż nie dotyczą majątku masy upadłości i z tego względu należy je zakwalifikować do innych zobowiązań masy upadłości o których mowa w art. 230 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, które zgodnie z adr. 343 ust. 1 wymienionej ustawy zaspokaja się dopiero po zaspokojeniu kosztów postępowania o których mowa w art. 230 ust. 1 tej ustawy. Nadto dodał, że wartości wykazane w dołączonym do wniosku bilansie nie zostały urealnione do ich wartości godziwej, która w jego ocenie nie przekracza 25-30% wartości bilansowej. Również wartość godziwa aktywów trwałych ujętych w bilansie nie przekroczy - zdaniem wnioskodawcy - łącznej kwoty 200.000 zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach zawartym na złożonym formularzu, wnioskodawca zadeklarował: kapitał zakładowy rzędu 735.000,00 zł, środki trwałe wynoszące 189.351,20 zł, stratę w kwocie 26.066.579,46 zł oraz środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych w wysokości 231.256,74 zł. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej jako "p.p.s.a."), zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja ta ma gwarantować możliwość realizacji, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, konstytucyjnego prawa do sądu. Jednakże, z uwagi na fakt, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z niej powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Stosując prawo pomocy nie można bowiem chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych (innych podmiotów), gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom (podmiotom), którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Odnosząc się natomiast do wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z wyboru, należy przywołać art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Jednocześnie podkreślić należy, że regulacja normatywna w zakresie prawa pomocy w przypadku osób prawnych lub jednostek organizacyjnych, które nie posiadają osobowości prawnej, zgodnie z treścią art. 246 § 2 in principio p.p.s.a., ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet gdyby przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie występujących w sprawie opłat byłaby spełniona, rozpoznający wniosek nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia stronie konstytucyjnego prawa do sądu. Dokonując w tym zakresie oceny możliwości płatniczych strony skarżącej w oparciu o przywołane przepisy i podniesione w sprawie okoliczności, wniosek jej uznać należało za zasadny. Rozpocząć należy od wskazania, że sytuacja finansowa strony skarżącej była już poddana badaniu i ocenie przez tutejszy Sąd w innym postępowaniu oznaczonym sygnaturą akt I SO/Lu 2/18. Mianowicie postanowieniem z dnia 28 czerwca 2018 r. Sąd przyznał stronie prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości i ustanowienie doradcy podatkowego. Treść obecnie rozpatrywanego wniosku jednoznacznie wskazuje, że sytuacja majątkowa i dochodowa skarżącej nie uległa jakiejkolwiek zmianie od czasu wydania przez Sąd przywołanego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wskazał, że "po nowelizacji przepisów ustawy Prawo upadłościowe wprowadzonej w 2016 r. istotnie zmieniony został zakres pojęcia kosztów postępowania upadłościowego, podlegających zaspokojeniu w pierwszej kolejności z funduszów masy upadłości. Stosownie do treści art. 230 ust. 1 Prawa upadłościowego kosztami postępowania są jedynie wydatki bezpośrednio związane z zaspokojeniem, zarządem i likwidacją masy upadłości, w szczególności wynagrodzenie syndyka oraz należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzeń tych osób, wynagrodzenia i wydatki członków rady wierzycieli, wydatki związane ze zgromadzeniami wierzycieli, koszty archiwizacji dokumentów upadłego, ogłoszeń itd. Jak podkreśla się w doktrynie, nowelizacja ta w istotny sposób zmieniła kolejność zaspokajania należności publicznoprawnych powstałych przed ogłoszeniem upadłości. Należności te zostały pozbawione pierwszeństwa przed wierzytelnościami "kontraktowymi" upadłego". Z uwagi na korzystną ocenę (dokonaną) względem spółki wskazanych okoliczności, referendarz sądowy miarkuje w realiach tej sprawy pogląd, zgodnie z którym ogłoszenie upadłości nie przesądza o konieczności zwolnienia upadłego od opłat sądowych, jak też miarkuje zastosowanie poglądu w myśl którego, w ramach finansowej kalkulacji kosztów prowadzenia działalności przedsiębiorca powinien przewidywać również środki na ewentualne dochodzenie należności i spory sądowe. W tym stanie sprawy referendarz sądowy mając na względzie szacunek dla dorobku sądów administracyjnych jak i hołdując trafności oceny dokonanej już prawomocnie przez Sąd uznał, że strona skarżąca wykazała zasadność złożonego wniosku i - na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnośnie zaś żądania strony dotyczącego ustanowienia doradcy podatkowego w osobie A. S., to należy wskazać, że stosownie do treści art. 244 § 3 p.p.s.a, uprawnienie do wyznaczenia wskazanego imiennie przez wnioskodawcę pełnomocnika do reprezentowania go w sprawie niniejszej w ramach przyznanego prawa pomocy przysługuje w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym doradcą podatkowym Krajowej Radzie Doradców Podatkowych. Tut. Sąd poinformuje przywołany organ samorządu zawodowego o pełnym zakresie wniosku strony skarżącej.