II SA/Lu 1004/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 lutego 2012 r. sprawy ze skargi B. M. i W. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego dotyczącego zmiany sposobu użytkowania lokalu I. uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz B. M. i W. M. kwotę 774 (siedemset siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. W piśmie z dnia [...] czerwca 2011r. W. i B. małż. M. zawiadomili Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta [...] o samowolnym wykonaniu przez A. O. zmiany przeznaczenia stropodachu nad pomieszczeniem socjalnym w ich lokalu użytkowym, stanowiącym odrębną własność, położonym na parterze budynku wielorodzinnego znajdującego się przy ulicy L. P. [...] w C.. Wyjaśnili, że w wyniku samowolnie wykonanych przez niego robót budowlanych polegających na położeniu płytek podłogowych i budowę barierki, stropodach został zamieniony na taras. Według zgłaszających roboty te zostały wykonane bez jakiejkolwiek dokumentacji i zachowania procedur budowlanych oraz w sposób wadliwy, powodujący przeciekanie wody i wilgoć we wspomnianym pomieszczeniu. Decyzją z dnia [...] września 2011r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego miasta [...] postępowanie w sprawie umorzył. W uzasadnieniu wyjaśnił, że taras jest przynależny do lokalu nr 3, a prace przy jego wykonaniu zostały zakończone w 1997r. Wówczas został ułożony gres, wykonano balustrady oraz zdemontowano częściowo balustradę balkonu w lokalu nr 3 tworząc w ten sposób przejście z balkonu na taras. Zdaniem organu wspomniane roboty były zgodne z treścią decyzji kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 1996r., udzielającej Spółdzielni Mieszkaniowej "E’’ pozwolenia na zabudowę prześwitu bramowego w budynku na sklep spożywczo - przemysłowy. W projekcie budowlanym przewidziano perspektywiczne wykorzystanie dachu na taras mieszkania I piętra po przebudowie obudowy istniejącego balkonu. Wspomniane roboty zostały wykonane przez inwestora w 1997r. podczas zabudowy wspomnianego prześwitu i od tamtego czasu funkcjonuje taras. W ocenie organu nie można zatem twierdzić, że " od czasu zakończenia robót budowlanych wystąpiły przesłanki opisane w art.71 ust.1 i 2 prawa budowlanego tzn. nie nastąpiła zmiana warunków pracy, zdrowotnych, higieniczno – sanitarnych, układ lub wielkość obciążeń, które to zobowiązują do zgłoszenia właściwemu organowi architektoniczno – budowlanemu zmiany sposobu użytkowania lokalu". Wobec powyższego organ uznał prowadzone postępowanie w sprawie za bezprzedmiotowe. Zauważył natomiast, że wykorzystywanie cudzej nieruchomości w sposób pozbawiony podstaw prawnych i wiążące się z tym nieprawidłowe korzystanie z cudzej własności, może stosownie do okoliczności, stanowić źródło roszczeń opartych na ochronie własności, dochodzonych na drodze cywilno – prawnej przed sądem powszechnym. Po rozpoznaniu odwołania W. i B. M. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] zaskarżoną decyzją umorzył postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy wyjaśnił, że stroną postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części jest wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, co wynika z art.61 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane ( tekst jedn. Dz. U z 2010r., Nr 243, poz. 1623 ze zmianami ). Zarówno odwołujący się jak i inwestor są członkami wspólnoty Mieszkaniowej " D.’’ przy ulicy L. [...], przy czym nie wchodzą w skład Zarządu Wspólnoty. Podmiotowość prawna wspólnoty mieszkaniowej czyni natomiast, że w sprawach administracyjnych z zakresu utrzymania obiektów budowlanych, jeśli przedmiot dotyczy części wspólnych budynku, pod pojęciem właściciela mieści się wspólnota mieszkaniowa, a nie właściciele poszczególnych lokali, stanowiących przedmiot odrębnej własności. W takiej sytuacji właściciele lokalu mieszkalnego, a zarazem współwłaściciele części wspólnych budynku mieszkalnego w której funkcjonuje wspólnota nie są stronami postępowania. W sytuacjach zatem, dla których zastrzeżona jest kompetencja wspólnoty mieszkaniowej, a takimi są czynności określone w art. 21 ust.1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali ( tekst jedn. Dz. U z 2000r. Nr 80, poz. 903 ze zmianami ) za członków wspólnoty mieszkaniowej działa wyłącznie wspólnota, reprezentowana przez zarząd. Oznacza to zdaniem organu, że odwołujący się mają w omawianej sprawie jedynie interes faktyczny, nie uprawniający ich do udziału w sprawie. Uprawnienia strony wynikają bowiem z przepisów prawa materialnego, których w tym przypadku jest brak. Konsekwencją braku statusu strony jest natomiast umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. i B. M. zarzucili decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] naruszenie art. 5 ust.1 pkt.9 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane polegające na naruszeniu interesów osób trzecich oraz art. 28 kpa w związku z art. 28 § 2 ustawy prawo budowlane poprzez błędne uznanie, że nie mają oni interesu prawnego w sprawie. W ocenie skarżących zestawienie treści wspomnianego art. 5 ust.1 pkt 9 prawa budowlanego oraz art. 28 kpa pozwala stwierdzić, że w postępowaniu budowlanym stroną zawsze jest inwestor, a nadto te osoby, którym przysługują prawa do nieruchomości usytuowanych w obszarze oddziaływania obiektu, jeśli budowa, zmiana może mieć wpływ na uzasadnione interesy tych osób. Podzielając stanowisko, co do zasady, że interesy osób posiadających odrębne prawo własności chronione są i uwzględniane w ramach statutowej działalności wspólnoty mieszkaniowej, reprezentowanej przez zarząd, skarżący zaznaczyli, że także członek wspólnoty mieszkaniowej może występować w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony, o ile wykaże swój zindywidualizowany interes prawny, wynikający z przepisów prawa materialnego. Nie można zatem wywodzić, że w każdej sytuacji za członków wspólnoty działa jej zarząd. Zdaniem skarżących roboty budowlane polegające na zmianie stropodachu na taras spowodowały zawilgocenie i pogorszenie warunków higieniczno – sanitarnych w ich lokalu, a nie tylko w części wspólnej budynku. Wykonane w ten sposób roboty naruszają ich interes prawny, przez bezprawne ograniczenie korzystania z prawa odrębnej własności i fizyczne uszkodzenie lokalu. Stąd też udział ich w postępowaniu jest uzasadniony. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], podtrzymując dotychczasową argumentację, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 29 k.p.a. stronami postępowania administracyjnego mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne oraz organizacje społeczne - również jednostki nie posiadające osobowości prawnej. Z kolei art. 28 k.p.a. stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przesłanką uzyskania przez dany podmiot statusu strony postępowania administracyjnego jest to zatem to, czy legitymuje się interesem prawnym lub obowiązkiem, ze względu na który żąda czynności organu lub którego dotyczy postępowanie. Zgodne z treścią art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz.U. z 2000r., nr 80, poz. 903 ze zm.) ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. Choć w świetle art.33 k.c wspólnota mieszkaniowa nie ma osobowości prawnej, to w orzecznictwie sądowym przeważa pogląd o uznaniu jej za jednostkę organizacyjną posiadająca zdolność prawną, odrębnie od osób uczestniczących w tej wspólnocie ( uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 2007r. III CZP 65/07 OSNC 2008/7-8/69 ). W uchwale z dnia 26 listopada 2001r. ( OPK 19/01 ONSA 2002 r. Nr 2, poz. 68) Naczelny Sąd Administracyjny uznając, iż wspólnota mieszkaniowa może mieć przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa stwierdził, że wykładnia art. 29 kpa nie może prowadzić do sytuacji, w której wspólnota mieszkaniowa nie mogłaby brać udziału w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym, w którym wydawano by decyzję normującą jej prawa i obowiązki. Nie można jednak z powyższego wywodzić wniosku, że we wszystkich sytuacjach i za wszystkich członków wspólnoty mieszkaniowej działa wyłącznie wspólnota. Trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 czerwca 2010r. ( II OSK 729/09 LEX Nr 597816 i powołane tam orzecznictwo), powołanym zresztą w skardze, że błędem jest automatyczne utożsamianie interesu prawnego wspólnoty mieszkaniowej z interesem prawnym poszczególnych właścicieli lokali mieszkalnych. Działania wspólnoty, reprezentowanej przez zarząd dotyczą co do zasady nieruchomości wspólnej określonej przez art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali. Wynika to wprost z jej przepisów Rozdziału 4, a w szczególności z art. 21 ust. 1 u.w.l. i art. 22 ust. 1 i ust. 3, gdzie ponadto w pierwszym ze wskazanych przepisów ustawodawca wyraźnie sygnalizuje samoistność właścicieli lokali i wspólnoty mieszkaniowej. Stąd też uzasadnione jest stanowisko, że każdy właściciel lokalu stanowiącego w myśl art. 2 ust. 1 powołanej ustawy odrębną nieruchomość, może mieć swój własny interes prawny podlegający ochronie nie tylko w oparciu o przepisy prawa administracyjnego, ale także na podstawie materialnoprawnych regulacji z zakresu prawa cywilnego ( por. także wyrok NSA z dnia 24 lutego 2009r. II OSK 233/08 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2008r. II OSK 1912/06 LEX nr 510758). W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że taras, który powstał na skutek robót budowlanych przeprowadzonych na stropodachu lokalu stanowiącego odrębną własność skarżących służy wyłącznie do użytku właściciela lokalu nr. 3 , co w świetle art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali oznacza, iż nie jest częścią nieruchomości wspólnej. Skoro skarżący podali, że skutkiem powstania tarasu jest przenikanie wody do ich lokalu i zawilgocenie ścian pomieszczenia socjalnego to słusznie upatrują swój interes prawny w prawie do niezakłóconego korzystania z przysługującego im prawa własności, którego nie można nie uznać za interes dający jej status strony w rozumieniu art. 28 kpa. Trudno bowiem uznać, że definicja strony - którą jest również właściciel nieruchomości - nie obejmuje właściciela lokalu uzytkowego, będącego jednocześnie członkiem wspólnoty mieszkaniowej i współwłaścicielem nieruchomości wspólnej. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a ) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zmianami ) należało uchylić zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w związku z art.200 powołanej ustawy i § 18 ust.1 pkt.1 lit.c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U Nr 163, poz. 1348 ze zmianami ).