II SA/Lu 1015/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie: Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (spr.), Protokolant Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2004 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę. Wojewoda zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) oraz wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002r. Nr 78, poz. 716), po rozpatrzeniu odwołania A. G. od decyzji Wójta Gminy nr [...] z dnia [...]. w przedmiocie odmowy wymeldowania S. C. z pobytu stałego z lokalu nr [...] w K., gmina W. – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że postępowanie w sprawie wymeldowania S. C. z lokalu położonego w miejscowości K. , gmina W., wszczęto w dniu [...] kwietnia 2003 r. na wniosek A. G. Na okoliczność ustalenia miejsca zamieszkania S. C. składali wyjaśnienia S. C. i A. G. Oboje oświadczyli, że S. C. mieszka w spornym lokalu od 20 lat. Podczas kontroli meldunkowej w lokalu nr [...] w K. przeprowadzonej na wniosek Wójta Gminy przez Posterunek Policji w W. ustalono, że pod wyżej wymienionym adresem zamieszkuje S. C. Sprawdzając jego dowód osobisty stwierdzono, że S. C. jest zameldowany w tym lokalu od dnia [...] maja 1983r. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Wójt Gminy decyzją nr [...] z dnia [...] odmówił wymeldowania S. C. z lokalu nr [...] w K. Uzasadniając decyzję organ pierwszej instancji podniósł, że fakt zamieszkiwania S. C. w wyżej wymienionym lokalu potwierdzony przez Posterunek Policji w W. jest bezsporny. Wójt Gminy uważa, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od powyższej decyzji A. G. wniosła w dniu [...] odwołanie do Wojewody ]wnosząc o jej uchylenie i podnosząc, że nie ona zameldowała S. C. że nie wie, kto go zameldował. A. G. wniosła również o podanie podstawy prawnej, w oparciu o którą S. C. został zameldowany na stały pobyt. Wojewoda decyzją nr [...] z dnia [...], utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] Uzasadniając decyzję organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu pierwszej instancji w kwestii niedopuszczalności wymeldowania S. C. w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Podnoszony przez A. G. zarzut braku wyjaśnienia przez organ pierwszej instancji, na jakiej podstawie został zameldowany w przedmiotowym lokalu S. C., nie jest zdaniem organu odwoławczego zasadny. S. C. w K. został zameldowany w dniu 12 maja 1983r. w oparciu o obowiązujące przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 14, poz. 85). W myśl art. 9 ust. 1 tej ustawy przy dokonywania zameldowania należało przedłożyć wyłącznie dokument stwierdzający tożsamość osoby. Nie istniał natomiast wymóg potwierdzania przez właściciela danego lokalu lub jego najemcę prawa osoby meldowanej do przebywania w tym lokalu. Wojewoda podniósł również, że ustalenie, kto złożył podpis na druku meldunkowym w 1983r., nie jest możliwe z uwagi na to, że zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin (Dz. U. z 1999r. Nr 112, poz. 1319 z późn. zm.), okres archiwizacji druków meldunkowych wynosi 5 lat i po tym okresie są one makulowane. Na decyzję organu odwoławczego A. G. w dniu [...] sierpnia 2003r. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji z uwagi na obrazę przepisów prawa procesowego. Jej zdaniem niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a przede wszystkim w jaki sposób doszło do zameldowania S. C. w przedmiotowym lokalu, nie dołączono do akt sprawy druku meldunkowego właściciela lokalu i, co za tym idzie, dokonano dowolnej oceny dowodów. Zarzuciła również decyzji obrazę art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę, zważył, co następuje: Dokonując zgodnie z kompetencjami wojewódzkiego sądu administracyjnego kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, na wstępie należy wyjaśnić, że materia ewidencji ludności została uregulowana w ustawie z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.). Z przepisów tej ustawy wynika, że ewidencja ludności polega między innymi na rejestracji danych o miejscu pobytu osób (art. 1 ustawy). Aby rejestracja taka mogła być skutecznie prowadzona, ustawa wprowadza obowiązek meldunkowy, któremu podlegają osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wykonywanie obowiązku meldunkowego przejawia się w szczególności poprzez zameldowanie się w miejscu pobytu stałego lub czasowego oraz poprzez wymeldowanie się z miejsca pobytu stałego lub czasowego (art. 2 i art. 4 ustawy). Zgodnie z art. 5 powołanej ustawy osoba posiadająca obywatelstwo polskie i przebywająca stale na polskim terytorium ma obowiązek zameldować się na pobyt stały, przy czym w tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego. Przez pobyt stały należy rozumieć zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego tam przebywania (art. 6 ustawy). Stosownie do art. 9 ustawy osoba dopełniająca obowiązku meldunkowego powinna przedstawić dowód osobisty, a w uzasadnionych przypadkach inny dokument pozwalający na ustalenie tożsamości. Czynność wymeldowania uregulowano w art. 15 powołanej ustawy. Powinna dopełnić jej osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub pobytu czasowego trwającego dłużej niż 2 miesiące (art. 15 ust. 1 ustawy). Ponadto organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, a także osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić (art. 15 ust. 2 ustawy). Organem administracyjnym, który jest zobowiązany dokonać czynności zameldowania lub wymeldowania, jest organ gminy prowadzący ewidencję ludności. Dokonuje on czynności zameldowania lub wymeldowania w formie czynności materialno-technicznej, na podstawie zgłoszenia, poprzez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu (art. 47 ustawy w związku z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 października 1991r., III AZP 6/91 – OSNC 1992 nr 4, poz. 51). W przedmiotowej sprawie skarżąca wnosi o uchylenie decyzji utrzymującej w mocy decyzję, którą organ gminy odmówił wymeldowania S. C. z zamieszkiwanego i przez nią domu nr [...] w K. (gmina W.). Jak wyjaśniono powyżej, organ gminy orzeka o wymeldowaniu danej osoby z miejsca pobytu stałego z urzędu lub na wniosek innej osoby - na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przepis ten odwołuje się wprost do art. 9 ust. 2 ustawy, który na przestrzeni lat obowiązywania ustawy ulegał istotnym zmianom, jednakże od dnia 19 czerwca 2002r. nie obowiązuje. Z tym dniem utracił moc na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. (Dz. U. Nr 78, poz. 716), w którym orzeczono niezgodność tego przepisu z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny stwierdził bowiem, że "ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu." W związku z powyższym przepis art. 15 ust. 2 należy interpretować tak, że podstawę orzekania o wymeldowaniu osoby z miejsca stałego pobytu stanowić może tylko przesłanka opuszczenia lokalu bez wymeldowania się lub w sytuacji, gdy nowego miejsca danej osoby nie można ustalić - przesłanki opuszczenia lokalu i nieprzebywania w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy. W świetle materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie, w szczególności w świetle zeznań złożonych w trakcie postępowania wyjaśniającego przed organem pierwszej instancji przez S. C. i A. G. oraz pisma Kierownika Posterunku Policji o kontroli meldunkowej przeprowadzonej w lokalu nr [...] w K., należy uznać za fakt bezsporny zamieszkiwanie przez S. C. pod wyżej wymienionym adresem. Zatem przesłanka zastosowania art. 15 ust. 2, tj. przesłanka opuszczenia przez daną osobę miejsca stałego pobytu, nie została spełniona. Co więcej skarżąca A. G. sama potwierdziła ten fakt przyznając w postępowaniu wyjaśniającym w dniu 7 maja 2003r., że "C. S. mieszka cały czas w spornym lokalu". Powyższe ustalenia przesądzają o niedopuszczalności wydania decyzji o wymeldowaniu S. C. i o prawidłowości decyzji organów obu instancji w postępowaniu administracyjnym. Dalej odnosząc się do zarzutu skarżącej, że decyzja Wojewody obraża przepisy prawa procesowego poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w tym okoliczności, w jakich doszło do zameldowania S. C. w przedmiotowym lokalu, należy podkreślić, iż zgodnie z art. 80 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a fakt, czy dana okoliczność została udowodniona, ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W postępowaniu wszczętym na wniosek o wymeldowanie danej osoby z lokalu, organ administracyjny ma obowiązek, zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu wyjaśnienia, czy doszło do opuszczenia miejsca stałego pobytu przez tę osobę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpatrując skargę A. G. stwierdził, że organy obu instancji w postępowaniu administracyjnym zgromadziły w celu ustalenia, czy zachodzi przesłanka art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wyczerpujący materiał dowodowy, wystarczający w świetle przepisów art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego do udowodnienia okoliczności, że S. C. zamieszkuje w lokalu nr [...] w K. i nie opuścił tego lokalu. Na marginesie zaznaczyć trzeba, że przeprowadzając postępowanie o wymeldowanie danej osoby z lokalu na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ administracji publicznej nie jest zobowiązany do przeprowadzania wyjaśnień dotyczących okoliczności zameldowania tej osoby w lokalu. Mimo to zapoznając się z materiałem dowodowym zgromadzonym w przedmiotowej sprawie oraz przepisami prawnymi obowiązującymi w dacie zameldowania S. C., należy stwierdzić, że na dzień [...] maja 1983r., tj. na dzień zameldowania S. C. w lokalu nr 6 w K., obowiązywał art. 9 ustawy w pierwotnym brzmieniu: "1. Przy dopełnianiu obowiązku meldunkowego należy przedstawić dokument stwierdzający tożsamość. 2. Terenowy organ administracji państwowej może w uzasadnionych przypadkach uznać za wystarczające przedstawienie mu innego dokumentu niż określony w ust. 1." Uregulowanie to nie zakładało zatem łączności pomiędzy zameldowaniem a uprawnieniem do przebywania w lokalu. Dopiero od dnia 1 lipca 1984r., po zmianie wprowadzonej ustawą z dnia 26 kwietnia 1984r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984r. Nr 26, poz. 132), art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych otrzymał brzmienie: "Przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie". Oznaczało to, że od dnia 1 lipca 1984r. do dnia 19 czerwca 2002r., z którym Trybunał Konstytucyjny uchylił moc art. 9 ust. 2, podczas dokonywania czynności zameldowania powinno było zostać udowodnione prawo osoby, której dotyczyła czynność zameldowania, do przebywania w danym lokalu. Przepis ten doprecyzowywał § 7 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 czerwca 1984r. (Dz. U. Nr 32, poz. 176) w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności, zgodnie z którym wyżej wymienionego potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu miał dokonywać właściciel lub zarządca budynku. Brak uprawnienia S. C. do przebywania w lokalu nr [...] w K. w dacie jego zameldowania oraz istnienie uzasadnionego podejrzenia co do braku zgody właściciela lub zarządcy budynku na to przebywanie - podnosiła A. G. W odpowiedzi na ten zarzut powtórzyć należy, że S. C. został zameldowany w czasie, gdy wymóg potwierdzania uprawnienia do lokalu jeszcze nie obowiązywał. Zatem zarzut skarżącej o obrazę przepisu art. 9 ust. 1 ustawy i błędną interpretację tego przepisu jest bezzasadny. Organ dokonujący zameldowania w dniu [...] maja 1983r. S. C. nie miał obowiązku ustalenia, czy S. C. miał tytuł prawny do przebywania w danym lokalu, czy nie. W konsekwencji powyższych wyjaśnień dotyczących postępowania dowodowego należy zauważyć, że rozstrzygając sprawę w przedmiocie wymeldowania S. C. organ administracyjny nie miał obowiązku badać podnoszonych przez A. G. okoliczności nabycia przez S. C. lokalu nr [...] w K. dopiero w dniu [...] marca 1987r., prawa pierwokupu przysługującego A. C. w odniesieniu do tego lokalu i faktu nieskorzystania z tego prawa, ponieważ, jak wyjaśniono powyżej, w świetle przepisów o obowiązku meldunkowym obowiązujących na dzień [...] maja 1983r. podczas wykonywania przez organ czynności materialno-technicznej zameldowania danej osoby, organ ten był obowiązany jedynie stwierdzić, czy zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy S. C. miał zamiar stałego przebywania w tym lokalu oraz zgodnie z art. 9 ust. 1 zapoznać się z dokumentem stwierdzającym tożsamość S. C. i na tej podstawie zameldować go w lokalu nr [...] w K.. Podkreślić jedynie należy, że prawo własności w odniesieniu do tego lokalu przysługujące S. C. może być dodatkową, obok faktu zamieszkiwania przezeń w tym lokalu, okolicznością przesądzającą o niedopuszczalności wymeldowania S. C. z danego lokalu. Nawiązując do powyższego, w materii zarzutu niewyjaśnienia przez organy administracyjne okoliczności złożenia druku meldunkowego oraz podpisu na nim widniejącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie podtrzymuje stanowisko Wojewody, że zweryfikowanie druku meldunkowego dotyczącego zameldowania S. C. w lokalu nr [...] w K. nie ma znaczenia dla sprawy w przedmiocie wymeldowania z lokalu stałego pobytu, a ponadto jest niemożliwe z uwagi na fakt, że zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1999r. Instrukcja kancelaryjna dla organów gmin i związków międzygminnych (Dz. U. Nr 112, poz. 1319) okres archiwizacji druków meldunkowych wynosi 5 lat i po tym okresie są one makulowane. Ponadto ustalenie, kto złożył podpis na druku meldunkowym w 1983r. i czy podpis nie został sfałszowany, nie może mieć wpływu na okoliczność, że w 1983r. S. C. został zameldowany zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami w tym przedmiocie, a wśród przesłanek art. 15 ust. 2 regulującego wymeldowanie nie ma przesłanki nieprawidłowości zaszłych podczas zameldowania tej osoby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznaje zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania. Z tych też względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), należało orzec jak w sentencji.