II SA/Lu 1016/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 lutego 2013 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej I. oddala skargę; II. przyznaje [...] M. C. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej we W. działając z upoważnienia Wójta Gminy W. zmienił decyzję z dnia 6 września 2010r. wydaną w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt Z. D. w Domu Pomocy Społecznej w P. i ustalił, że kwota opłaty wynosi 562,34 zł co stanowi 59,54% otrzymywanego świadczenia. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że w trakcie wywiadu środowiskowego ustalił, że od dnia 1 marca 2012 r. zmieniła się sytuacja dochodowa strony. Wskutek waloryzacji kwota emerytury została podwyższona o 56,61 zł, a zatem ta zmiana ma wpływ na wysokość świadczenia , bowiem przekroczyła 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Organ powołał art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że mieszkaniec domu pomocy społecznej ponosi odpłatność nie więcej niż 70% swojego dochodu, co w rozpatrywanej sprawie stanowi kwota 662,34 zł. Opłata za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w P. wynosi 2339 zł. Biorąc pod uwagę, że strona jest częściowo zwolniona z ponoszenia opłaty na podstawie decyzji z dnia 12 marca 2012 r., opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej ustalono w kwocie 562,34 zł. Do ponoszenia pozostałej kwoty 1766,66 zł zobowiązana jest Gmina Włodawa. W odwołaniu od tej decyzji Z. D. podniósł, że pomimo uchylenia decyzji organu I instancji przez Kolegium, nadal kwota odpłatności wynosi 59,4% otrzymywanego świadczenia, musi dopłacać 160,15 zł podczas gdy z ZUS-u otrzymuje tylko 159zł. Dodał, że na leki wydaje 110,92 zł miesięcznie, a ponadto wykupuje leki prywatnie, zaś ze świadczenia emerytalnego egzekwowana jest kwota 231 zł. Wyjaśnił także, że musi zakupić odzież, obuwie i bieliznę. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2012 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią tego przepisu decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art.11,12,107 ust.5. W dalszej części organ powołał art. 61 ust.1 pkt 1 ustawy, który stanowi, że obowiązany do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej jest mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka. Opłata ta stanowi nie więcej niż 70% dochodu (ust. 2). W sprawie niniejszej decyzją z dnia 6 września 2010 r. organ I instancji ustalił, że od dnia 3 września 2010 r. Z. D. zobowiązany jest do ponoszenia odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w P. w wysokości 70% otrzymywanego świadczenia, tj. 613 zł. Na wniosek skarżącego organ zwolnił go częściowo z ponoszenia opłaty decyzją z dnia 20 czerwca 2011r. i zobowiązał do ponoszenia opłaty w wysokości 418,42 zł, co stanowi 46,68% pobieranego świadczenia. Kolejną decyzją z dnia 12 marca 2012 r. organ I instancji zmienił decyzję z dnia 6 września 2010 r. i częściowo zwolnił skarżącego z opłaty w wysokości 100 zł miesięcznie w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r., jednocześnie zobowiązując do uiszczania opłaty w kwocie 522,71 zł miesięcznie, co stanowi 58,76% pobieranego świadczenia. Na skutek dokonanej przez ZUS waloryzacji emerytury Z. D., od dnia 1 marca 2012 r. uprawniony jest on do pobierania kwoty 793,20 zł (netto) oraz zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł. Łącznie jego dochód wynosi 946,20 zł. Jako mieszkaniec domu pomocy społecznej skarżący zobowiązany jest do ponoszenia opłaty w wysokości 70% swojego dochodu tj. kwoty 662,34 zł pomniejszonej o kwotę 100 zł z tytułu częściowego zwolnienia. Niewątpliwie dochód skarżącego od 1 marca 2012 r. zwiększył się o kwotę 56,61 zł, a zmiana dochodu przekroczyła 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (477 zł). Zatem w ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo zastosował art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, zaznaczając, że wydana decyzja wywiera skutki na przyszłość. Kolegium zwróciło jednocześnie uwagę, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach nawet mieszkaniec domu pomocy społecznej może ubiegać się o przyznanie świadczenia w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej (np. zakup odzieży, obuwia, bielizny). W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżący Z. D. ponownie przytoczył argumenty, które przedstawiał w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Między innymi opisał swój stan zdrowia, konieczność ponoszenia wydatków na leki. Wnosi o obniżenie odpłatności za pobyt w domu pomocy do 46%. Uważa, że spełnia przesłanki do zwolnienia go w całości lub w części z opłaty. W odpowiedzi na skargę Kolegium wnosi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm., zwanej dalej ustawą). Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja, którą podwyższono skarżącemu odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w P. w związku z waloryzacją świadczenia emerytalnego od dnia 1 marca 2012 r. Rozstrzygnięcie to zdaniem Sądu odpowiada obowiązującym przepisom, wobec czego skarga nie mogła zostać uwzględniona. W myśl art. 60 ust.1 ustawy pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, który ustala odpowiednio właściwy organ wykonawczy jednostek samorządu terytorialnego i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym do 31 marca każdego roku (ust. 2). Natomiast art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy stanowi, że mieszkaniec domu obowiązany jest do wnoszenia opłaty w wysokości do 70% swojego dochodu. Różnicę pomiędzy wniesioną opłatą a średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej uiszczać ma natomiast gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej (ust. 2 pkt 3). Zatem z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej skarżący zobowiązany jest do wnoszenia opłaty w wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania pensjonariusza, nie więcej niż 70% uzyskiwanego dochodu. Bezsporne jest, że miesięczny koszt utrzymania mieszkańca Domu Pomocy Społecznej w P. wynosi 2339 zł. Jak wynika natomiast ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego od dnia 1 marca 2912 r. uległ podwyższeniu dochód skarżącego z kwoty 889,59 zł (tj.736,59 zł emerytura netto + 153 zł zasiłek pielęgnacyjny) do kwoty 946,20 zł (tj.793,20 zł emerytura netto + 153 zł zasiłek pielęgnacyjny). Zatem dochód ten wzrósł o kwotę 56,61 zł, a więc zmiana dochodu przekroczyła 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (477 zł). Fakt ten uzasadniał wydanie przedmiotowej decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy w związku z art. 106 ust. 3b ustawy. Z przepisów tych wynika, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia (...). Zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenia niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 106 ust. 3b ustawy). Organy administracji prawidłowo obliczyły dochód skarżącego mając na uwadze art. 8 ust. 3 ustawy, a także kwotę o jaką dochód ten wzrósł w związku z waloryzacją świadczenia emerytalnego. W sposób poprawny i czytelny przedstawiły sposób obliczenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, która wynosi 562,34 zł, przy uwzględnieniu przyznanego skarżącemu zwolnienia z odpłatności w kwocie 100 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. (na podstawie decyzji organu I instancji z dnia 12 marca 2012 r.). Skarżący zobowiązany został do uiszczania kwoty 562,34 zł od dnia 1 sierpnia 2012 r. Jednocześnie wyjaśniono skarżącemu, że kwota ta stanowi 59,4% otrzymywanego świadczenia, a więc spełnia przesłanki wynikające z art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy (odpłatność nie może przekraczać 70% dochodu mieszkańca domu). Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze uznać należy, że są one bezzasadne. Co do zarzutu, że skarżący ponosi wydatki związane z leczeniem i z tego tytułu powinien być zwolniony z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej należy podkreślić, że właśnie z tej przyczyny decyzją z dnia 12 marca 2012 r. organ I instancji zwolnił Z. D. z opłaty w wysokości 100 zł miesięcznie w okresie od 1 stycznia 2012r. do 31 grudnia 2012r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 maja 2012 r. utrzymało w mocy powyższą decyzję, zaś skarżący nie wniósł skargi do sądu na tą decyzję. Ustalając wysokość opłaty organy administracji zbadały sytuację osobistą i materialną skarżącego. Z ustaleń tych wynika, że po uiszczeniu opłaty i potrąceniu przez komornika kwoty 231 zł z tytułu zadłużenia, pozostaje mu do dyspozycji kwota 152,86 zł miesięcznie (946,20 zł – 562,34 zł – 231 zł). Zatem, w ocenie Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo oceniły sytuację skarżącego, uznając, że nastąpiła zmiana tej sytuacji uprawniająca organy do zastosowania art. 106 ust. 5 ustawy i do zmiany odpłatności na przyszłość, tj. od 1 sierpnia 2012 r. Dodatkowo podkreślić należy, że w uzasadnieniu decyzji Kolegium pouczyło skarżącego o możliwości ubiegania się o przyznanie świadczenia przewidzianego w ustawie o pomocy społecznej (np. na zakup odzieży, obuwia, bielizny, gdyż takie potrzeby wymienił w skardze). Natomiast zbadanie zarzutu dotyczącego nieprawidłowego postępowania pracowników Domu Pomocy Społecznej i Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. nie należy do kompetencji Sądu. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawie art.151 ppsa. O kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 ppsa i § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348).