II SA/Lu 102/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2008 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata postanawia: przyznać A.J. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. A.J. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W związku z tym, iż przedmiot postępowania - zasiłek rodzinny i dodatek do zasiłku - mieści się w kategorii spraw dotyczących pomocy i opieki społecznej w przedmiotowej sprawie skarżący nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych, ponieważ w myśl unormowania art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" nie mają obowiązku uiszczać kosztów sądowych strony skarżące działania lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Dlatego też wniosek złożony na urzędowym formularzu rozpoznano jedynie w części dotyczącej ustanowienia adwokata. Ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia, które stanowi środek dowodowy, za pomocą którego strona skarżąca wykazuje zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym liczącym łącznie [...] osób, w tym [...] dzieci. Dwoje dorosłych dzieci nie uzyskuje dochodów. Wspólne gospodarstwo domowe skarżącego osiąga dochody z tytułu jego emerytury w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, z tytułu renty jego żony w wysokości [...] zł brutto oraz z tytułu zasiłków rodzinnych w wysokości [...] zł. Łączny dochód jego gospodarstwa wynosi więc [...] zł brutto. Ze złożonego oświadczenia wynika również, iż mieszkanie wnioskodawcy o powierzchni [...] m2 jest wynajmowane z urzędu miasta. Wnioskodawca podnosi, iż jego rodzina spłaca miesięcznie czynsz w wysokości około [...] zł. Opłata za ogrzewanie wynosi około [...] zł. Opłata za energię elektryczną wynosi około [...] zł. Natomiast opłata za gaz wynosi [...] zł. Wydatki na leki i leczenie około [...] zł. Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o ustanowienie adwokata stwierdził, że: Biorąc pod uwagę, iż możliwość ponoszenia kosztów postępowania (w tym przypadku kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika) musi być realna i istnieć w momencie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić, iż zasługuje on na uwzględnienie w zakresie objętym rozpoznanym wnioskiem. Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu (bądź referendarza sądowego) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęty do rozpoznania wniosek o ustanowienia adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Zakres prawa pomocy powinien być kształtowany również obiektywnymi potrzebami podyktowanymi względami racjonalnego prowadzenia swojej sprawy. Celem prawa pomocy jest zapewnienie stronie dostępu do sądu. Przedstawione przez wnioskodawcę oświadczenie na okoliczność jego sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej dają podstawy do przyjęcia, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania związanych z ustanowieniem adwokata. Z tych względów działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.