II SA/Lu 1025/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca),, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Asystent sędziego Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 lipca 2015 r. sprawy ze skargi B. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do schroniska dla bezdomnych mężczyzn i ustalenia odpłatności oddala skargę. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] maja 2014 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 8 ust. 1 i 3, art. 48 ust. 1 i 2 i art. 58 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 163 z późn. zm., zwanej dalej u.p.s.) i § 3 załącznika nr 3 uchwały Nr [...] Rady Miasta L. z dnia [...] września 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych i ośrodkach wsparcia (Dz. Urz. Woj. L. . z 2013 r. poz. 3912) z upoważnienia Prezydenta Miasta L. przez Kierownika Działu do spraw Domów Pomocy Społecznej i Ośrodków Wsparcia Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. w przedmiocie skierowania B. F. do Schroniska dla bezdomnych mężczyzn w L., prowadzonego przez Charytatywne Stowarzyszenie Niesienia Pomocy Chorym Uzależnionym od Alkoholu "Nadzieja" od dnia 1 kwietnia 2014 r. do dnia 30 września 2014 r. i ustalenia odpłatności w wysokości 5% wartości pakietu usług, tj. [...] zł miesięcznie. Kolegium, przywołując treść art. 8 ust. 3 i ust 4, art. 48 ust. 1 i ust. 2, art. 51 ust. 4 oraz art. 97 ust. 1 i ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, uznało za zasadne skierowanie B. F. do Schroniska dla bezdomnych mężczyzn znajdującego się w L. przy ul. [...]. Organ podniósł, że w myśl § 3 załącznika Nr 3 Uchwały Nr [...] Rady Miasta L. z dnia 5 września 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych i ośrodkach wsparcia, wydanej na podstawie upoważnienia zawartego w art. 97 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, procentowa wysokość odpłatności za pobyt w całodobowym ośrodku wsparcia dla osoby samotnie gospodarującej, której dochód mieści się powyżej kryterium dochodowego w przedziale 100-150%, wynosi 5% wartości pakietu usług. Organ odwoławczy podkreślił, że z dokumentacji znajdującej się w aktach i wywiadu środowiskowego wynika, że B. F. jest właścicielem gruntów rolnych o powierzchni 1,203 ha przeliczeniowych. Jego łączny miesięczny dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi [...] zł (dochód z gospodarstwa rolnego - [...] zł, emerytura w wysokości [...] zł oraz zasiłek pielęgnacyjny - [...] zł). Kolegium wskazało, że dochód ten klasyfikuje się w przedziale 100 % - 150% dochodu osoby samotnie gospodarującej (542,00 zł) według tabeli odpłatności (załącznik nr [...] do powołanej wyżej Uchwały Rady Miasta L.), co kwalifikuje odwołującego do ponoszenia odpłatności za pobyt w schronisku w wysokości 5% kosztów usług. Kolegium wyjaśniło, że w schronisku odwołujący korzysta ze schronienia na kwotę [...]zł miesięcznie, wyżywienia na kwotę [...]zł miesięcznie, a także wsparcia specjalistów na kwotę [...]zł miesięcznie. Łączna wartość usług, z których odwołujący korzysta w ośrodku wynosi zatem [...] zł, natomiast odpłatność za pobyt w ośrodku wynosi 5% tej wartości, czyli [...] zł miesięcznie. Zdaniem Kolegium, opłata za pobyt w schronisku nie jest na tyle wysoka, aby odwołujący się nie był w stanie jej ponieść. Skargę na decyzję Kolegium wniósł B. F., kwestionując wysokość ustalonej przez organy odpłatności za pobyt w schronisku, która, jego zdaniem, została oparta na podstawie błędnie obliczonej przez organ wysokości jego dochodu. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do argumentów skargi, Kolegium stwierdziło, że są one niezasadne i nie wnoszą nic istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Podnosząc, że zaświadczenia o dochodach wystawiane przez organy są w większości niezgodne ze stanem faktycznym, ponieważ maskują przestępstwa, skarżący nie przedstawił żadnego orzeczenia sądu, które wskazywałoby, że wystawione zaświadczenia poświadczają stan faktyczny, który powstał w wyniku popełnienia przestępstwa. W przedmiotowym postępowaniu w sprawie skierowania skarżącego do schroniska dla bezdomnych mężczyzn znajdującego się w L. przy ul. [...] i ustalenia odpłatności za pobyt w nim organy opierały się na treści urzędowych zaświadczeń, które potwierdzają określone fakty lub stan prawny. Zdaniem Kolegium, zważywszy na posiadany dochód w wysokości [...] zł i otrzymywaną pomoc, w tym wyżywienie i zamieszkanie, ustalona odpłatność mieści się w sferze możliwości skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest umieszczenie skarżącego B. F. w schronisku dla bezdomnych w okresie od dnia 1 kwietnia 2014 r. do dnia 30 września 2014 r. i ustalenie odpłatności za ten pobyt w wysokości 5% wartości pakietu usług, tj. [...] zł miesięcznie. W świetle materiału dowodowego sprawy nie budzi wątpliwości okoliczność, że zaistniały określone w art. 48 ust. 1 i 2 u.p.s. podstawy do umieszczenia B. F. w schronisku dla bezdomnych. W myśl tego przepisu, osoba ma prawo do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania, jeżeli jest tego pozbawiona. Udzielenie schronienia następuje przez przyznanie tymczasowego miejsca noclegowego w noclegowniach, schroniskach, domach dla bezdomnych i innych miejscach do tego przeznaczonych. Rozstrzygnięcia w przedmiocie umieszczenia w schronisku dla bezdomnych skarżący zresztą nie zakwestionował. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do kwestii odpłatności za pobyt skarżącego w schronisku, wynoszącej [...] zł miesięcznie, ustalonej przy uwzględnieniu jego miesięcznych dochodów. Stosownie do treści art. 8 ust. 3 u.p.s., za dochód brany pod uwagę przy ustalaniu prawa do świadczeń z pomocy społecznej uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Z kolei, w myśl art. 8 ust. 4 pkt 6 u.p.s., do tego dochodu nie wlicza się dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Organy prawidłowo ustaliły miesięczny dochód B. F. z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku na kwotę [...]zł, przyjmując, że składa się nań dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł, emerytura w wysokości [...] zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...]zł (aktualizacja wywiadu środowiskowego – k. 7, zaświadczenie z KRUS – k. 10, pismo z Ośrodka Pomocy Społecznej – k. 78 akt organu pierwszej instancji, zaświadczenie Wójta [...] – k. 4 akt organu drugiej instancji). Dochód z gospodarstwa rolnego wliczany jest do dochodu skarżącego stosownie do treści art. 8 ust. 4 pkt 6 u.p.s., gdyż jest on właścicielem gruntów rolnych o powierzchni 1,2 hektara przeliczeniowego, a zatem przekraczającej 1 hektar przeliczeniowy (1,056 ha hektara przeliczeniowego oraz udział w 1/3 z gruntu rolnego o powierzchni 0,432 hektara przeliczeniowego; zaświadczenie Wójta Gminy [...] – k. 4 akt organu drugiej instancji). Kwestionowaną w skardze wysokość miesięcznego dochodu B. F. z 1 hektara przeliczeniowego organy ustaliły na podstawie art. 8 ust. 9 u.p.s. w związku z § 1 pkt 2 lit. d/ rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 823) na kwotę [...]zł. Odnosząc się do zarzutu skargi, należy podkreślić, że kwota ta wynika z przepisów prawa, stąd organy orzekające w sprawach pomocy społecznej nie mają prawa ustalać jej samodzielnie. Określenie rzeczywistego dochodu z konkretnego gospodarstwa rolnego jest poza tym obecnie w polskich warunkach, w stosunku do przeważającej liczby gospodarstw rolnych, praktycznie niemożliwe. Racjonalny i uzasadniony jest zatem sposób ustalania przeciętnego (szacunkowego) dochodu z hektara przeliczeniowego w oparciu o względnie obiektywne kryteria, jakimi są dane statystyczne (por. zdanie odrębne Sędziego Trybunału Konstytucyjnego T. L. do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt K 18/05). Przy zastosowaniu takiego zabiegu legislacyjnego w ten sam sposób traktuje się wszystkie osoby ubiegające się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej wykazujące się taką samą, relewantną (istotną) cechą, jaką jest posiadanie gospodarstwa rolnego. Niezależnie zatem od tego, czy właściciel gospodarstwa rolnego prowadzi na nim działalność rolniczą i uzyskuje z tego tytułu dochody, czy też nie, ustawodawca uznał, że sam fakt posiadania takiego gospodarstwa rolnego, które stanowi zazwyczaj majątek nieruchomy o znacznej wartości, powinno być uwzględnianie przy ocenie sytuacji finansowej osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne. Nie ulega bowiem wątpliwości, że osoby będącej właścicielem gospodarstwa o areale przekraczającym 1 hektar przeliczeniowy, nie można uznać za ubogą, nawet jeśli nie prowadzi na nim żadnej działalności, ani nie wykorzystuje w sposób przynoszący dochody, chociażby poprzez wydzierżawianie, wynajem lub sprzedaż. Z tych względów uzasadnionym było zastosowanie przez prawodawcę ustalanej ryczałtowo na podstawie danych statystycznych przybliżonej i potencjalnie możliwej wysokości dochodów osiąganych z pracy na 1 ha przeliczeniowym gospodarstwa rolnego (por. także S. Nitecki, Komentarz do ustawy o pomocy społecznej wraz z przepisami wykonawczymi, Wrocław 2013, s. 148-149). Ustawodawca nie określił stawek za pobyt w schronisku dla bezdomnych, pozostawiając to w gestii organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego. Art. 97 ust. 1 u.p.s. stanowi, że opłatę za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych ustala podmiot kierujący w uzgodnieniu z osobą kierowaną, uwzględniając przyznany zakres usług. Osoby nie ponoszą opłat, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty kryterium dochodowego. Ust. 5 tego przepisu upoważnia rady powiatu lub rady gminy do ustalania, w drodze uchwały, w zakresie zadań własnych, szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych. Na podstawie i w granicach tego upoważnienia Rada Miasta L. podjęła w dniu 5 września 2013 r. powołaną wyżej uchwałę Nr [...] w sprawie szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych i ośrodkach wsparcia. W myśl § 3 załącznika Nr [...] do tej uchwały, procentowa wysokość odpłatności za pobyt w całodobowym ośrodku wsparcia dla osoby samotnie gospodarującej, której dochód jest powyżej kryterium dochodowego w przedziale 100-150%, wynosi 5% wartości pakietu usług. Uzyskany przez skarżącego dochód z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku o umieszczenie w schronisku dla bezdomnych wyniósł [...] zł, a zatem przekroczył kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, wynoszące obecnie [...] zł (§ 1 pkt 1 lit. a/ rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej). W związku z tym, że dochód skarżącego przekroczył kryterium dochodowe w przedziale 100-150%, zasadnie przyjęto odpłatność za pobyt w całodobowym ośrodku wsparcia dla osoby samotnie gospodarującej w wysokości 5% wartości pakietu usług. Skoro wartość miesięcznego pakietu usług przyznanych skarżącemu w schronisku dla bezdomnych, na który składał się koszt schronienia, wyżywienia i wsparcia specjalistów, osiągnęła kwotę [...]zł, to organy prawidłowo przyjęły, że skarżący ma obowiązek uiszczać miesięczną odpłatność za pobyt w schronisku w kwocie [...]zł. Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nie narusza prawa, dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) oddalił skargę.