II SA/Lu 1034/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2024r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 1 września 2023r., znak: SKO.PS/40/583/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu decyzją z dnia 1 września 2023r., znak: SKO.PS/40/583/2023 po rozpatrzeniu odwołania M. K. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy H. z dnia 29 marca 2023r., Nr PS.4042.ŚP.182.23 o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem P. K.. W uzasadnieniu wyjaśniono, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia w dniu 28 lutego 2023r., dołączając orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Hrubieszowie z dnia 27 stycznia 2023r., którym zaliczono P. K. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności z wyjaśnieniem, że niepełnosprawność istnieje od 60 r. ż., zaś znaczny jej stopień od 12 maja 2022r. Odmawiając przyznania skarżącej świadczenia, organ I instancji podniósł, że nie zostało spełnione kryterium wieku powstania niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 b u.ś.r. wymaga, by niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia). Ponadto wskazał, że P. K. większość czynności związanych z codziennym funkcjonowaniem wykonuje samodzielnie i nie jest konieczna rezygnacja skarżącej z zatrudnienia. Poza tym organ zauważył, że P. K. mieszka razem z żoną i córką, która nie pracuje zawodowo, a więc w razie konieczności może sprawować opiekę nad ojcem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13 nie jest przeszkodą przyznania spornego świadczenia kryterium wieku, określone w art. 17 ust. 1b u.ś.r., jednak Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji podzielając stanowisko tego organu, że nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą a opieką nad mężem, co jest podstawowym warunkiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1u.ś.r.). Wyjaśnił, że rezygnacja z aktywności zawodowej musi być wymuszona przez konieczność sprawowania opieki nad chorym, zaś rozmiar tej opieki musi być na tyle duży, aby uniemożliwiał on podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. Jeżeli zaś sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a także w sytuacji, gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia z innych przyczyn, jak np. brak pracy czy swój stan zdrowia, wówczas świadczenie nie przysługuje. Zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie ma miejsce ta druga sytuacja. P. K. mieszka wraz z żoną oraz córką; leczy się wprawdzie onkologicznie, lecz jest osobą chodzącą, nie wymaga pomocy przy przemieszczaniu się, samodzielnie dba o higienę osobistą, myje się, goli, ubiera, spożywa posiłki, przyjmuje leki, mierzy ciśnienie. W trakcie wywiadu środowiskowego w dniu 13 marca 2023r. był sam w domu, żona z córką i zięciem pojechali do lekarza. Zakres opieki nad nim nie wymusza rezygnacji z podjęcia pracy zarobkowej przez skarżącą, chociażby w niepełnym wymiarze. Ponadto z wywiadu środowiskowego nie wynika, by skarżąca wykonywała przy mężu czynności ściśle opiekuńcze. Obiektywnie jest więc możliwe takie zorganizowanie opieki, aby skarżąca mogła podjąć zatrudnienie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. K., reprezentowana przez [...] P. F. domagała się uchylenia decyzji organów obu instancji, jako wydanych z naruszeniem: - art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. - art. art. 6, 7, 8, 9, 77, 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, że jej mąż P. K., pomimo stwierdzonej niezdolności do samodzielnej egzystencji, nie wymaga stałej opieki żony oraz poprzez istotne błędy w wywiadzie środowiskowym, który nie potwierdza złego stanu zdrowia P. K.. W uzasadnieniu zarzutów skargi podniesiono, że organy uprawnione do orzekania w przedmiocie świadczeń rodzinnych nie posiadają umocowania do zastępowania powiatowych i wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, lecz są związane orzeczeniem tych zespołów; nie mogą więc samodzielnie ustalać zakresu koniecznej opieki. Skoro wyspecjalizowany organ potwierdził w orzeczeniu, że mąż skarżącej nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej opieki drugiej osoby, gdyż jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, to organ nie może zasadnie dokonać odmiennych ustaleń w tym zakresie. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2019r., poz. 1172 ze zm.) w związku z art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r. do "znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji". Pojęcie "niezdolności do samodzielnej egzystencji" należy zaś odnieść do osób, u których występuje naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację (art. 4 ust. 4 ww. ustawy). Nie można pomniejszać czy odmawiać sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną tylko dlatego, że niektóre czynności są mniej czy bardziej absorbujące, zwłaszcza gdy osoba niepełnosprawna ma problemy z samodzielnym załatwieniem podstawowych życiowych potrzeb, a to odnosi się do męża skarżącej P. K.. Skarżąca podnosi, że wbrew ustaleniom organu, mąż jest obecnie osobą leżącą, nie ma czucia w nogach ani w rękach i jest osobą pampersowaną. Podczas wywiadu środowiskowego leżał w łóżku, więc pracownik nie był w stanie sprawdzić, czy jest on osobą samodzielnie chodzącą. Ustalenia wywiadu są niewiarygodne. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Kwestie sporne w sprawie dotyczą tego, czy skarżącej prawidłowo odmówiono ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wobec braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy (ewentualną) koniecznością rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia a opieką nad niepełnosprawnym mężem P. K.. Zdaniem Sądu, w zaskarżonej decyzji zaprezentowano prawidłową wykładnię prawa materialnego (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.), którą poprzedziły ustalenia faktyczne w zakresie niezbędnym do oceny zasadności zgłoszonego przez stronę wniosku. Zgodnie z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Bezsporne jest, że skarżąca jako żona niepełnosprawnego P. K. spełnia kryteria podmiotowe przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, zaś mąż posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Hrubieszowie z dnia 27 stycznia 2023r. o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sporna pozostaje natomiast kwestia wystąpienia w sprawie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia (niepodejmowania zatrudnienia) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Stanowisko Kolegium co do tego, że taki związek nie zachodzi, jest trafne. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych osób, które wywiązując się ze swojego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniają stałą i długotrwałą opiekę oraz pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają, czy też nie podejmują aktywności zawodowej. Pomoc państwa w formie świadczenia pielęgnacyjnego jest zatem udzielana wyłącznie w takich sytuacjach, gdy opieka nad osobą niepełnosprawną jest tak bardzo absorbująca, że konieczna jest rezygnacja przez opiekuna, albo nie jest możliwe podjęcie przez niego nawet takich form zarobkowania, które nie wymagają pracy w ogólnym wymiarze czasu pracy, maksymalnie przez osiem godzin na dobę. Stąd – wbrew przekonaniu skarżącej - do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest wystarczające samo orzeczenie potwierdzające niepełnosprawność członka rodziny, ale wymagane jest ponadto każdorazowo ustalenie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją lub niepodejmowaniem przez opiekuna zatrudnienia. Stanowisko to jest powszechnie wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 listopada 2023r., II SA/Po 460/23 i wskazane w nim wyroki NSA: z 24 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1575/22, z 14 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 1239/22, z 21 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 794/22, z 23 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 237/20). Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ analizował istnienie tego związku w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego (głównie bazując na informacjach podanych w toku wywiadu środowiskowego oraz w opisie czynności, jakie skarżąca wykonuje w ramach opieki nad mężem) i uznał, że taki związek w sprawie nie zachodzi. Sąd w pełni podziela ocenę organu, że biorąc pod uwagę rodzaj i intensywność czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą wobec męża, wykonywana opieka nie spełnia wymogu opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Analizy pojęcia "opieki" w sprawach z zakresu ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać przez pryzmat treści 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., ale również, przy uwzględnieniu ratio legis wprowadzenia świadczenia pielęgnacyjnego do systemu prawa. Celem przyznania świadczenia jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Przy czym nie budzi wątpliwości interpretacyjnych w kontekście dyrektyw wykładni celowościowej i co jest też powszechnie przyjęte w orzecznictwie sądowym, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam fakt opieki, ale z tego powodu, że zakres tej opieki w sposób obiektywny stanowi przeszkodę do podjęcia czy kontynuowania zatrudnienia. Chociaż ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, to jednak z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece dla potrzeb przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia "stała lub długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez osobę opiekującą się niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1148/20). Podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest zatem taka rezygnacja z pracy zarobkowej (niepodejmowanie jej), która jest spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13). Przesłankę niepodejmowania zatrudnienia przez opiekuna (rezygnacji z zatrudnienia) na gruncie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. należy rozumieć i wykładać zgodnie z treścią art. 3 pkt 22 u.ś.r., w którym ustawodawca zawarł legalną definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na gruncie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem, ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Z oświadczenia skarżącej z 21 lutego 2023r., dołączonego do wniosku o przyznanie świadczenia wynika, że w ramach opieki nad mężem skarżąca "zawsze": dokonuje pobudki męża, wykonuje czynności higieny (kąpiel, obcinanie paznokci, strzyżenie włosów, mycie protezy, mycie zębów, moczenie nóg), prowadzi męża do toalety, podmywa go, wymienia pieluchomajtki, przygotowuje ubrania i ubiera go, wykonuje ćwiczenia fizyczne (np. ruszanie stawów), mierzy mu ciśnienie, podaje leki, przygotowuje i podaje posiłki, karmi, sprząta, pierze, prasuje, odbywa z mężem wizyty lekarskie, opłaca rachunki, robi zakupy, realizuje recepty, załatwia sprawy urzędowe, wychodzi z nim do kościoła, na spacery, przygotowuje opał, pali w piecu, odśnieża, wykonuje czynności ogrodnicze, czyta mu książki, pisma urzędowe, ćwiczy z nim mowę, czytanie, pisanie, myślenie, wykonuje masaże, oklepywanie, układa go do snu i czuwa podczas snu. Podczas wywiadu środowiskowego z 15 marca 2023r. sporządzonego z udziałem skarżącej stwierdzono mniejszy, niż wskazany w powyższym oświadczeniu, zakres czynności wykonywanych przez skarżącą wobec męża. Otóż stwierdzono, że mąż pomimo wielu schorzeń, porusza się samodzielnie, również samodzielnie spożywa posiłki i dba o higienę osobistą, samodzielnie się ubiera, również samodzielnie przyjmuje leki, mierzy sobie ciśnienie, nie wymaga pomocy przy wyjściu na spacer czy czytaniu książek, nie wymaga pampersowania, a pieluchomajtki wymienia sobie sam, nie wymaga czuwania podczas snu, jest w stanie załatwiać samodzielnie sprawy urzędowe, kontakt z nim jest logiczny, więc nie wymaga ćwiczeń rozwijających mowę czy myślenie. Wbrew zarzutom skarżącej, organy obu instancji zasadnie uznały za wiarygodne ustalenia dokonane podczas wywiadu środowiskowego. Oczywiście wywiad jest dowodem w sprawie i podlega ocenie jak każdy inny dowód. Niemniej jednak nie można pominąć, że przeprowadza go pracownik socjalny organu, a więc osoba posiadająca w tym zakresie odpowiednie doświadczenie i umiejętności oceny sytuacji życiowej strony, a ponadto jest to osoba zaufania publicznego. Protokół wywiadu jest dokumentem urzędowym, a więc korzysta z domniemania prawdziwości, które może być podważone tylko silnymi i jednoznacznymi dowodami. Skarżąca nie wykazała takich dowodów, podniosła, że jej niepełnosprawny mąż "jest obecnie osobą leżącą, nie ma czucia w nogach ani w rękach, jest osobą pampersowaną. (...) Podczas wywiadu leżał w łóżku, więc pracownik nie był w stanie sprawdzić, czy jest on osobą samodzielnie chodzącą". Stanowisko to nie jest trafne. Pracownica socjalna w protokole wyraźnie wskazała, że podczas wizyty w dniu 13 marca 2023r. w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze skarżącą, zastała męża skarżącej samego w domu - mąż poinformował ją, że żona z córką i zięciem pojechali do lekarza. Pracownica stwierdziła więc w wyniku bezpośredniego kontaktu z mężem skarżącej, że on samodzielnie funkcjonuje, a zatem oświadczenie skarżącej co do konieczności stałego czuwania przy nim nie jest prawdziwe. Skarżąca ani w odwołaniu ani w skardze nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów, w szczególności aktualnych zaświadczeń lekarskich, by mąż skarżącej obecnie był osobą leżącą i by stan jego zdrowia był tego rodzaju, że brak stałej obecności przy nim drugiej osoby może zagrażać jego zdrowiu czy życiu. Sąd dostrzegł, że skarżąca również w oświadczeniu z lutego 2023r. (a więc złożonego już po operacji w styczniu 2023r. z powodu niedrożności tętnic szyjnych) nie wskazywała, by skarżący był osobą leżącą – nie stwierdziła nawet sporadycznej potrzeby smarowania go przeciw odparzeniom czy przewracania na bok przeciw odleżynom. Przyjmując słusznie za wiarygodne ustalenia dokonane podczas wywiadu środowiskowego, organy zasadnie uznały, że mąż skarżącej, pomimo schorzeń, jest osobą na tyle samodzielną, że nie wymaga on, by jego żona musiała rezygnować z zatrudnienia, by się nim zajmować. Takie czynności, jak sprzątanie, pranie, przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, można wykonywać po pracy lub w czasie wolnym od pracy, tak jak to ma miejsce w większości gospodarstw domowych prowadzonych przez osoby aktywne zawodowo. Z kolei wspólne spędzanie czasu (czytanie książek, spacerowanie, wyjście do kościoła) są tego rodzaju czynnościami, które nie wykraczają poza zwyczajowo przyjętą troskę wobec bliskiej osoby, zaś wizyty lekarskie, wykupywanie recept nie należą do obowiązków codziennych. Nie można pominąć, że skarżąca zamieszkuje z mężem, a zatem przynajmniej część czynności domowych może być wykonywana w ramach własnego gospodarstwa domowego, jakie prowadzi sama skarżąca w celu zaspokajania własnych potrzeb życiowych. W ramach ustalania, w jakim zakresie mąż skarżącej wymaga pomocy, organ stwierdził, że mężowi potrzebna jest pomoc przy wykonywaniu niektórych czynności pielęgnacyjnych, a następnie zasadnie uznał, że zakres tego rodzaju czynności nie jest na tyle intensywny i absorbujący, by stanowić obiektywną przeszkodę do podjęcia przez skarżącą zatrudnienia w znaczeniu wynikającym z treści art. 3 pkt 22 u.ś.r. Jak wyżej podniesiono, w orzecznictwie trafnie się podkreśla, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam fakt opieki, ale z uwagi na spowodowaną zakresem i intensywnością czynności opiekuńczych obiektywną niemożność podjęcia lub kontynuowania zatrudnienia przez opiekuna osoby niepełnosprawnej. Opieka wykonywana nawet codziennie, ale przez część doby nie może być traktowana jako uniemożliwiająca podjęcie opiekunowi zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Trafnie też zauważył organ I instancji, że poza skarżącą, w tym samym gospodarstwie domowym pozostaje także jego córka, która nie pracuje zawodowo. P. K. może więc skorzystać z jej pomocy w razie pilnej potrzeby, gdyby okresowo jego stan zdrowia się pogorszył i gdyby nie był w stanie sam sobie poradzić. Wbrew zarzutom skargi, organ rozpatrujący wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ma obowiązek badać zakres koniecznej opieki nad osobą niepełnosprawną, posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności nie powoduje automatycznie powstania prawa do tego świadczenia. Należy bowiem podnieść, że niepełnosprawność nawet w znacznym stopniu obejmuje bardzo różne stany zdrowotne osób, wobec których taką niepełnosprawność orzeczono – niektóre z tych osób wymagają jedynie wykonywania pewnych czynności opiekuńczych, inne zaś nie są w stanie w ogóle bez takiej opieki funkcjonować. "Dla oceny spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest ustalenie wymiaru opieki, jakiej wymaga osoba niepełnosprawna, w celu zaspokojenia jej potrzeb w aspekcie braku możliwości podjęcia aktywności zawodowej przez jej opiekuna, wynikającej z konieczności sprawowania tej opieki." (zob. wyrok NSA z 7 grudnia 2023r., I OSK 2035/22). "Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą". (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 6 grudnia 2023r., II SA/Gd 470/23). Odmowa przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na brak związku przyczynowo - skutkowego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest więc zasadna. Jednocześnie prawidłowo Kolegium stwierdziło, że dla kwestii przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bez znaczenia pozostawało to, kiedy (w jakim wieku), powstał znaczny stopień niepełnosprawności. Warunek powstania niepełnosprawności w określonym wieku sformułowany w art. 17 ust. 1 b u.ś.r. został uznany przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 za niekonstytucyjny i w związku z tym utrwalił się pogląd, że pomimo braku właściwych zmian ustawowych w tym zakresie, przy przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego warunek wieku należy pomijać. Mając na względzie powyższe okoliczności, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634).