II SA/Lu 1042/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi U. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., Nr [...] Wójt Gminy K. zobowiązał U. K. do odtworzenia zasypanego rowu na całej szerokości działki oznaczonej nr ewidencyjnym [...] położonej w miejscowości S. i umożliwienie spływu wód opadowych z sąsiednich działek. Organ wskazał, że rów powinien mieć szerokość 2,0 m i głębokość minimum 0,80 m. Organ I instancji wyjaśnił, że poprzednia decyzja Wójta Gminy K. z dnia 9 września 2010 r., nr [...] zobowiązująca U. K., właścicielkę działki, do odtworzenia zasypanego rowu, została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze - z przyczyn formalnych - decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...]. W nawiązaniu do zaleceń decyzji kasacyjnej wywołany został dowód w sprawie w postaci opinii technicznej rzeczoznawcy z dziedziny melioracji wodnych, a w dniu [...] marca 2011 r. z udziałem zainteresowanych stron przeprowadził organ kolejną rozprawę administracyjną. Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] Wójt Gminy ponownie zobowiązał do odtworzenia rowu, bo jak podkreślił opinia w jednoznaczny sposób winę za zaistniały na gruncie działki nr ew. [...] stan wód przypisywała U. K., obarczając ją nadto odpowiedzialnością za szkody, które wystąpiły na sąsiednich gruntach. Kolegium decyzją z dnia [...] października 2011 r. znak: [...] również i tę decyzję uchyliło, wskazując na różnice w numeracji działek wymienionych w opinii biegłego i objętych zakresem przedmiotowym niniejszej sprawy oraz podnosząc zagadnienie kompleksowego rozpatrzenia sprawy, czego żądała U. K. Organ I instancji rozpoznający po raz trzeci sprawę zwrócił uwagę, iż w wykonaniu zaleceń SKO, zlecił biegłemu uzupełnienie opinii technicznej, który w dniu [...] stycznia 2012 r. sporządził suplement do własnej opinii, odnosząc się do błędnej numeracji działek oraz problemu kompleksowego rozwiązania stosunków wodnych na omawianym terenie. Organ stwierdził, że zasypanie rowu melioracyjnego na działce nr ew. [...] położonej w miejscowości Stryj spowodowało zakłócenie stosunków wodnych na działkach nr ew. [...], szkodliwie wpływając na grunty tych działek. Organ podzielił konkluzje opinii technicznej, zgodnie z którą właściciel działki nr ew. [...] powinien odtworzyć zasypany rów melioracyjny. Jak jednocześnie podkreślił organ, biegły nie wykazał by brak tego rowu na działkach nr ew. [...], [...] powodował zmiany w stosunkach wodnych ze szkodą dla działki nr ew. [...]stanowiącej własność U. K. W tej sytuacji organ uznał za uzasadnione wydanie przedmiotowej decyzji i nałożenie opisanego obowiązku, podkreślając brak podstaw do budowy przepustu, na co nie wyraziła zgody nie tylko Komisja Rolnictwa i Ochrony Środowiska Gminy K. ale również i właściciele sąsiednich gruntów. W odwołaniu U. K. zarzuciła decyzji organu I instancji, że jego rozstrzygnięcie dotyczy jedynie sprawy w zakresie zakłócenia stosunków na jej działce (ze szkodą dla sąsiednich gruntów) z pominięciem wnioskowanego rozwiązania tego problemu dla przylegającego doń terenu. Zdaniem odwołującej, opinia techniczna wraz z suplementem biegłego obarczona jest wadami w postaci niewłaściwego oznaczenia działki stanowiącej własność osoby wymienionej w suplemencie. Ponadto organ nie ustalił w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy, zaniechał przeprowadzenia oględzin, które pozwoliłyby stwierdzić, czy na działkach nr ew. [...] znajduje się rów melioracyjny oraz czy na działce nr ew. [...] znajduje się naturalny spadek terenu przyjmujący wody opadowe z działek nr ew. [...] i z drogi gminnej. Strona poza tym wskazała, że na terenie działek nr ew. [...] od dawna brak jest rowu melioracyjnego o szerokości 2m i głębokości 0,8m. U. K. zwróciła uwagę, że wniosek T. D. z dnia [...] sierpnia 2010 r., na którym widnieje podpis osoby nie będącej stroną postępowania, tj. R. S. Strona w dalszej kolejności kwestionowała podstawy stanowiska Komisji Rolnictwa i Ochrony Środowiska Rady Gminy K., stwierdzając, iż brak dotychczas przepustu wodnego pod drogą gminną nie oznacza, że nie jest on tam niezbędny. Zdaniem odwołującej w sprawie wystąpiły też rozbieżności dotyczące przedmiotu sprawy, wynikające z treści różnych dokumentów wydawanych przez Wójta Gminy K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozparzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] sierpnia 2012r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] lipca 2012 r. Organ odwoławczy powołując art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. Nr 239, poz. 2019 z 2005 r. ze zm.) wskazał, że przepis ten odnosi się do sytuacji, gdy na skutek pewnych zdarzeń lub działania osób trzecich na danym gruncie doszło do naruszenia naturalnych stosunków wodnych, przy czym musi to być naruszenie tego rodzaju, iż powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich. Organ odwoławczy na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalił, że rów przecinający działkę U. K. z zachodu na wschód i odprowadzający wody opadowe z działek położonych wyżej jest zasypany i nie istnieje w terenie. Na działce nr ew. [...] i działkach sąsiednich, w miejscu położenia rowu jest zastoisko wód opadowych; rów ten istniał od wielu lat i znajduje się na mapie ewidencyjnej sporządzonej w latach 60-dziesiątych XX wieku. Wskazał, że do akt sprawy załączono mapę obrazującą przebieg rowu po działkach oznaczonych numerami ewidencyjnymi: [...], z oznaczeniem miejsca zasypanego rowu na działce U. K. Powyższe ustalenia organu poza tym potwierdził mgr inż. F. Z. biegły MOSZNiL w zakresie postępowania w zakresie melioracji wodnych, autor opinii technicznej z dnia [...] maja 2011 jej suplementu z dnia [...] stycznia 2012 r. Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nieistotne jest czy czynności zasypania rowu dopuściła się sama właścicielka nieruchomości czy też osoba trzecia. Ponadto – zdaniem Kolegium - z powodu zasypania rowu na działce nr ew. [...] powstały szkody na działkach nr ew. [...] (stanowiące własność T. D.), [...] (stanowiąca własność A. S.) i [...] (stanowiąca własność T. M.), a według autora opinii technicznej, z którą Kolegium zgadza się, w przypadku braku przywrócenia rowu do stanu poprzedniego, szkodliwość z tytułu jego zasypania będzie występować ciągle po obfitych opadach deszczu i w czasie wiosennych roztopów. Odnosząc się zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał, że Wójt Gminy rozstrzygając przedmiotową sprawę, ograniczył się tylko do zakłócenia stosunków wodnych na działce nr ew. [...] ze szkodą dla gruntów sąsiednich, wskutek zasypania rowu melioracyjnego na całej jej szerokości, nie podzielając wniosku i żądania U. K., aby sprawą objąć szerszy krąg podmiotów i należące do nich nieruchomości, nie jest jej wadą. Odwołująca wskazała, że odpowiedzialność za zaistniały stan rzeczy ponoszą inne podmioty w szczególności gmina, która odmówiła budowy przepustu wodnego pod drogą gminną. Tymczasem – jak podniosło Kolegium - z odpowiedzi Komisji Rolnictwa i Ochrony Środowiska Rady Gminy K. wynika, iż przepust taki nigdy w tym miejscu nie był usytuowany a mimo to nigdy też wcześniej nie dochodziło do zakłócenia stosunków wodnych, gdyż wody opadowe swobodnie spływały wykorzystując konfigurację terenu. Za wadę decyzji nie można uznać też tego, iż organ I instancji oparł się na ustaleniach własnych a zwłaszcza opinii technicznej, uwzględniając stanowiska wymienionej Komisji Rady Gminy K. oraz osób, na które zostało "rozszerzone" postępowanie w sprawie. Autor opinii technicznej jakkolwiek wskazał szerszy sposób rozwiązania omawianego problemu, to bezspornie za podstawę tego rozwiązania uznał odtworzenie rowu melioracyjnego zasypanego na całej szerokości działki stanowiącej własność U. K. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie U. K. zarzuciła zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] września 2012r. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] lipca 2012 r. zobowiązującej skarżącą do odtworzenia zasypanego rowu melioracyjnego na działce nr [...] o szerokości 2,0 m i głębokości 0,80 m w sytuacji, gdy nie było ku temu przesłanek.; art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. z uwagi na fakt, że organ nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, do czego zobowiązany był w myśli art. 77 § 1 K.p.a. przez co nie wykazał należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, jak tego wymaga art. 7 K.p.a. i nie mógł zawrzeć w decyzji uzasadnienia odpowiadającego art. 107 § 3 K.p.a. Ponadto wskazała, że organ naruszył przepisy prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.) poprzez błędną wykładnię tego przepisu i przyjęcie, że zasypanie rowu na działce nr [...] doprowadziło do naruszenia naturalnych stosunków wodnych na działkach wyżej położonych, podczas gdy do zaistnienia całej sytuacji przyczynili się również właściciele działek sąsiednich, wyżej położonych poprzez zasypanie rowu na ich nieruchomościach, a tym samym na całym jego biegu i nie odniesienie się do tego faktu w decyzji wydanej przez organ I instancji, co doprowadziło do naruszenia zasady równego traktowania obywateli przez organy państwa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wskazał, że wszelkie okoliczności sprawy zostały właściwie ocenione, co czyni rozstrzygniecie zasadnym i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy K. nie naruszają przepisów w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W sprawie niniejszej żądanie wnioskodawców właścicieli działek nr [...] położonych w miejscowości S. upatrujących związek pomiędzy zasypaniem rowu przebiegającego przez działkę nr [...] oraz wynikającego z tego faktu zmiany kierunku spływu wód powierzchniowych i zalewaniem wskazanych wyżej działek oparte zostało o art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2001 r., nr 115, poz. 1223 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem właściciel gruntu o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmienić stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującego się na jego gruncie. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie wójt, burmistrz lub prezydent miasta może w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3). W orzecznictwie podkreśla się, że spowodowane przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie dające organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakiej mowa w omawianym wyżej art. 29 ust. 3, to takie działania, które ingerują w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy hydrologicznymi. Działaniem takim jest miedzy innymi wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym odpływem np. zasypanie rowu. Podnieść należy, że organy słusznie uznały, iż ustalenie przesłanek z powołanego wyżej art. 29 ust. 3 wymagało przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, który posiada wiadomości specjalne. Zdaniem Sądu w sprawach o ustalenie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie opinia biegłego jest niezbędna. W stanie faktycznym sprawy organy właściwie oceniły opinię wraz z dołączonym do niej wyjaśnieniem potwierdzającym związek przyczynowy pomiędzy zasypaniem rowu na działce nr [...], a negatywną zmianą wód na innych gruntach (działkach [...]). Ustalenia organów prowadzących postępowanie w niniejszej sprawie nie noszą cech dowolności i znajdują uzasadnienie w ocenie zarówno opinii biegłego, jak i ustaleniach oględzin, a zgromadzony materiał dowodowy czyni zadość wymaganiom z art. 7, 77 i art. 80 Kpa. Odnosząc się do zarzutów skargi odnoszących się do oceny materiału dowodowego podzielić należy stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., że podstawową kwestią, którą biegli byli zobowiązani ustalić i wyjaśnić było to, czy faktycznie doszło do zakłócenia stosunków wodnych, czy powstały szkody z tym związane dla sąsiednich gruntów. Biegły sporządzający opinię techniczną wprawdzie wskazał szerszy sposób rozwiązania problemu, to bezspornie za podstawę tego rozwiązania uznał odtworzenie rowu melioracyjnego zasypanego na całej szerokości działki stanowiącej własność U. K. W tym stanie Sąd rozpoznając sprawę w granicach skargi nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia. Wobec tego skargę jako bezzasadną należało oddalić na mocy art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze4 zm.).