II SA/Lu 1048/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędzia WSA Jacek Czaja (spr.), Asesor WSA Małgorzata Fita, Protokolant Przemysław Gumieniak, po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2004 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia Nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę. Zaskarżona decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 18 ust. 10 pkt. 1a ustawy z dnia 26.10.1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U.02.147.1231 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania J. J. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta w dniu [...], nr [...], cofającej zezwolenie Nr [...] wydane w dniu [...].09.2000 r. na sprzedaż i podawanie napojów zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwa zawierającego powyżej 4,5 % alkoholu przeznaczonego do spożycia w punkcie – barze kawowym przy P. w L., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że ustawa o wychowaniu w trzeźwości w art. 15 zabrania sprzedaży i podawania napojów alkoholowych m.in. osobom do lat 18, uprawniając w przypadku wątpliwości, co do pełnoletności nabywcy do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy. W razie nieprzestrzegania tej zasady właściwy organ cofa zezwolenie. Zdaniem organu odwoławczego, organ I – instancji zgromadził materiał dowodowy, z którego wynika, że w dniu [...].02.2003 r., w barze prowadzonym przez skarżącą, podano piwo osobom nieletnim. Fakt ten został ujawniony podczas kontroli przeprowadzonej przez członków Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz funkcjonariusza Straży Miejskiej w dniu [...].02.2003 r., w godz. 1820-1845. Dowodem na to są zeznania świadków – członków zespołu kontrolnego, złożone w dniu [...].04.2003 r. w obecności strony, z których wynika, że w czasie kontroli obecne w lokalu trzy osoby nieletnie podane miało alkohol (piwo). Po sprawdzeniu legitymacji szkolnych kontrolujący stwierdzili, że osoby te to: M. M. (ur. [...].12.1986) oraz L. K. (ur. [...].10.1986). Trzecia osoba nie posiadała żadnego dokumentu, zaś po zbadaniu jej przez funkcjonariuszy policji na zawartość alkoholu, wynik wyniósł 0,58 mg/L. Organ odwoławczy podzielił w pełni ocenę dowodów dokonaną przez organ pierwszej instancji i uznał, że sprawa została już wyjaśniona w stopniu wystarczającym dla jej rozstrzygnięcia. Wskazani przez stronę i przesłuchani w jej obecności świadkowie: D. S. oraz K. M., w ocenie organu odwoławczego, nie wnieśli okoliczności istotnych dla sprawy. Zdaniem organu odwoławczego, nie zasługują na uwzględnienie zarzuty strony o naruszeniu art., 9, 10 § 1, 73 § 1 oraz 75 § 1 k.p.a., ponieważ organ pierwszej instancji prawidłowo zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania (pokwitowanie odbioru z dnia [...].03.2003 r.), a następnie umożliwił jej czynny udział w każdym stadium postępowania. Zdaniem organu odwoławczego pozostałe argumenty odwołania, np. zamknięcie baru, zaprzestanie nieopłacalnej działalności, zwolnienie pracownicy, nie mogą wpłynąć na rozstrzygnięcie. Podobnie, istotnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy nie ma treść dołączonego oświadczenia pracownicy. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, złożyła J. J., zarzucając jej naruszenie funkcji ochronnej prawa objawiającą się między innymi stopniowaniem kar, które powinno wynikać ze stopnia przewinienia. W uzasadnieniu skargi J. J. podniosła, że organ odwoławczy nie miał podstawy do orzeczenia tak dotkliwej kary w postaci cofnięcia pozwolenia na sprzedaż alkoholu za jednorazową sprzedaż alkoholu nieletnim. Skarżąca podaje, iż swoje stanowisko opiera na wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7.07.1998 (NSA 714/98), który stwierdził w tym orzeczeniu, że ustawodawca mówiąc o nieprzestrzeganiu obrotu napojami alkoholowymi, a w szczególności sprzedaży alkoholu osobom nieletnim, miał na myśli nie jednorazowe działanie i to jeszcze niezawinione, a więc sporadyczny przypadek, ale powtarzające się zdarzenia. Logiczna interpretacja, zdaniem skarżącej, przepisu art. 18 ust. 6 pkt. 1 ustawy wskazuje, że ustawodawca nie mógł przewidzieć tak surowej sankcji w postaci cofnięcia pozwolenia na sprzedaż alkoholu za jednorazową sprzedaż alkoholu nieletniemu. Byłaby to sankcja nieadekwatna do czynu. Dalej skarżąca podaje, że Komisja ustalająca przebieg zdarzenia nie wezwała E. C., która była sprawcą czynu, tj. sprzedaży alkoholu nieletnim i jedynym świadkiem. Mogła ona stwierdzić, czy osoby legitymowane przez Komisję były osobami faktycznie kupującymi piwo. Zdaniem skarżącej, zgodnie z art. 28 k.p.a. został naruszony jej interes prawny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podnosząc te same argumenty, które przytoczono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się zaś do powołanego przez skarżącą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (II SA 714/98 z dnia 7.07. 1998 r.) organ odwoławczy podniósł, że stanowisko zaprezentowane w tym wyroku wiąże jedynie w sprawie nim objętej, a SKO przyjęło odmienną interpretację, odpowiadającą celom i filozofii obowiązującej ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Zdaniem organu odwoławczego bezdyskusyjne jest, że dobro nieletnich zasługuje na największą ochronę, a przedsiębiorca powinien prowadzić działalność uwzględniając zasady sformułowane w ustawie. Dalej organ odwoławczy podkreślił, że z mocy art. 15 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, sprzedający lub podający napoje alkoholowe mają przestrzegać zakazu sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18, przy czym uprawnieni są oni do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy. Tej ostatniej nie przewidywała ustawa obowiązująca w dacie 7.07.1998 r., gdy NSA wydał przytoczony przez skarżącą wyrok. Kolejne zmiany w ustawie dowodzą dążeń ustawodawcy do coraz ostrzejszej oceny działań przedsiębiorców przez organy koncesyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, iż decyzja ta oraz poprzedzająca ją decyzja organu I – instancji nie naruszają prawa. Zgodnie z przepisem art. 18 ust. 10 pkt 1a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002r., nr 147, poz. 1231 ze zm.) organ zezwalający cofa zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a mianowicie sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Jak wynika to z ustaleń poczynionych przez organy administracji, w dniu [...] lutego 2003 r. w lokalu skarżącej doszło do sprzedaży i podania napojów alkoholowych osobom nieletnim. Poza sporem jest, że w chwili dokonywania kontroli przez członków Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w lokalu skarżącej przebywali nieletni (urodzeni: [...].12.1985r.; [...].12.1986r. i [...].10.1986r.), którzy spożywali alkohol. Jakkolwiek brak jest ustaleń, co do tego, który z nieletnich kupił alkohol dla całej trójki, to nie ma to znaczenia dla oceny prawidłowości ustaleń organów administracji, gdyż w świetle przepisu art. 15 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, żadnej z tych osób alkohol nie mógł być sprzedany. Obecny w tym dniu w lokalu mąż skarżącej wyjaśnił, że nie wie, czy nieletni byli legitymowani przez sprzedawczynię przy sprzedaży alkoholu. Sprzedawczyni – E. C., w pisemnym wyjaśnieniu stwierdziła, że sprawdziła dowód osobisty jednego z nieletnich, zaś odstąpiła od tej czynności w stosunku do dwóch nieletnich, gdyż z wyglądu byli oni w jednym wieku. Okoliczności te potwierdziła sama skarżąca w piśmie z dnia [...] lutego 2003r., stwierdzając, że podanie alkoholu nieletnim było wynikiem błędu pracownicy (k. 8 akt administracyjnych). Okoliczności podania alkoholu nieletnim potwierdzone zostały w toku postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I – instancji, w którym skarżąca brała udział. W świetle powyższego za prawidłową należy uznać ocenę, wyrażoną przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż spełniona została przesłanka, określona w przepisie art. 18 ust. 10 pkt 1a cyt. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, cofnięcia zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych. Podkreślić należy, że wbrew zarzutom skargi organy administracji publicznej nie mają możliwości "stopniowania kar" z uwagi na stopień przewinienia w zakresie naruszenia określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Przesądza o tym treść normy prawnej zawartej w przepisie art. 18 ust. 10 cyt. ustawy, która to norma nakłada na organ administracji publicznej obowiązek cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, o ile spełnione zostają przesłanki określone w tym przepisie. Ubocznie należy zauważyć, że wskazany przez skarżącą pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w wyroku z 7 lipca 1998r. (II SA 714/98; opub. w LEX nr 43185), nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W orzeczeniu tym NSA stwierdził, że wykładnia celowościowa, logiczna, a także gramatyczna ówczesnego przepisu art. 18 ust. 6 pkt 1 cyt. ustawy prowadzi do wniosku, że ustawodawca, mówiąc o nieprzestrzeganiu zasad obrotu napojami alkoholowymi zawartych w ustawie, a w szczególności sprzedaży alkoholu osobom nieletnim, miał na myśli nie jednorazowe działanie i to jeszcze niezawinione, a więc sporadyczny przypadek, ale powtarzające się zdarzenia. Orzeczenie to zapadło jednak w innym stanie prawnym, bowiem dopiero ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, ustawy o radiofonii i telewizji oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz.U. z 2001r., nr 60, poz. 610), która weszła w życie w dniu 28 czerwca 2001r., wprowadziła uprawnienie do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy w przypadku wątpliwości, co do jego pełnoletności. Skoro więc sprzedawca w lokalu skarżącej nie wykonał w sposób należyty obowiązku sprawdzenia wieku nieletnich, pomimo tego, że miał możliwość tego dokonania, to skutki tego uchybienia – wobec stwierdzenia naruszenia zakazu z art. 15 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy – obciążają skarżącą. Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1271 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.