II SA/Lu 1049/16
WyrokWSA w Lublinie2017-02-28
Skład orzekający: Witold Falczyński, Jacek Czaja, Maria Wieczorek-Zalewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły stronę postępowania (właściciela obiektu budowlanego) w sprawie nakazania wykonania robót budowlanych w związku z nieodpowiednim stanem technicznym budynku?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, ponieważ organy administracji nie ustaliły w sposób bezspornie, kto jest właścicielem obiektu budowlanego, co jest kluczowe dla prawidłowego określenia strony postępowania w sprawie nakazania usunięcia nieprawidłowości technicznych. Niewłaściwe ustalenie strony stanowiło naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej G. M. wykonanie określonych robót budowlanych w budynku mieszkalnym z uwagi na jego nieodpowiedni stan techniczny, zagrażający bezpieczeństwu. G. M. kwestionował swoją własność budynku i działki, wskazując na inną osobę jako właściciela. Organy administracji, mimo wątpliwości i przedstawianych przez stronę dowodów, utrzymały w mocy decyzję, uznając G. M. za stronę postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargę G. M. na decyzję organu odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. Zasądzono od Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz G. M. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca) Protokolant Starszy inspektor sądowy Jolanta Sikora po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 lutego 2017 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] r., nr [...]; II. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz G. M. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Rozpatrując po raz kolejny, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z dnia [...] r., znak: [...] - na podstawie art. 66 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r. poz. 290) - nakazał G. M. bezzwłoczne usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w budynku mieszkalnym w K. [...], działka nr ewid. [...], wynikających z kontroli PINB w P. poprzez:
a) wykonanie balustrady przy schodach i balkonach z użyciem elementów, które nie będą mieć ostro zakończonych elementów, o konstrukcji zapewniającej przeniesienie sił poziomych, określonych w Polskiej Normie dotyczącej podstawowych obciążeń technologicznych i montażowych. Niniejsze balustrady winny mieć minimalną wysokość 0,9 m i wypełnienie płaszczyzn pionowych zapewniające skuteczną ochronę przed wypadnięciem osób. Poręcze przy schodach zewnętrznych i pochylniach, przed ich początkiem i za końcem, należy przedłużyć o 0,3 m oraz zakończyć w sposób zapewniający bezpieczne użytkowanie. Ponadto poręcze przy schodach i pochylniach powinny być oddalone od ścian, do których są mocowane, co najmniej 0,05 m. Roboty wykonać pod stałym kierownictwem osoby uprawnionej;
b) likwidację tymczasowego przyłącza elektrycznego poprowadzonego od rozdzielni na słupie elektrycznym do przedmiotowego budynku, pod kierownictwem osoby posiadającej uprawnienia w branży elektrycznej;
c) likwidację pieca stałopalnego typu "koza" i zaślepienie wlotu kanału dymowego w pomieszczeniu przeznaczonym na stały pobyt ludzi oraz zakazał użytkowania obiektu budowlanego, ze względu na nieodpowiedni stan techniczny obiektu zagrażający życiu i zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia i środowiska oraz ze względu na użytkowanie obiektu w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia, jego nieodpowiedni stan techniczny i powodowanie oszpecenia otoczenia.
Organ I instancji wskazał, że wyszczególnione wyżej roboty budowlane należy wykonać do dnia [...] r., przy zachowaniu maksymalnych warunków BHP, a o wykonaniu nakazów wynikających z treści decyzji należy poinformować PINB w P. w formie pisemnej. Do ponownego użytkowania obiektu można będzie przystąpić po usunięciu stwierdzonych nieprawidłowości oraz po zaopatrzeniu budynku w niezbędne wyposażenie budowlano - instalacyjne ( instalację elektryczną i instalacje sanitarne), zapewniające użytkowanie obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, co winno być potwierdzone protokołami kontroli okresowych: elementów budynku i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania obiektu, instalacji i urządzeń służących ochronie środowiska (szamba), przewodów kominowych, instalacji elektrycznej, estetyki obiektu, stanu technicznego i przydatności do użytkowania.
Podstawą wydania powyższej decyzji były ustalenia dokonane przez PINB w P. podczas kontroli w dniu [...] r. oraz oględzin przeprowadzonych w dniu [...] r. Z ustaleń tych wynika, że budynek trzykondygnacyjny, znajdujący się w miejscowości K. [...], gm. K., o wymiarach 15,70m x 10,54m, z dobudówką o wymiarach 4,57m x 10,54m, o wysokości około 9,50m, posiada konstrukcję murowaną z cegły ceramicznej oraz pustaków gazobetonowych, stropy typu Kleina na belkach stalowych oraz dach dwuspadowy o konstrukcji drewnianej kryty blachą. W budynku użytkowane są dwie kondygnacje, natomiast ostatnia (trzecia) kondygnacja nosi ślady pożaru. Kondygnacja ta jest częściowo odbudowana, jednak brak jest tynków, stolarki okiennej i drzwiowej, a dach jest częściowo zabezpieczony folią i "membraną" dachową. Na II i III kondygnację prowadzą zewnętrzne schody żelbetowe, przy których stwierdzono brak balustrady. Budynek wyposażony jest w instalację elektryczną, tymczasowe przyłącze wykonane na słupie znajdującym się obok budynku oraz przyłącze gazu ziemnego średniego ciśnienia. Brak jest natomiast wewnętrznej instalacji gazowej. Kuchenki gazowe wewnątrz budynku są zasilane z butli. Instalacja elektryczna wewnątrz budynku jest instalacją prowizoryczną nie posiadającą części osprzętu. Zabezpieczenie układu elektrycznego znajduje się tylko w skrzynce z przyłączem, a prąd do budynku doprowadzony jest tymczasowymi kablami luźno ułożonymi na gruncie i częściowo przysypanymi ziemią. Obok budynku wykonana jest studnia głębinowa, a przyłącze wody doprowadzono do budynku tymczasowym wężem ogrodowym, natomiast zasilanie pompy głębinowej odbywa się z przedłużacza, luźno ułożonego na gruncie. Podczas kontroli pracownicy organu I instancji stwierdzili, że szacht studni nie był zabezpieczony. Obok budynku wykonane jest szambo, a odległość "bliższej" wywiewki od ściany budynku wynosi około 6,00 m. W budynku znajdują się tymczasowe łazienki z wannami, ustępami spłukiwanymi, zlewozmywaki itp., a ww. wyposażenie zasilane jest wodą z instalacji wodociągowej. Budynek ogrzewany jest piecami typu "koza" oraz nadmuchem ciepłego powietrza z pieca "stałopalnego" i grzejnikami elektrycznymi. Otoczenie budynku stanowią budynki gospodarcze, znajdujące się w złym stanie technicznym. Podczas kontroli nie zaobserwowano oznak awarii konstrukcji budynku, jednakże stwierdzono, że ogólny jego stan jest zły.
Wobec powyższych ustaleń organ stwierdził nieprawidłowości dotyczące stanu technicznego budynku, które jego zdaniem, naruszają przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz przepisy odrębne. Istniejący zbiornik na nieczystości ciekłe, przyłącze wody ze studni do budynku, instalacja elektryczna, instalacja grzewcza oraz "nadpalona" więźba dachowa, wymagają dokonania niezbędnych zmian lub przeróbek, w celu zapewnienia bezpieczeństwa osób użytkujących budynek.
Poza tym organ I instancji, uwzględnił wytyczne zawarte w decyzjach Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r., w których wskazano, że właściwe ustalenie podmiotu, tj. zobowiązanego w postępowaniu administracyjnym z zakresu właściwości organów nadzoru budowlanego, ma istotne znaczenie dla prawidłowego przebiegu postępowania. Adresatem decyzji przewidzianych w rozdziale 6 ustawy z 1994 r. Prawo budowlane, a więc również decyzji wydanej w oparciu o art. 66 Prawa budowlanego, może być właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. W ocenie organu odwoławczego brak było podstaw do uznania, iż właścicielem terenu, na którym znajduje się sporny obiekt, a także właścicielem spornego budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...] położonej w K., jest W. S.. Wobec tego organ I instancji – ponownie rozpoznając sprawę - ustalił, że adresatem przedmiotowej decyzji jest G. M.. Bowiem jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, przedmiotowy budynek mieszkalny zlokalizowany jest na działce nr [...] i [...] położonej w K., a z księgi wieczystej dla tej działki wynika, że stanowi ona własność G. M..
W odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji z dnia [...] r. G. M. wniósł o cofnięcie przedmiotowej decyzji i skierowanie jej do prawnego właściciela. Zdaniem odwołującego, nie jestem właścicielem żadnych zabudowań w K., o czym informował organ I instancji pismem z dnia [...] r. Wskazał, że nieruchomość zlokalizowaną na działkach o nr ewid. [...] i [...] położonych w K., gm. K., o obszarze [...] ha, odziedziczył po śmierci rodziców T. i A. M.. Na terenie obu tych działek nie ma obecnie żadnego budynku mieszkalnego. Zdaniem strony, w sąsiedztwie działki nr [...], na dawnej posesji jego wujka - W. M., istnieje stary budynek tzw. "gorzelni".
Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r., nr [...] po rozpatrzeniu powyższego odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] r. zostały przeprowadzone ponowne oględziny w niniejszej sprawie. Podczas oględzin, pomimo, iż W. S. uniemożliwiał ich przeprowadzenie, pracownicy organu I instancji dokonali oceny budynku i stwierdzili, że jego stan od dnia ostatnich oględzin nie uległ zmianie, w dalszym ciągu jednak obiekt ulega degradacji. Przy balkonie i schodach wykonano jedynie prowizoryczne poręcze. Część budynku zajmowana przez E. W. nie uległa zmianie - w łazience nadal wyprowadzony był wylot rury od ogrzewania nadmuchowego, widoczne obluzowane gniazdka elektryczne, niedokończone zabudowy z płyt gipsowo-kartonowych, itd. Do budynku woda w dalszym ciągu doprowadzana jest za pomocą ułożonego na ziemi węża ogrodowego, a pompa jest zasilana z przedłużacza poprowadzonego po powierzchni terenu. Zmianie nie uległ również sposób zasilania budynku w energię elektryczną - wewnętrzna linia zasilająca w dalszym ciągu jest wykonana za pomocą ułożonych bardzo płytko w ziemi i stwarzających zagrożenie porażeniem prądem kabli. Wątpliwości organu I instancji wzbudza również jakość użytych do budowy przyłącza elektrycznego materiałów, kable prawdopodobnie nie są przeznaczone do układania bezpośrednio w ziemi i nie wiadomo czy mają wystarczający przekrój do przeniesienia obciążenia związanego z zasilaniem budynku w energię elektryczną.
Stwierdzone podczas kontroli i oględzin nieprawidłowości powodują – w ocenie organu - iż naruszone zostały przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz.U. z 2015 r., poz. 1422), w szczególności § 44 oraz przepisy odrębne. Istniejący zbiornik na nieczystości ciekłe, przyłącze wody ze studni do budynku, instalacja elektryczna, instalacja grzewcza oraz nadpalona więźba dachowa wymagają dokonania niezbędnych zmian lub przeróbek w celu zapewniania bezpieczeństwa osób użytkujących budynek, mając na celu bezpieczne jego użytkowanie. Wykonanie niezbędnych robót budowlanych winno doprowadzić istniejące w budynku instalacje do stanu zgodności z obowiązującymi przepisami. Organ I instancji zasadnie uznał, że po wykonaniu zmian należy zapewnić przeprowadzenie przeglądu stanu technicznego wyposażenia budowlano - instalacyjnego przez osoby do tego uprawnione, w zakresie przewidzianym przepisami prawa.
Poza tym organ odwoławczy wyjaśnił, że konstrukcja przepisów zawartych art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego wskazuje, iż decyzje podejmowane na ich podstawie mają charakter związany. Oznacza to, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek określonych w treści ust. 1, to organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, ale obowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.
W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki, o
których mowa w art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zasadnie zatem organ I instancji nakazał adresatowi decyzji, bezzwłoczne usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w budynku mieszkalnym zlokalizowanym na działce nr ewid. [...] położonej w K. [...], gm. K., poprzez wykonanie robót wyszczególnionych w sentencji decyzji.
Organ odnosząc się do kwestii właściwego ustalenia podmiotu wskazał, że adresatem decyzji, przewidzianym w rozdziale 6 ustawy z 1994 r. Prawo budowlane, a więc również decyzji wydanej w oparciu o art. 66 Prawa budowlanego, może być właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Ustawodawca wskazał tutaj kolejność adresatów, którzy są obowiązani utrzymać i użytkować obiekt budowlany zgodnie z przeznaczeniem.
W trakcie postępowania odwoławczego G. M. przedłożył organowi dokumenty Starosty [...] stwierdzające, że działki o nr ewid. [...] i [...], stanowiące jego własność, to grunty orne, łąki i pastwiska zadrzewione oraz, że dla tych działek brak jest kartotek budowlanych.
W celu wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości, organ odwoławczy podjął czynności wyjaśniające i zwrócił się do organów i sądów o dodatkowe materiały. Ustalił na podstawie informacji Starostwa Powiatowego przekazanej pismem z dnia [...] r., że na obszarze, na którym znajduje się budynek, prowadzona jest obecnie mapa zasadnicza numeryczna, na której brak jest ujawnionych budynków. Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w P. posiada w swoim zasobie archiwalną mapę sytuacyjno - wysokościową w skali 1:2000, obejmującą ww. obszar, na której istnieje zabudowa.
Przy piśmie z dnia [...] r. znak: [...] WINB w L. złożył wniosek na formularzu P i P8 oraz poinformował, że wnioskuje o przekazanie znajdującej się zasobach archiwalnych Starostwa Powiatowego w P., mapy sytuacyjno-wysokościowej w skali 1:2000, obejmującej działki o nr ewid. [...], [...] oraz działkę nr [...] położone w miejscowości K., gm. K., przedstawiającą istniejącą zabudowę na terenie w/w działek. W dniu [...] r. Powiat P. przekazał do WINB w L. żądaną mapę.
Sąd Rejonowy w P. - V. W. K. W. przy piśmie Dz.Odp. [...] z dnia [...] r., przekazał umowę darowizny w postaci aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z dnia [...] r., umowę sprzedaży (akt notarialny Repertorium A nr [...] z dnia [...] r.) oraz postanowienie Sądu Rejonowego w P. I Ns [...] z dnia [...] r. Sąd Rejonowy G. - P. w G. - Wydział XII Cywilny przesłał prawomocne postanowienie o sygn. akt II Ns [...] z dnia [...] r. mające związek ze sprawą, gdyż drugi dokument dostarczony do WINB w L. nie dotyczy niniejszej sprawy ( postanowienie o sygn. akt [...] [...] z dnia [...] r.).
Dokonując szczegółowej analizy zebranego w niniejszej sprawie przez PINB w P. materiału dowodowego, a także dokumentów zgromadzonych przez tut. organ podczas prowadzonego przez WINB w L. postępowania administracyjnego (w tym m.in. wydruki z Centralnej Ewidencji Ksiąg Wieczystych, dokumenty dostarczone przez G. M. przy odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. oraz przy piśmie z dnia [...] r., a także dokumentów dostarczonych przez Starostwo Powiatowe w P. (mapy sytuacyjno-wysokościowej), Sąd Rejonowy w P. - V Wydział Ksiąg Wieczystych i Sąd Rejonowy G. - P. w G. - Wydział XII Cywilny, L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stoi na stanowisku, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. w decyzji z dnia [...] r., zasadnie jej adresatem uczynił G. M..
Jako dowód w niniejszej sprawie tut. organ uznał nie tylko wydruki z Centralnej Ewidencji Ksiąg Wieczystych, mapę przekazaną przez Powiat P. do WINB w L. w dniu [...] r., ale także wydruk z geoportalu krajowego (karta nr [...] akt sprawy I instancji).
Z dostarczonego przy piśmie z dnia [...] r. zaświadczenia z dnia [...] r. znak: [...], wydanego na prośbę G. M. wynika jedynie, że na działkach o nr [...] i [...] położonych we wsi K., gmina K., do dnia sporządzenia pisma, nie została założona kartoteka budynkowa. Natomiast z wypisu z rejestru gruntów ze stanem na dzień [...] r. wynika, iż ww. działki stanowią grunty orne, grunty zadrzewione i zakrzewione, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe. Powyższe dokumenty nie świadczą jednak o tym, co sugeruje w swoim piśmie z dnia [...] r. skarżący, iż na terenie obu tych działek nie ma obecnie żadnego budynku mieszkalnego, bowiem budynki takie mogą istnieć, jednak nie zostały dla nich założone kartoteki budynków.
Na podstawie wydruku z geoportalu krajowego należy uznać, że sporny obiekt, tj. budynek mieszkalny zlokalizowany jest na działce o nr ewid. [...] położonej w K., gm. K.. Z kolei z wydruku z elektronicznej księgi wieczystej (LU1P00008214/4), sporządzonego przez organ I instancji w dniu [...] r. oraz przez tut. organ w dniu [...] r. i w dniu [...] r., a także z wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] r. dostarczonego przez skarżącego wynika, że właścicielem działki o nr ewid. [...] oraz [...], na której znajduje się sporny obiekt jest G. M.. Zasadnie zatem należało uczynić skarżącego adresatem zaskarżonej decyzji.
Organ odwoławczy uznał, iż zgromadzony przez PINB w P. materiał dowodowy wraz z dokumentami dostarczonymi do LWINB przez Sąd Rejonowy w P. - V. W. K. W. i Sąd Rejonowy G. - [...] w G. - Wydział XII Cywilny oraz Starostwo Powiatowe w P., jest wystarczający do wydania orzeczenia przez L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Zarzuty i sugestie zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji pozostają bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie .
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. G. M. wskazał na błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie przez organy, że to on jestem właścicielem przedmiotowego gruntu z budynkiem, podczas gdy w rzeczywistości i według dokumentów właścicielem jest inna osoba. Poza tym wniósł o nieważność zaskarżonej decyzji z powodu skierowania jej do niego jako osoby, która nie jest stroną w sprawie, jak i o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy de ponownego rozpoznania lub o umorzenie postępowania i zasądzenie kosztów.
Ponadto wskazał, że organ odwoławczy powinien przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające w celu uzupełnienia dowodów dla wyjaśnienia, że nie jestem on właścicielem przedmiotowego gruntu z domem na podstawie wyrysu z mapy ewidencji gruntów w trybie art. 132 i 136 K.p.a.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że jest ujawniony w księdze wieczystej właścicielem działki nr [...] o powierzchni [...] ha na podstawie tytułu własności w postaci postanowienia Sądu w granicach oznaczonych w powołanym tam planie zarejestrowanym w ewidencji gruntów, jednak wbrew oczywistości tego - w ocenie skarżącego - uszło uwadze organu II instancji, że ze względu na różnice jej powierzchni wobec powierzchni około 1 ha obrazującej w przyjętym do rozstrzygnięcia wyrysie z Geoportalu, dokonana w decyzji ich identyfikacja jest wykluczona. Podstawą rozstrzygnięcia jest tylko tytuł własności działek nr [...] i nr [...], a także wypis wraz z wrysem z planu z ewidencji gruntów, a nie wydruk z Geoportalu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnych w Lublinie w dniu [...] r. uczestnik postępowania – W. S. oświadczył, że przyłącza się do skargi i wskazał, że budynki stanowią jego własność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U 2016, poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się zatem do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt, nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L., którą rozpatrzono odwołanie G. M. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] r., nakazującej odwołującej się stronie, jako właścicielowi działki nr [...] usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w budynku mieszkalnym w K. [...], obowiązkiem Sądu było zbadanie, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7, art. 11, art. 15, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 k.p.a., a więc w sposób przekonywujący. Rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w formie decyzji musi bowiem odpowiadać ogólnym kryteriom procedury administracyjnej i opierać się na sprawdzalnych, a więc zobiektywizowanych przesłankach (por. wyroki NSA z 24 września 1996 r., sygn. akt SA/Gd 3281/95 i z dnia 5 marca 1998 r., sygn. akt I SA 984/97).
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w kontrolowanym postępowaniu stanowił art. 66 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) dotyczący trybu postępowania w przypadku stwierdzenia w obiekcie budowlanym nieprawidłowości. Jednak w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 61 pkt 1 u.p.b. właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 powyższej ustawy. Przepis art. 5 ust. 2 u.p.b. stanowi zaś, że obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7 tego artykułu.
Wymagania, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 - 7 u.p.b., dotyczą między innymi zapewnienia spełnienia:
1) wymagań: bezpieczeństwa konstrukcji, bezpieczeństwa pożarowego, bezpieczeństwa użytkowania, odpowiednich warunków higienicznych i zdrowotnych oraz ochrony środowiska, ochrony przed hałasem i drganiami, odpowiedniej charakterystyki energetycznej budynku oraz racjonalizacji użytkowania energii (określone przez ustawodawcę jako podstawowe - pkt 1);
2) warunków użytkowych zgodnych z przeznaczeniem obiektu, w szczególności w zakresie: zaopatrzenia w wodę i energię elektryczną oraz, odpowiednio do potrzeb, w energię cieplną i paliwa, przy założeniu efektywnego wykorzystania tych czynników, usuwania ścieków, wody opadowej i odpadów; możliwości dostępu do usług telekomunikacyjnych, w szczególności w zakresie szerokopasmowego dostępu do Internetu; możliwości utrzymania właściwego stanu technicznego (...).
Z kolei, w myśl art. 66 ust. 1 u.p.b., w celu wyegzekwowania wypełnienia powyższych obowiązków przez podmioty wskazane w art. 61 u.p.b., w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany:
1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo
2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo
3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo
4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia
- właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.
Konstrukcja normy prawnej, zawartej w art. 66 ust. 1 u.p.b. a w szczególności użyty w niej zwrot: "właściwy organ wydaje decyzję nakazującą" wskazuje, iż decyzje podejmowane na jego podstawie mają charakter związany. Oznacza to, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek określonych w treści art. 66 ust. 1 pkt 1-4 u.p.b., wymusza ona na organie nadzoru budowlanego wydanie decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2014 r., sygn. akt II OSK 3075/13, LEX nr 1572724, z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1328/09, LEX nr 746471).
Z istoty działań podejmowanych w trybie art. 66 ust. 1 u.p.b. wynika, że zmierzają one do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu odpowiadającego wymogom bezpieczeństwa, a także normom technicznym i estetycznym, a nie służą likwidacji stanu niezgodności z prawem. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie w trybie art. 66 ust. 1 u.p.b. jest ustalenie jedynie czy istnieje któraś z przesłanek wymienionych w tym przepisie, uzasadniających interwencję organu nadzoru budowlanego. Wykładnia przepisu art. 66 ust. 1 u.p.b. prowadzi do wniosku, że ma on zastosowanie do przypadków szczególnego zaniedbania obowiązków ze strony właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, w odniesieniu do jego stanu technicznego.
Z wyżej cytowanych przepisów wynika wyraźnie, że adresatem decyzji dotyczących prawidłowego utrzymania obiektów budowlanych może być jedynie właściciel obiektu budowlanego lub jego zarządca. Obowiązek związany z utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego ciąży bowiem na właścicielu lub zarządcy obiektu. Przyjęta przez ustawodawcę kolejność podmiotów, na których ciąży obowiązek, nie jest przy tym przypadkowa.
W kontrolowanej sprawie orzekający organ uznał, że wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 3 u.p.b., z uwagi na stan techniczny budynku, z punktu widzenia możliwości jego bezpiecznego użytkowania. Powyższe skutkowało nałożeniem na G. M. nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
Wobec powyższych uwag prawnych, jak i okoliczności podniesionych na rozprawie w dniu [...] r. oraz przez skarżącego na każdym etapie postępowania administracyjnego, odnoszących się do kwestii właściciela spornego budynku, należy wskazać, że mają one istotny wpływ na wynik niniejszego postępowania.
W ocenie sądu organy administracji nie ustaliły bowiem bezspornie, kto jest właścicielem obiektu budowlanego, w stosunku do którego organy wszczęły postępowanie w trybie art. 66 u.p.b. Wobec tego w pierwszej kolejności powinny zwrócić uwagę, nie tylko na kwestię własności nieruchomości działek, na których usytuowany jest budynek, ale również na kwestię własności samego budynku, wobec podnoszonych zarzutów.
Jednak podkreślić w tym miejscu należy, że art. 61 u.p.b. choć jednoznacznie określa kto jest adresatem decyzji wydawanej w sytuacjach wskazanych w art. 66 ust. 1 tej ustawy, w orzecznictwie administracyjnym podnosi się także, że adresatami takiej decyzji są – w zależności od stanu faktycznego sprawy – właściciel, użytkownik wieczysty, zarządca, a w pewnych sytuacjach także inny podmiot, który np. z upoważnienia tych podmiotów sprawuje pieczę nad tym, aby obiekt był utrzymywany i użytkowany właściwie (np. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2015 r. sygn. akt II OSK 838/14, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 27 października 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 566/16, opubl. CBOSA).
Zasadnicze znaczenie ma więc w tej sytuacji to, kto jest właścicielem obiektu budowlanego, albo kto sprawuje nad nim zarząd.
Ponownie rozpatrując sprawę organy nadzoru budowlanego, mając na uwadze powyższe wytyczne prawne, powinny zatem ustalić powyższą kwestię, bowiem ma to istotny wpływ na wynik sprawy.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że organy naruszyły w sprawie art. 7 w zw. z art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 K.p.a., co spowodowało konieczność usunięcia wadliwych decyzji z obrotu prawnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło