II SA/Lu 1050/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Protokolant Stażystka Anna Chmielewska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 lipca 2006 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych I. oddala skargę; II. przyznaje [...] M. B. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...], wydaną z upoważnienia Wójta Gminy, odmawiającą przyznania T. W. pomocy w postaci usług opiekuńczych. W uzasadnieniu decyzji Kolegium ustaliło, że T. W. zwróciła się wnioskiem z dnia 19 lipca 2005 r. o przyznanie świadczeń w formie usług opiekuńczych (pomocy do wykonywania czynności domowych). Organ pierwszej instancji odmówił przyznania pomocy, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 50 ustawy o pomocy społecznej. Kolegium wskazało, że przedstawione przez T. W. zaświadczenie lekarskie nie przesądza o konieczności przyznania skarżącej pomocy w pokonywaniu trudów dnia codziennego, wskazuje jedynie na ograniczenia związane z astmą oskrzelową, .na którą skarżąca cierpi. Konieczność palenia w piecu c.o. nie może być jedynym powodem przyznania usług opiekuńczych, ponieważ czynność tę wykonywać może wspólnie ze skarżącą zamieszkały i pozostający na jej utrzymaniu syn M. W. ewentualnie mąż Z.W.. Kolegium wskazało również, że T. W. po raz kolejny składa wniosek o przyznanie usług opiekuńczych, nie dołącza jednak nowych dokumentów świadczących o konieczności ich przyznania. Zaświadczenie lekarskie z dnia [...] było już przedmiotem oceny Kolegium, które decyzjami z dnia [...] i [...]. utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji odmawiające przyznania usług opiekuńczych. Od decyzji tej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła T. W.. Skarżąca zarzuciła, że członkowie składu Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazani w pkt 1 i 2 decyzji nie zostali wyłączeni mimo "działań naruszających prawo i złożonych wniosków" . W dniu 10 lipca 2006 r. skarżąca złożyła pismo zatytułowane "Aneks do skargi z 16. 11.05". W piśmie tym podniosła szereg zarzutów co do postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w szczególności zaś podniosła zarzut niewyjaśnienia wielu okoliczności dotyczących sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącej oraz jej syna. Podniosła również, że mąż Z. W. nie korzysta z centralnego ogrzewania. Do pisma skarżąca dołączyła kopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 16 lutego 2006 r., stwierdzającego konieczność oszczędzającego trybu życia i pomocy w cięższych pracach oraz czynnościach związanych ze zwiększonym narażeniem na pyły i dymy orz kopię oświadczenia syna, że z powodu uczuleń nie może on palić w piecu c.o. Na rozprawie w dniu 11 lipca 2006 r. pełnomocnik skarżącej, ustanowiony z urzędu, poparł skargę. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ drugiej instancji podniósł, że skarżąca nie składała w sprawie niniejszej wniosku o wyłączenie któregokolwiek członka składu orzekającego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa", ani przepisów postępowania. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy). Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Jedną z form pomocy społecznej jest świadczenie niepieniężne w postaci usług opiekuńczych. W myśl przepisu art. 50 ust. 1 ustawy pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych przysługuje osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona. Stosownie natomiast do przepisu art. 50 ust. 2 usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem (art. 50 ust. 3) Specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym (art. 50 ust. 4). Jak wynika z akt postępowania administracyjnego skarżąca domaga się przyznania pomocy do wykonywania czynności domowych, ponieważ sporządzanie posiłków na maszynce elektrycznej, jak również pranie i sprzątanie pogarszają jej stan zdrowia (wniosek z dnia 19 lipca 2005 r.). Do wniosku tego skarżąca nie dołączyła jakiegokolwiek zaświadczenia lekarskiego, stwierdzającego jej aktualny stan zdrowia, w aktach sprawy znajduje się jednak kopia zaświadczenia z dnia 5 kwietnia 2005 r., złożonego w Ośrodku Pomocy Społecznej przed złożeniem wniosku z dnia 19 lipca 2005 r. Z treści tego zaświadczenia wynika, że skarżąca powinna prowadzić oszczędzający tryb życia i unikać czynności wyzwalających napady astmy oskrzelowej, takich jak palenie w piecu centralnego ogrzewania. Z przeprowadzonego w dniu 18 sierpnia 2005 r. wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z dorosłym synem M. W. W wywiadzie skarżąca podała, że syn jest alergikiem, nie przedstawiła na to jednak dowodów, oświadczyła również, że syn nie pracuje, ale całymi dniami nie ma go w domu. Już po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji skarżąca dołączyła do akt dodatkowe dokumenty, m.in. kopię swojego oświadczenia z dnia 5 kwietnia 2005 r., dołączonego do wniosku z dnia 17 marca 2005 r., stwierdzającego, że syn nie pomaga jej w pracach domowych, kopię wyników testów alergicznych syna z 1994 r. oraz kopię wniosku o przyznanie usług opiekuńczych z dnia 25 kwietnia 2005 r. Wszystkie przedstawione przez skarżącą dokumenty były przedmiotem oceny organów administracji. Organy administracji przeprowadziły postępowanie zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Zbadały wszystkie istotne okoliczności sprawy, prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, w sposób wyczerpujący zebrały, rozpatrzyły i oceniły cały materiał dowodowy. Prawidłowe jest też stanowisko organów administracji, że w przypadku skarżącej nie zachodzą podstawy do przyznania usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Należy zauważyć, że usługi opiekuńcze przyznawane są osobom, które wymagają zarówno pomocy w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, jak i opieki higienicznej oraz zaleconej przez lekarza pielęgnacji. Jak słusznie zauważa organ odwoławczy skarżąca nie jest osobą wymagająca stałej pomocy w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, jej stan zdrowia nie pozwala jedynie na wykonywanie pewnych czynności, co stanowi niewątpliwie ograniczenie, nie uzasadnia jednak przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych. Skarżąca nie jest osobą samotną w rozumieniu ustawy. W myśl przepisu art. 6 pkt 9 ustawy osoba samotna to osoba samotnie gospodarująca, niepozostająca w związku małżeńskim i nieposiadająca wstępnych ani zstępnych. Skarżąca pozostaje w separacji z mężem, ma pełnoletniego syna, z którym mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Nawet zatem, gdyby skarżąca wymagała pomocy w rozumieniu wyżej podanym, nie zachodziłyby przesłanki do przyznania usług opiekuńczych na podstawie art. 50 ust. 2 ustawy, nie ma bowiem podstaw do przyjęcia, że syn skarżącej nie może zapewnić jej pomocy. Chodzi tu o obiektywną niemożliwość udzielania pomocy, a nie brak woli pomocy ze strony członka rodziny osoby wymagającej pomocy. Syn skarżącej może świadczyć jej pomoc w wykonywaniu czynności, które są dla niej przeciwwskazane. Powoływanie się przez skarżącą na wyniki testów alergicznych syna sprzed 12 lat nie daje podstaw do odmiennej oceny sytuacji skarżącej. Odmawiając przyznania skarżącej świadczenia w formie usług opiekuńczych organy administracji nie naruszyły więc przepisów art. 50 ust. 1 i 2 ustawy. Skarżąca nie spełnia warunków do przyznania ani usług opiekuńczych ani specjalistycznych usług opiekuńczych. Ubocznie zauważyć należy, że przyznanie usług opiekuńczych na podstawie art. 50 ust. 2 nie jest obligatoryjne. Przepis art. 50 ust. 2 oparty jest na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa z najbardziej właściwy. Odnosząc się do zarzutu niewyłączenia członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego zauważyć należy, że – jak wynika z akt postępowania administracyjnego - skarżąca nie składała w toku tego postępowania o wniosku o wyłączenie któregokolwiek z członków Kolegium. Podstawy wyłączenia pracownika organu administracji publicznej oraz członka organu kolegialnego wskazane są w przepisie art. 24 § 1 i 3 k.p.a. Żadna z okoliczności w tym przepisie wymienionych nie zachodzi w sprawie niniejszej. Brak w tej sytuacji podstaw do uwzględnienia skargi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze. zm.). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 oraz § 14 ust. 2 pkt 1 litera "c" i § 15 w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).