II SA/Lu 1056/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi Z.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. znak: [...]w częściach (obu decyzji ) dotyczących odmowy przyznania Z.P. zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dzieci E., M. i P.P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]listopada 2005 r. (Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa i art. 12 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz.U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) , po rozpatrzeniu odwołania Z.P. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...]października 2005 r. znak: [...] w sprawie: 1. przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego A.N. w okresie od 1 października 2004 r. do 31 maja 2005 r. w wysokości 70 zł miesięcznie; 2. odmowy przyznania dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu: - samotnego wychowania dzieci: A.N., E., M. i P.P., - kształcenia i rehabilitacji M.P., - rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci: A.N., E., M. i P.P., - podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania na A.N. –uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania na dziecko – A.N. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka i w tym zakresie orzekło o przyznaniu Z.P. na A.N. dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka w okresie od 1 października 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. w wysokości 170,00 zł miesięcznie , w pozostałym zakresie decyzja pozostała bez zmian. W uzasadnieniu stwierdziło, że rozpatrując złożony przez Z.P. wniosek z dnia 29 października 2004 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, Wójt Gminy decyzją z dnia [...] października 2005 r. znak: [...] przyznał skarżącej dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na syna A.N. na okres od 1 października 2004 r. do 31 maja 2005 r. lecz odmówił przyznania pozostałych wnioskowanych przez skarżącą dodatków do zasiłku rodzinnego. Następnie skarżąca nie zgadzając się z odmową przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dzieci: A.N., M., E. i P.P. wniosła odwołanie, powołując się na trudną sytuację rodzinną. Rozpatrując odwołanie w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. orzekło, że skarżąca spełnia przesłanki do uznania za samotnie wychowującą syna A.N. i przyznało to świadczenie. Natomiast stwierdziło brak podstaw do przyznania przedmiotowego dodatku na pozostałe dzieci. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że z akt sprawy wynika, że sprawa świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2004/2005 była jednocześnie przedmiotem postępowania dwóch podmiotów tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Ośrodka Pomocy Społecznej [...]. Wynikało to z tego, że już w dniu 21 kwietnia 2004 r. skarżąca wystąpiła do ZUS z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na czworo dzieci wraz z dodatkami z tytułu: samotnego wychowywania dziecka, kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, rozpoczęcia roku szkolnego oraz podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Następnie od "niekorzystnej decyzji ZUS" odwołała się do Sądu Rejonowego, który wyrokiem z dnia [...] marca 2005 r. sygn. akt [...] zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał skarżącej wnioskowane świadczenia. W wykonaniu wyroku, ZUS wypłacił skarżącej za okres od 1 lipca 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. zasiłki rodzinne na dzieci: A.N., E., M. i P.P. w kwocie 2870,00 zł; dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2004/2005 przez dzieci: A.N., E., M. i P.P. w kwocie 360,00 zł; dodatek z tytułu podjęcia przez dzieci: A.N. i E.P. nauki w szkole poza miejscem zamieszkania na okres od 1 września 2004 r. do 30 czerwca 2005 r. w kwocie 120,00 zł ; dodatek z tytułu nauki poza miejscem zamieszkania przez M.P. za okres od 1 września 2004 r. do 21 października 2004 r. w kwocie 80,00 zł; dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego: A.N. i P.P. za okres od 1 czerwca 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r. w kwocie 630,00 zł (vide pismo ZUS z dnia [...] października 2005 r. (znak: [...]). Natomiast, dodał organ odwoławczy, z będących w aktach sprawy wniosków o ustalenie prawa do zasiłków rodzinnych oraz dodatków, złożonych w dniach 31 maja 2004 r. oraz 29 października 2004 r. do GOPS wynika, iż skarżąca ponownie wystąpiła o przyznanie świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2004/2005. Jednak wydana przez Wójta Gminy decyzja z dnia [...] czerwca 2004 r. (znak: [...]) odmawiająca przyznania wnioskowanych świadczeń z uwagi na błędne ustalenie członków rodziny skarżącej oraz brak dokumentów umożliwiających prawidłowe ustalenie wysokości dochodów rodziny, uchylona została decyzją SKO z dnia [...] 2004 r. (znak: [...]). Z kolei na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy Wójt Gminy decyzją z dnia [...]sierpnia2004 r. (znak: [...]) przyznał skarżącej na syna A.N. zasiłek rodzinny, dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz dodatek z tytułu podjęcia nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Świadczenia przyznane zostały na okres maj - czerwiec 2004 r. Natomiast na podstawie art. 12 ust. 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) Wójt Gminy odmówił przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowania A.N. z uwagi na to, że dziecko miało ustalone prawo do renty socjalnej. Ponadto powyższą decyzją , także z powodu przekroczenia kryterium dochodowego rodziny, odmówiono przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na pozostałe dzieci. Uzasadniając przyjęty w decyzji okres przyznania świadczeń dla A.N. (maj – czerwiec 2004 r.) organ I instancji wskazał na zawiadomienie złożone przez skarżącą, iż w dniu 13 lipca 2004 r. złożyła do ZUS wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych. Z kolei od powyższej decyzji skarżąca nie złożyła odwołania, zatem stała się ona ostateczną. Jednak rozpatrując ponownie złożony w dniu 29 października 2004 r. wniosek skarżącej o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, Wójt Gminy decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. (znak: [...]), powołując się także na przekroczenie kryterium dochodowego, odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych. Natomiast po rozpatrzeniu złożonego odwołania - powyższa decyzja została uchylona przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] września 2005 r. (znak: [...]), który przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Stąd dopiero decyzją z dnia [...]października 2005 r. Wójt Gminy przyznał skarżącej dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego – A.N. na okres od 1 października 2004 r. do 31 maja 2005 r. uzupełniając w tym zakresie okres pobierania przedmiotowego świadczenia, przyznany wyżej powołanym wyrokiem Sądu Rejonowego. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. przyznało skarżącej dodatek z tytułu samotnego wychowania syna A.N. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało, bowiem, że skarżąca spełnia warunki określone w art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do uznania za osobę samotnie wychowującą jedynie syna A. Skarżąca jest bowiem osobą rozwiedzioną i nie wychowuje syna wspólnie z jego ojcem. Z drugiej strony, brak było podstaw do uznania, że skarżąca samotnie wychowuje pozostałe dzieci: E., M. i P.P. Akta sprawy dowodzą, że ojcem dzieci jest J.P., a skarżąca wspólnie z dziećmi zamieszkuje w domu należącym do niego i wspólnie z dziećmi pracuje w gospodarstwie J.P. Z tych względów organ II instancji uznał, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i wychowuje dzieci z ich ojcem, czyli brak było podstaw faktycznych i prawnych do przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowania dzieci: E., M. i P.P. Natomiast biorąc pod uwagę, że z dniem 1 października 2004 r. ustawą z dnia 30 lipca 2004 r. (Dz. U. nr 192, poz. 1963) uchylony został ust. 7 art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ odwoławczy rozpatrzył złożony przez skarżącą wniosek z dnia 29 października 2004 r. i przyznał dodatek z tytułu samotnego wychowania dziecka na syna A.N.. Należy podkreślić, że w dacie złożenia wskazanego wniosku nie obowiązywał art. 12 ust. 7 ustawy, który wyłączał możliwość przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka mającego ustalone prawo do renty socjalnej, stwierdził organ II instancji. W skardze do sądu skarżąca Z.P. kwestionuje ustalenia faktyczne dokonane w tej sprawie przez właściwe organy. Ponadto podkreśla swoją trudną sytuację rodzinną i materialną oraz ponownie jak w odwołaniu stwierdza, że samotnie wychowuje także E., M. i P.P, a nie tylko A.N.. Z tych względów wnosi o przyznanie przysługujących jej świadczeń rodzinnych, a w szczególności dodatków z tytułu samotnego wychowania powyższej trójki dzieci. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kognicja wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje zgodnie z dyspozycją art. 3 § 2 pkt1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) także kontrolę ostatecznych decyzji administracyjnych po wyczerpaniu środków zaskarżenia w zakresie ich zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Ponadto zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie jest związany granicami skargi. Z tych względów, po pierwsze w przedmiotowej sprawie konieczne jest przede wszystkim prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w świetle dyspozycji art. 77 § 1 kpa w związku z art. 80 kpa, pod kątem oceny prawidłowości subsumcpji odpowiednich przepisów prawa materialnego. W szczególności podstawowe ustalenie faktyczne dokonane w tej sprawie, iż skarżąca i dzieci prowadzą wraz z J.P. wspólne gospodarstwo domowe nie jest oparte na przekonujących dowodach. Wynika to z tego, że znajdujący się w aktach sprawy wywiad środowiskowy pracownika socjalnego (kart. 37 akt sprawy) zawiera w tym zakresie wewnętrzną sprzeczność. W części IV tego wywiadu stwierdza się, że od maja 2005 roku skarżąca z dziećmi wraz z J.P, nadal mieszkają w jednym domu lecz jednak prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe. Natomiast w ostatnim zdaniu tej części zawarty jest przeciwstawny wniosek, że "rodzina prowadzi wspólne gospodarstwo domowe". Natomiast powyższy dowód stanowił podstawową przesłankę do odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia rodzinnego tj. dodatku z tytułu samotnego wychowywania przez skarżącą dzieci: E., M. i P.P. w świetle art. 3 pkt 17 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych – biorąc pod uwagę datę złożenia danego wniosku tj. 29 października 2004 r. - w stanie prawnym obowiązującym w tym okresie. Po drugie, podstawą odmowy przyznania części świadczeń nie mógł być fakt przyznania ich prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego . Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2005 r. (sygn. akt [...]). Powyższe orzeczenie sądu mogło ewentualnie uzasadniać umorzenie postępowania administracyjnego w tej części jako bezprzedmiotowego. Ponadto właściwy organ powinien jeszcze raz precyzyjnie przeanalizować w jakim zakresie (zwłaszcza czasowym) przedmiotowe świadczenia rodzinne zostały przyznane przez sąd, a w jakim wystąpiła o ich przyznanie strona skarżąca we wniosku z dnia 29 października 2004 r. i w jakiej części Sąd o nich nie orzekał, rozstrzygając merytorycznie żądanie strony. Po trzecie, należy stwierdzić, że w osnowie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego znajduje się wadliwe sformułowanie "w pozostałym zakresie decyzja pozostaje bez zmian" co nie odpowiada dyspozycji art. 138 § 1 pkt 1 kpa, także biorąc pod uwagę, treść osnowy decyzji administracyjnej wydanej w tej sprawie przez organ I instancji w świetle ustalonego stanu faktycznego. Z tych względów i na podstawie art. .145 § 1 pkt 1 lit. "a i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji.