II SA/Lu 1058/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lutego 2013 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] E. O.- M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. działający z upoważnienia Burmistrza B. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w B., odmówił przyznania J. S. zasiłku okresowego. W ocenie organu przedstawionej w uzasadnieniu decyzji J. S. nie spełnia wymogów warunkujących przyznanie tegoż zasiłku określonych w przepisach ustawy o pomocy społecznej. W tym zakresie organ zaakcentował, że w myśl art. 38 ust. 1 pkt 2 tej ustawy zasiłek okresowy przysługuje rodzinie w sytuacjach wskazanych tym przepisem, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego, którego wysokość dla dwuosobowej rodziny wnioskodawczyni wynosi 702 zł (2 x 351 zł). Tymczasem jak ustalił organ dochód rodziny wnioskodawczyni z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wyniósł 1018,31 zł, a tym samym przekracza kryterium ustawowe uprawniające do przyznania wnioskowanego zasiłku. Organ wskazał, iż na dochód rodziny składa się emerytura matki wnioskodawczyni w wysokości 886,92 zł netto oraz otrzymywany przez stronę dodatek mieszkaniowy w wysokości 131,39 zł. Organ wskazał, iż do dochodu tego nie doliczył kwoty ustalonych alimentów od matki na rzecz strony, bowiem J. S. nie posiada własnego stałego dochodu, pozostaje na utrzymaniu matki i nie wpływa to w żaden sposób na zmianę wysokości dochodu. Stanowi to jedynie potwierdzenie faktu, że rodzina wszelkie wydatki pokrywa z własnych dochodów, nie zaś ze źródeł zewnętrznych. W tych okolicznościach – zdaniem organu – brak było podstaw do przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego na wydatki bieżące. Nadto organ dodał, że strona objęta jest stałą pomocą ośrodka, korzystając systematycznie z przyznawanych na jej rzecz świadczeń. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem J. S. wniosła odwołanie, w którym zarzuciła organowi pominięcie istotnego faktu posiadania własnego dochodu, oraz nie ustalenia innych ważnych okoliczności sprawy. Decyzją z dnia [...] października 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium przytoczyło treść przepisów mających zastosowanie w sprawie oraz skonfrontowało je ze stanem faktycznym sprawy. W tym zakresie Kolegium nie dało wiary oświadczeniu odwołującej o prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego. Jak wskazało odwołująca mieszka z matką w mieszkaniu składającym się z pokoju i kuchni. Korzysta ze wspólnej kuchni oraz łazienki i sprzętów znajdujących się w mieszkaniu. Źródłem utrzymania rodziny jest emerytura matki wnioskodawczyni w wysokości 886,92 zł netto oraz otrzymywany przez stronę dodatek mieszkaniowy w wysokości 131,39 zł. Zdaniem Kolegium odwołująca posiadając nawet alimenty od matki w kwocie 100 zł nie jest w stanie zaspokoić swoich wydatków podanych w wywiadzie środowiskowym, co nie pozwala na prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego przez odwołującą. Dlatego ponoszenie kosztów utrzymania skarżącej i jej matki odbywa się choćby częściowo ze świadczenia emerytalnego H. P., pomimo kwestionowania tego przez J. S.. W takiej sytuacji jednoznacznie wynika, że miesięczny dochód rodziny z czerwca 2012 r. wynoszący 1018,31 zł, nawet bez uwzględnienia przez organ w strukturze dochodów pomocy pieniężnej na dożywianie w wysokości 100 zł, przekroczył zweryfikowane kryterium rodziny wynoszące (po zmianie prawa w tym zakresie) 912 zł uprawniającego do zasiłku okresowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. S. wyraziła niezadowolenie z treści decyzji organu odwoławczego. Podniosła, że zostały naruszone jej prawa do ustalenia faktów na podstawie pełnego materiału dowodowego. W szczególności dotyczy to uznania, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką. Tymczasem mieszkanie, w którym obecnie mieszka, zgodnie z prawem spełnia wymogi do prowadzenia dwóch odrębnych gospodarstw domowych. Ponadto dodała, że niski dochód nie zabrania prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa domowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi nawiązując do rozważań ujętych w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona ocena zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć wykazała bowiem, iż nie naruszają one przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik. Przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca przyznania skarżącej pomocy w formie zasiłku okresowego, wobec czego w odniesieniu do przedmiotowej sprawy mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), która to ustawa reguluje zasady ustalania prawa do świadczeń z pomocy społecznej, ich przyznawania i wypłacania. W myśl przepisów tej ustawy pomoc społeczna - co do zasady - udzielana jest osobom i rodzinom, które spełniają jednocześnie dwa kryteria, a mianowicie: kryterium dysfunkcji, o którym mowa w art. 7 ustawy - między innymi ubóstwo, sieroctwo, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała lub ciężka choroba, oraz kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy. Wskazane kryteria obowiązują również w zakresie przyznawania pomocy mającej formę zasiłku okresowego na podstawie art. 38 ustawy o pomocy społecznej Stosownie bowiem do art. 38 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, zasiłek okresowy przysługuje rodzinie w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość otrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Na mocy § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823) od dnia 1 października 2012 r. kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie (a taką jest skarżąca) stanowi kwotę 456 zł. W związku z tym, obowiązkiem organu rozstrzygającego o prawie do przedmiotowego świadczenia jest ustalenie oprócz istnienia kryterium dysfunkcji, spełniania przez wnioskodawcę kryterium dochodowego. Dokonując natomiast ustaleń, czy wnioskodawca spełnia obowiązujące go kryterium dochodowe, tzn. czy osiągany przez niego miesięczny dochód nie przekracza wskazanej kwoty, organ obowiązany jest dokonać tych ustaleń po myśli art. 8 ust. 3 ustawy. Zgodnie z tym przepisem za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego w powyższy sposób nie wlicza się natomiast: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Przechodząc w tym miejscu do kwestii ustalonego przez organy dochodu skarżącej, nie budzi wątpliwości Sądu, iż miesięczny dochód jakim ona dysponuje przekracza obowiązujące kryterium dochodowe. Na dochód ten ustalony na miesiąc czerwiec 2012 r. składa się emerytura matki skarżącej w wysokości 886,92 zł netto oraz otrzymywany przez skarżącą dodatek mieszkaniowy w wysokości 131,39 zł. Ustalony w ten sposób dochód skarżącej wyniósł 1018,31 zł (886,92 + 131,39). Bezspornym zatem jest, iż przekroczył obowiązującą kwotę kryterium dochodowego, która wynosi dla dwuosobowego gospodarstwa domowego 912 zł (2 x 456 zł). Zdaniem skarżącej wyżej wskazany sposób ustalenia osiągniętego dochodu jest błędny, a to z tej przyczyny, iż - jej zdaniem - nie prowadzi ona wspólnego gospodarstwa domowego wraz z matką, lecz jest osobą samotnie gospodarującą i bezpodstawnym jest wliczanie emerytury matki do jej dochodu. Z tak przedstawionym zarzutem nie można jednak się zgodzić co oznacza, że słusznie organy uznały w niniejszej sprawie, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką. W tym zakresie podnieść należy, iż za osobę samotnie gospodarującą uważa się osobę prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe (art. 6 pkt 10 ustawy), natomiast za rodzinę uważa się osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (art. 6 pkt 14 ustawy). Z powyższego wynika, iż niezbędnym dla istnienia rodziny w rozumieniu omawianej ustawy jest zatem faktyczny związek osób charakteryzujący się wspólnym zamieszkaniem i gospodarowaniem. Jakkolwiek ustawodawca nie określił legalnej definicji pojęcia "gospodarowanie", to nie może budzić wątpliwości, iż wspólne gospodarowanie oznacza, że co najmniej dwie osoby razem czymś zarządzają, dysponują, czym w istocie jest przyczynianie się do funkcjonowania wspólnoty poprzez wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności. Możliwość zarządzania oznacza w istocie uprawnienie do współdecydowania o przeznaczeniu dochodu rodziny, wykonywanie części czynności związanych z codziennymi zajęciami, jak sprzątanie, gotowanie, pranie itp. (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 maja 2008 r., II SA/Ol 181/08 Lex nr 504809). Zestawiając powyższe z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie nie można wbrew zarzutom skargi uznać, że J. S. nie gospodaruje wspólnie z matką tworząc tym samym rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy. Skarżąca wspólnie z matką zamieszkuje w jednym pokoju, korzysta z tych samych sprzętów gospodarczych co matka, mają jedną kuchnię i łazienkę. Poza tym, podnieść należy, iż jedynym dochodem jakim w okresie rozpatrywania sprawy dysponowała skarżąca był przyznany jej dodatek mieszkaniowy w kwocie 131,39 zł oraz otrzymywane od matki alimenty w wysokości 100 zł miesięcznie. Oczywistym zatem jest, iż dochód ten nie pozwala jej nawet na pokrycie kosztów utrzymania mieszkania, które w pozostałej części pokrywa matka skarżącej z otrzymywanej emerytury, co potwierdza umowa użyczenia lokalu, zawarta między skarżącą a jej matką. Bez znaczenia przy tym jest, na co wskazuje skarżąca, iż jej matka ma stałego opiekuna, który robi zakupy i pomaga we wszystkim z czym matka skarżącej sobie nie radzi. Do uznania wspólnego gospodarowania wystarczające jest zamieszkiwanie w mieszkaniu skarżącej, jej matki, która w znacznej części ponosi koszty jego utrzymania. Prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego, jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II URN 56/95, to udział i wzajemna współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, również niezarobkowanie i pozostawanie na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą prowadzi się gospodarstwo domowe, a wszystko uzupełnione cechami stałości. Należy więc wskazać, że pojęcie wspólnego gospodarowania nie oznacza wyłącznie przyczyniania się do istnienia, czy funkcjonowania wspólnoty, wykonywania działań na rzecz tej wspólnoty, czy też współdecydowania o przeznaczaniu dochodów rodziny. Istotą wspólnego gospodarowania jest również pozostawanie na utrzymaniu osoby, z którą się mieszka. Powyższe przesądza o tym, że organy prawidłowo przyjęły, że skarżąca prowadzi wspólnie z matką gospodarstwo domowe. Wobec powyższego należało uznać, że rodzina skarżącej przekroczyła kryterium dochodowe rodziny wskazane w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, która dla dwuosobowej rodziny skarżącej wynosiła 912 zł. Dochód natomiast rodziny skarżącej został ustalony na kwotę 1.018,32 zł. W tej sytuacji bezspornym jest, iż brak było podstaw do przyznania skarżącej zasiłku okresowego, zgodnie bowiem z wolą ustawodawcy przyznanie tego rodzaju świadczeń, uzależnione jest przede wszystkim od spełnienia przez wnioskodawcę kryterium dochodowego. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi postępowanie wyjaśniające prowadzone było z uwzględnieniem reguł zawartych w art. 7, art. 77 § 1, a stanowisko organu przekonywująco uzasadnione zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Reasumując, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a argumentacja prezentowana przez skarżącą w świetle powyższych wywodów nie zasługuje na uwzględnienie. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O wynagrodzeniu adwokata ustanowionego w ramach prawa pomocy świadczącego pomoc prawną z urzędu (pkt II), Sąd orzekł na podstawie art. 250 tej ustawy i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 19 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).