II SA/Lu 1064/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Specjalista Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 lutego 2017r. sprawy ze skargi Z. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza na rzecz skarżącego Z. S. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę 100 ( sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] r. Wójt Gminy W. ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego działek położonych w obrębie S., oznaczonych numerami [...] i [...], zakończonego decyzją z dnia [...] r. znak [...], na kwotę [...]zł. Połową powyższej kwoty obciążył wnioskodawcę rozgraniczenia Z. S. (właściciela nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]), drugą zaś połową obciążył właścicieli nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (T. S. i A. S.), stosownie do posiadanych udziałów w nieruchomości (udziały po [...]). Postanowieniem tym ustalono też termin uiszczenia powyższych kosztów, jako 14 dni od dnia, gdy postanowienie stanie się ostateczne oraz wskazano numer rachunku bankowego, na który koszty powinny być wpłacone. Uzasadniając rozstrzygnięcie podniesiono, że wnioskiem z dnia [...]. Z. S. zwrócił się do Wójta Gminy W. o rozgraniczenie działki nr [...] położonej w obrębie S. z działką sąsiednią nr [...]. W dniu [...]. Wójt Gminy W. wydał decyzję znak [...] umarzającą postępowania i przekazującą sprawę sądowi powszechnemu. Zgodnie z art. 264 § 1 kpa jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji ustala w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Zgodnie z przywołanym przepisem organ administracyjny dopiero wraz z wydaniem decyzji rozstrzygającej sprawę ustala w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osobę zobowiązaną do ich poniesienia i wówczas obciąża ją tymi kosztami. Postanowienie o ustaleniu wysokości kosztów postępowania określa je odpowiednio do okoliczności sprawy, a więc żądań stron, ich interesu, czy spowodowania dodatkowych kosztów z winy którejś ze stron postępowania. W przypadku postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości koszty postępowania obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 263 kpa do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron [...], a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy. Stosownie do przywołanego przepisu, koszty postępowania obejmują koszty czynności geodety. Zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego na postanowienie wniósł Z. S., nie zgadzając się z jego rozstrzygnięciem. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że wyłoniony w wyniku postępowania geodeta J. S. nie wykonał należycie umowy nr [...], zawartej z Gminą W. w dniu [...] r. Nie zasłużył zatem na przyznane zaskarżonym postanowieniem wynagrodzenie. Zdaniem skarżącego geodeta w szczególności pominął czynności faktyczne dokonane w terenie w dniu [...] r., na podstawie wezwania geodety z dnia [...] r., podczas których występujący w charakterze pełnomocnika uczestników M. S. przyznał, że w przeszłości potwierdził swoim podpisem przebieg spornej granicy pomiędzy działkami przez punkty: [...] oraz [...], wskazane na szkicu granicznym wykonanym przez geodetę. Oświadczenie, jak i inne czynności rozgraniczające dokonane w dniu [...] r., nie zostały ujęte w protokole granicznym sporządzonym przez geodetę w bliżej nieokreślonej dacie (ale przed dniem [...] r.), zaś próba sprostowania tego protokołu geodety dotychczas nie powiodła się i stanowi przedmiot zażalenia. Jednocześnie podniósł, że uwzględniając treść oświadczenia strony oraz czynności geodezyjne dokonane w dniu [...] r., brak było podstaw do umorzenia postępowania rozgraniczeniowego przez organ I instancji. Pismem z dnia [...] r. Z. S. uzupełniając zażalenie oświadczył, że nie uchyla się od ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego. Nie mniej podkreślił, że geodeta w protokole czynności rozgraniczeniowych nie uwzględnił czynności rozgraniczeniowych z dnia [...] r., których wykonanie było ukrywane przez organ I instancji. Pismem z dnia [...] r., którego faks wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu sporządzenia pisma, Wójt Gminy W. zawiadomił o złożeniu zażalenia na jego postanowienie z dnia [...] r. przez A. S. i T. S.. W piśmie informuje się również o tym, że zażalenie złożone zostało osobiście w Urzędzie Gminy W. w dniu [...] r. o godzinie 10.26 i wpisane do elektronicznego dziennika zarządzania dokumentami pod numerem [...]. Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając zażalenie Z. S. na postanowienie Wójta z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo ustalił wysokość kosztów postępowania, stanowiących wynagrodzenie geodety (kwota ta nie odbiega od przyjętej na rynku kwoty wynagrodzenia za czynności rozgraniczeniowe i wynika z umowy zawartej pomiędzy geodetą a Gminą W.) oraz prawidłowo postąpił obciążając nimi w sposób przyjęty w zaskarżonym postanowieniu właścicieli rozgraniczanych nieruchomości (stron postępowania). Rozgraniczenie nieruchomości leży w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości rozgraniczanych, zatem koszty rozgraniczenia winny obciążyć wszystkich właścicieli nieruchomości objętych rozgraniczeniem. W administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym ma zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z art. 152 k.c stanowiąca, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Mający zastosowanie w postępowaniu administracyjnym przepis art. 262 § 1 pkt 2 kpa stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Przepis ten ustala zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy strony a organ administracyjny, co oznacza, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony. Zatem w przypadku rozgraniczenia koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości. W interesie prawnym wszystkich właścicieli leży ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości, ponieważ granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. W badanej sprawie powstał spór co do przebiegu granicy pomiędzy rozgraniczanymi nieruchomościami, który pomimo przeprowadzonego postępowanie, nie został zażegnany. Należy zatem podzielić stanowisko organu I instancji, że w oparciu o przepis art. 262 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej powinien w drodze postanowienia orzec o kosztach rozgraniczenia i obciążyć nimi strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem. Bez znaczenia dla ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego i rozdzielenia ich pomiędzy strony postępowania, jest jego wynik. Oświadczono również, że Kolegium utrzymało w mocy wydaną w trybie art. 34 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne decyzję organu I instancji umarzającą postępowanie rozgraniczeniowe i przekazujące sprawę do sądu, uznając rozstrzygnięcie za prawidłowe. W tym stanie rzeczy, podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące czynności technicznych rozgraniczenia wykonanych przez geodetę uprawnionego, które to czynności poddane zostały już kompleksowej weryfikacji przez organ administracji, nie mogą zostać w niniejszym postępowaniu w przedmiocie kosztów postępowania uwzględnione. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na postanowienie Kolegium wniósł Z. S. zarzucając zaskarżonemu postanowieniu, że wydane zostało z rażącym naruszeniem art. 7 kpa poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Skargę uzasadnił tymi samymi okolicznościami, którymi uzasadnił zażalenie na postanowienie Wójta. W odpowiedzi na skargę Kolegium wnosząc o jej oddalenie jako bezzasadnej powołało okoliczności uzasadniające zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, choć z innych przyczyn niż w niej podniesiono. Zgodnie z dyspozycją art. 138 § 1 kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy może też uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (§ 2). Te same zasady obowiązują przy rozpoznawaniu zażalenia na zaskarżalne nim postanowienia wydane w toku postępowania administracyjnego (art. 144 kpa w zw. z art. 141 § 1 kpa). Rozstrzygnięcie Wójta utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem jest postanowieniem zaskarżalnym zażaleniem (art. 264 § 2 kpa). Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę w pełni podziela wypracowane przez orzecznictwo sądów administracyjnych stanowisko, zgodnie z którym w przypadku, gdy od decyzji (postanowienia) organu I instancji złożonych zostaje wiele odwołań (zażaleń), organ II instancji, zgodnie z literalnym brzmieniem art. 138 § 1 i 2 kpa, wydaje jedną decyzję (postanowienie), w której powinien rozstrzygnąć o wszystkich odwołaniach (zażaleniach). Wynika to stąd, że w sytuacji, gdy organ II instancji ograniczy się do rozpoznania zażalenia tylko jednej strony, to podjęte orzeczenie definitywnie kończy postępowanie zażaleniowe, a w konsekwencji wyłączona jest w ogóle możliwość rozpoznania drugiego zażalenia wniesionego przez inną osobę. Dlatego uznać należy, że niedopełnienie obowiązku łącznego rozpoznania wszystkich zażaleń jest istotnym naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, obligującym do uchylenia postanowienia organu II instancji (por. wyrok NSA z dnia [...] r., sygn. akt II OSK [...] i z dnia [...] r., sygn. akt OSK [...] oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu z dnia [...] r. sygn. akt II SA/Po [...] i w Łodzi z dnia [...] r., II SA/Łd [...] - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest także stanowisko, że wniesienie odwołania (zażalenia) przez dwie lub więcej strony postępowania administracyjnego nakłada na organ II instancji obowiązek ich łącznego rozpatrzenia w jednym terminie. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r., sygn. akt OSK [...] oraz z dnia [...] r., sygn. akt II OSK [...], powołane w wyroku NSA z dnia [...] r., sygn. akt II OSK [...] – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że prócz skarżącego zażalenie na postanowienie Wójta Gminy W. wnieśli A. S. oraz T. S.. O fakcie tym Wójt powiadomił Kolegium faksem pisma z dnia [...] r., który wpłynął do Kolegium w dniu sporządzenia tego pisma (k. 15 akt adm.). Zatem w dniu [...] r. Kolegium rozpoznając zażalenie Z. S. dysponowało informacją, że prócz tego zażalenia od postanowienia Wójta z dnia [...] r. zażalenie wniosły pozostałe strony postępowania rozgraniczeniowego. Mimo to zaskarżonym postanowieniem Kolegium rozpoznało jedynie zażalenie skarżącego. W świetle powyższych rozważań dotyczących stosowania art. 138 kpa niedopełnienie przez Kolegium obowiązku łącznego rozpatrzenia wszystkich zażaleń wniesionych od postanowienia Wójta Gminy W. z dnia [...] r. stanowi naruszenie art. 144 kpa w z w. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 264 § 1 kpa w stopniu, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych samych powodów, o których wspomniano wyżej zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego unormowanej w art. 15 kpa (por. wyrok NSA z dnia [...] r., sygn. akt II OSK [...] – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W myśl tego przepisu każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania, czy też zażalenia ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dwukrotnego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Osiągnięcie takiego rezultatu umożliwia wniesienie odwołania, czy też zażalenia w terminie przez legitymowany podmiot. W przypadku zaś wniesienia odwołania, bądź zażalenia przez kilka legitymowanych podmiotów o dwukrotnym rozpoznaniu sprawy można mówić, gdy rozpoznane zostaną w jednym terminie wszystkie odwołania, czy zażalenia. Kolegium nie zachowało się w ten sposób, czym naruszyło art. 15 kpa w stopniu, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium jednym postanowieniem rozpozna zażalenie wniesione przez skarżącego jak i przez A. S. oraz T. S.. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia [...] r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) należało uchylić zaskarżone postanowienie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy powołanej ustawy.