II SA/Lu 1067/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal,, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia [...] znak [...], które nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. znak: SKO.[...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...]października 2004 r. znak: [...] zobowiązującą W. L. do zwrotu kwoty 1066,70 złotych, jako nienależnie pobranych świadczeń z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego od dnia 11 maja 2004 r. do dnia 31 lipca 2004 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Wójt Gminy przyznał W. L. zasiłek rodzinny na dzieci M. i P. na okres od 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. oraz dodatek do zasiłku z tytułu opieki nad P. od 1 maja 2004 r. do 10 maja 2004 r. Na skutek omyłki dodatek został wypłacony za cały maj, a także za miesiące czerwiec i lipiec 2004 r. W piśmie z dnia 18 sierpnia 2004 r. poinformowano stronę o nienależnym wypłaceniu jej dodatku za powyższe miesiące. Nie jest kwestionowane, że strona przebywała na urlopie wychowawczym do 10 maja 2004 r. i z tym dniem powinien upłynąć termin wypłaty dodatku. Wyplata świadczenia, wbrew decyzji je przyznającej, była pozbawiona podstawy prawnej, zaś jego pobranie nienależne. Według art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych za świadczenia nienależne rozumie się bowiem świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych, albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Zdaniem Kolegium stronę pouczono o braku prawa do świadczeń pismem z dnia 18 sierpnia 2004 r., co wyczerpuje dyspozycję art. 32 ust. 2 pkt 1 ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca podniosła, że do chwili złożenia odwołania nie otrzymała decyzji o przysługujących jej świadczeniach oraz nie była pouczona o konsekwencjach z tego tytułu. Świadczenia pobierała ze świadomością, że taka kwota jej przysługuje od dnia 1 maja 2004 r. O zaistniałej sytuacji dowiedziała się dopiero z pisma z dnia 18 sierpnia 2004 r. Wtedy też nie podjęła pieniędzy przesłanych na jej konto i złożyła wniosek o umorzenie pobranych należności, czego jej odmówiono. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, potwierdziło, że w aktach sprawy rzeczywiście brak jest dowodu potwierdzającego doręczenie skarżącej decyzji z dnia 4 czerwca 2004 r., brak jest jednak podstaw do stwierdzenia, że nie wiedziała ona o nienależnie wypłaconych jej świadczeniach. Pismem z dnia 18 sierpnia 2004 r., doręczonym skarżącej 23 sierpnia 2004 r. poinformowano ją o zaistniałej pomyłce w wypłaceniu dodatku. Pismem z dnia 6 września 2004 r. skarżąca zwróciła się do ośrodka pomocy społecznej o umorzenie wypłaconej kwoty. Tym samym potwierdziła fakt, że była poinformowana o konsekwencjach nienależnie pobieranych świadczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakwestionowana decyzja opiera się na przekonaniu organu odwoławczego, że pobrane przez skarżącą świadczenie ma charakter świadczenia nienależnego w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz.2255 ze zmianami). Interpretacja ta powinna jednak znaleźć oparcie w wyraźnych, odnoszących się do konkretnej sprawy, dowodach. Kolegium tego rodzaju dowodów nie przeprowadziło, a prezentowane w uzasadnieniu decyzji stanowisko jest nieprzekonujące. Według art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych za świadczenia nienależne uznaje się świadczenia wypłacone, mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do nich albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub części, jeśli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Wbrew zapatrywaniu organu odwoławczego nie ma wystarczających przesłanek, pozwalających na potwierdzenie, aby warunek ten został spełniony także wobec skarżącej. Nie można zwłaszcza zaakceptować poglądu, według którego konieczność stosownego pouczenia została wyczerpana w momencie otrzymania pisma z dnia 18 sierpnia 2004 r., informującego skarżącą o zaistniałej nadpłacie. Sens rozwiązania przyjętego w powołanym przepisie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy powinien być rozumiany w taki sposób, że strona musi zostać pouczona o konsekwencjach pobierania świadczeń w warunkach w tym przepisie wskazanych, jeszcze przed wypłaceniem jej świadczenia. Pismo z dnia 18 sierpnia 2004 r. mogłoby ewentualnie odnieść skutek jedynie do świadczeń wypłaconych po dniu jego doręczenia, co jednak nie miało miejsca. Potwierdziła to także skarżąca. Nie wiadomo przy tym, czy rzeczywiście na jej konto wpłynęły pieniądze za sierpień 2004 r., które nie zostały przez nią podjęte, jak utrzymuje w skardze, czy też w ogóle nie były już przesyłane. Skutku w postaci uznania wypłaconych świadczeń za nienależne wspomniane pismo nie mogło odnieść także z tego powodu, że nie jest ono w istocie żadnym pouczeniem o jakim stanowi powołany przepis ustawy, ale informacją o zaistniałej nadpłacie w wysokości 1066,70 zł, która nastąpiła w wyniku pomyłki w wypłacie dodatku do zasiłku rodzinnego i żądaniem jej zwrotu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przyznał, że akta sprawy nie zawierają potwierdzenia doręczenia skarżącej decyzji z dnia 4 czerwca 2004 r. o przyznaniu zasiłków rodzinnych i dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Nie wiadomo też, czy w jakikolwiek inny sposób udzielono jej stosownego pouczenia. Nie można w tej sytuacji z całą pewnością odrzucić argumentacji skarżącej, dowodzącej swojego przekonania, że świadczenie w takiej wysokości jej przysługiwało. Uzasadnionym jest zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami) zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy należało uchylić. O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 152 powołanej ustawy.